DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 20:14 | 19/10/2019 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Không chỉ khó hiểu!

08:06 | 08/09/2019
Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về danh mục bí mật nhà nước độ tối mật, mật trong ngành công thương hiện đang được cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Công thương triển khai lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Phiên bản dự thảo gần đây nhất, theo dự thảo Tờ trình, đã được tiếp thu, chỉnh lý, hoàn chỉnh trên cơ sở “đã qua 1 lần đề nghị các đơn vị đề xuất và 4 lần xin ý kiến góp ý của các cơ quan, đơn vị liên quan”. Dù vậy, nhiều nội dung của dự thảo Quyết định này đang khiến cộng đồng doanh nghiệp không khỏi lo lắng.

Đơn cử như đề xuất đưa phương án giá xăng và giá điện vào danh mục bí mật nhà nước. Những người “chắp bút” cho dự thảo Quyết định chắc hẳn phải biết rằng, xăng và điện là những thông số đầu vào hết sức quan trọng để các doanh nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh. “Đã từng có hiện tượng trước mỗi thời điểm tăng giá thì các cây xăng lấy lý do kỹ thuật để dừng bán xăng, gây ảnh hưởng đến nhu cầu xăng dầu của người dân và doanh nghiệp”, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) “suy đoán” lý do cơ quan soạn thảo đưa ra đề xuất này trong văn bản góp ý vừa được đăng tải. Dù vậy, chính VCCI cũng nhận thấy lý do này không thuyết phục. Bởi trên thực tế, nhờ việc kiểm tra, xử lý của cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp đầu mối nên tình trạng đầu cơ xăng đã gần như không còn tái diễn trong vài năm trở lại đây. Đó là chưa kể, ở góc độ pháp lý, hiện nay, cơ chế điều chỉnh giá xăng dầu và phương pháp tính giá đã được quy định khá chi tiết tại Nghị định số 83/2014/NĐ-CP. “Dựa vào các quy định này, việc tiên đoán thời điểm điều chỉnh giá và mức giá tương đối dễ dàng.

Trước mỗi đợt điều chỉnh giá, một số tờ báo đã đưa thông tin dự báo rất chính xác phương án giá xăng dựa trên các thông số đầu vào công khai trên thị trường quốc tế. Thực tiễn cũng cho thấy, các dự báo này không gây tác động gì lớn đến hoạt động mua bán xăng dầu bình thường trên thị trường”, VCCI khẳng định.

Riêng đối với mặt hàng điện, do đặc tính sản xuất và tiêu dùng đồng thời, nên nguy cơ đầu cơ mặt hàng này rất khó có thể xảy ra. Có chăng chỉ là hiện tượng gia tăng sử dụng điện trước mỗi dịp tăng giá có thể gây ảnh hưởng đến khả năng truyền tải của hệ thống đường dây. Dù vậy, theo VCCI, nguy cơ này không cao và dễ dàng được xử lý thông qua các biện pháp kỹ thuật và điều hành (ví dụ chọn thời điểm điều chỉnh giá khi công suất phụ tải thấp).

Vậy thì, lý do thực chất của việc đưa phương án giá xăng và giá điện vào danh mục bí mật nhà nước của ngành công thương là gì? Có đi ngược với yêu cầu công khai, minh bạch luôn được đặt ra đối với hai mặt hàng này hay không? Nhất là với giá điện khi đầu năm nay, đây là tâm điểm bức xúc của dư luận xã hội, khiến Thủ tướng Chính phủ phải yêu cầu các cơ quan chức năng kiểm tra việc điều chỉnh mức giá bán, phương pháp tính giá điện... Tiếp đó, tại Kỳ họp thứ Bảy, tháng 5 vừa qua, Chính phủ đã có báo cáo giải trình gửi đến QH về vấn đề này nhưng cũng chưa thuyết phục được các đại biểu và dư luận xã hội tin vào sự minh bạch của giá điện.

Một nội dung khác của dự thảo Quyết định kể trên là kế hoạch và biện pháp điều hành thị trường trong nước, bảo đảm cung cầu, ổn định thị trường chưa công khai” cũng được đưa vào diện bí mật nhà nước. Có hai khía cạnh cần làm rõ đối với quy định này. Nếu biện pháp điều hành thị trường chỉ dừng lại ở việc mua bán hàng hóa thuộc sở hữu của Nhà nước (nghiệp vụ thị trường mở) thì việc giữ bí mật các kế hoạch và biện pháp điều hành thị trường là phù hợp. Nhưng nếu biện pháp điều hành thị trường liên quan đến hàng hóa, dịch vụ thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức khác thì nên bí mật hay công khai? Câu trả lời là cần phải được công khai. Bởi Hiến pháp 2013 đã khẳng định việc bảo hộ quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp; Luật Doanh nghiệp đã quy định về các quyền của doanh nghiệp; pháp luật về đầu tư và thương mại chỉ hạn chế quyền này bằng hình thức đầu tư kinh doanh có điều kiện. Còn pháp luật về giá thì chỉ cho phép một số biện pháp rất hạn chế để Nhà nước can thiệp vào thị trường như bình ổn giá, định giá, hiệp thương giá, kiểm tra yếu tố hình thành giá. Và theo Luật Đầu tư, Luật Thương mại, Luật Giá thì các biện pháp này đều được thực hiện một cách công khai.

Một vài ví dụ như vậy để thấy rằng, những đề xuất của cơ quan soạn thảo không chỉ khó hiểu, thậm chí là bước lùi so với pháp luật hiện hành mà còn có thể tạo ra những tác động ngược đối với cộng đồng doanh nghiệp. Một thị trường mà ở đó dường như “động vào đâu cũng có thể bị tuýt còi vì... mật”, khó tiên lượng, khó dự báo chắc chắn không phải là một thị trường lành mạnh, kể cả với doanh nghiệp hay quản trị nhà nước.

Lam Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang