DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 17:15 | 17/10/2019 (GMT+7)
.
Nghị quyết 48- NQ/TW về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đến năm 2010, định hướng đến năm 2020

Đã làm tròn “sứ mệnh lịch sử”

07:16 | 07/09/2019
Tại Hội thảo định hướng xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 do Viện Nghiên cứu lập pháp của UBTVQH tổ chức, các chuyên gia khẳng định, Nghị quyết 48 - NQ/TW của Bộ Chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp đổi mới đất nước, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh, quốc phòng, hội nhập quốc tế. Nghị quyết này đã “hoàn thành sứ mệnh lịch sử” đặt nền móng cho việc xây dựng hệ thống pháp luật trong giai đoạn chuyển đổi từ thể chế bao cấp sang thể chế kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Hầu hết lĩnh vực đã có luật

Nghị quyết số 48 - NQ/TW về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 của Bộ Chính trị là văn bản đầu tiên xác định rõ chiến lược mang tính toàn diện và dài hạn về hoàn thiện hệ thống pháp luật ở nước ta. Nhiều chuyên gia thống nhất cho rằng, Nghị quyết 48-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp đổi mới đất nước, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh, quốc phòng, hội nhập quốc tế nói chung, cũng như phục vụ xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền nói riêng.

Theo nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp Lê Hồng Sơn, Nghị quyết 48- NQ/TW đã hoàn thành “sứ mệnh lịch sử” của mình, khi hầu hết lĩnh vực của đời sống xã hội đến nay đều đã có văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh. Chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật ban hành trong thời gian qua được nâng lên, góp phần tăng hiệu quả, hiệu lực thực thi pháp luật trên thực tế.


Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Lê Minh Thông phát biểu tại phiên họp

Qua gần 15 năm thực hiện, Nghị quyết 48 NQ/TW về cơ bản đã hoàn thành sứ mệnh xây dựng hệ thống pháp luật trong giai đoạn chuyển đổi của đất nước. Nhưng các quan hệ kinh tế, xã hội trong nước và bối cảnh thế giới đã có nhiều thay đổi, cũng như yêu cầu mới trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế hiện nay đòi hỏi xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật cần tầm nhìn, chiến lược mới. Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật thời gian tới cần xử lý hài hòa, khoa học các mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - nhân dân làm chủ; giữa Nhà nước - thị trường - xã hội; giữa phân công - phối hợp - kiểm soát quyền lực nhà nước; giữa cải cách lập pháp - cải cách hành chính - cải cách tư pháp; kết hợp hài hòa giữa xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật; bảo đảm tính tương thích và hài hòa cao với các cam kết quốc tế của Việt Nam…

Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu

Ở góc nhìn khác, GS.TS Lê Hồng Hạnh lưu ý, hệ thống pháp luật được xây dựng theo 6 định hướng của Nghị quyết 48 - NQ/TW là một nhân tố quan trọng thúc đẩy nhiều quốc gia trên thế giới công nhận nền kinh tế của Việt Nam có nhiều yếu tố của nền kinh tế thị trường. Ông Hạnh cũng khẳng định, hoàn toàn có thể định lượng tác động của Nghị quyết 48 - NQ/TW, vì nếu hệ thống pháp luật không tạo nền tảng, không tạo “đường đi” thì chúng ta sẽ không thể có được những thành tựu kinh tế - xã hội như thời gian qua.  

Bên cạnh đó, một số chuyên gia tham dự Hội thảo nhấn mạnh vai trò của Nghị quyết 48 - NQ/TW trong việc chấm dứt, thay thế hệ thống pháp luật cũ. Tất nhiên, tâm lý xây dựng pháp luật theo kiểu kế hoạch hóa tập trung bao cấp trong giai đoạn thực hiện Nghị quyết vẫn còn, chưa được khắc phục triệt để. Nhưng Nghị quyết 48 - NQ/TW đã đặt nền móng cho việc tạo ra sự thay đổi căn bản về tư duy lập pháp trong giai đoạn chuyển đổi từ chế độ bao cấp sang đổi mới đất nước, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Điểm nhấn của sự thay đổi tư duy lập pháp trong Nghị quyết 48 -  NQ/TW được Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu chỉ rõ gồm: Thay đổi mạnh mẽ trong quan niệm về hệ thống pháp luật; đề ra được mục tiêu tổng quát, 5 quan điểm, 6 định hướng và 2 nhóm giải pháp về xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, do thực hiện sứ mệnh chấm dứt, thay thế hệ thống pháp luật cũ, tiếp cận hệ thống pháp luật mới, nhanh chóng hình thành hệ thống pháp luật, nên nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Lê Minh Thông cho biết, trong giai đoạn vừa qua chúng ta đã phải triển khai xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật theo chiều rộng, với mong muốn lĩnh vực nào cũng được phủ một tư duy mới, quy phạm pháp luật mới, nên chất lượng và hiệu quả của luật có nhiều vấn đề phải tính đến. Dù vậy, ông Thông khẳng định, xây dựng hệ thống pháp luật theo chiều rộng trong giai đoạn vừa qua là xu hướng tất yếu.

Cần tầm nhìn và chiến lược mới

Cũng theo đánh giá của các chuyên gia, nhiều nội dung trong Nghị quyết 48-NQ/TW được đánh giá rất đúng và trúng, nhưng chưa được thể chế hóa hoặc thể chế hóa không kịp thời, đầy đủ. Việc xử lý các mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - nhân dân làm chủ; giữa Nhà nước - thị trường - xã hội; giữa phân công - phối hợp - kiểm soát quyền lực nhà nước; sự đồng bộ giữa cải cách lập pháp - cải cách hành chính - cải cách tư pháp... chưa rõ, nhiều lúng túng.

Chất lượng các văn bản pháp luật chưa cao, thậm chí tạo những nghịch lý “cười không được, khóc cũng không xong”. Thậm chí, có tình trạng “ganh đua” xây dựng luật giữa các bộ, ngành nhằm tăng thẩm quyền, qua đó có thể làm tăng bộ máy hành chính, đồng thời dẫn đến hệ quả là có những lĩnh vực không cần thiết ban hành luật nhưng cơ quan quản lý ngành vẫn “nằng nặc” xin đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh.

Một hạn chế khác của hệ thống pháp luật hiện nay được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là sự thiếu đồng bộ, thống nhất, còn chồng chéo, mâu thuẫn. Sự thiếu gắn kết giữa các luật, theo GS.TS. Lê Hồng Hạnh là do không tạo được cách tiếp cận toàn diện, tích hợp giữa các luật.

Có thể thấy, những hạn chế trong xây dựng luật thời gian qua cũng đã được Nghị quyết 48- NQ/TW chỉ ra. Do nhiều hạn chế cũ vẫn còn nguyên, các chuyên gia cho rằng, xây dựng pháp luật trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 cần theo tư duy mới, tầm nhìn và chiến lược mới.

Lê Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang