DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 23:25 | 19/01/2020 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

“Nút thắt” từ chồng chéo

08:11 | 06/08/2019
Hôm qua (5.8), Chính phủ tiến hành phiên họp chuyên đề thứ 2 trong năm nay về xây dựng pháp luật. Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, cuộc họp kéo dài cả ngày với khoảng 10 đạo luật nhưng riêng thảo luận về tình trạng chồng chéo, xung đột giữa các luật đã lấy mất hơn một tiếng rưỡi buổi sáng và chiếm phần lớn thời lượng thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi). Các Phó thủ tướng đều đánh giá đây là vấn đề lớn đang cản trở sự phát triển; các Bộ trưởng đều kêu về sự chồng chéo, xung đột này.

Sự mâu thuẫn, xung đột giữa các luật không phải là chuyện gì mới mẻ ở nước ta. Trong các cuộc họp, trên các diễn đàn, các doanh nghiệp cả nội và ngoại đã rất nhiều lần đề cập, than phiền. Thời sự hơn thì - mới tuần trước, VCCI có báo cáo nhanh gửi Thủ tướng về 20 điểm xung đột, chồng chéo lớn của pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, đấu thầu. Điển hình là xung đột về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án xây dựng nhà ở giữa Luật Đầu tư và Luật Nhà ở; xung đột về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư trong dự án có sử dụng đất và đấu giá quyền sử dụng đất giữa Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu và Luật Đất đai. Rồi giữa Luật Xây dựng, Luật Nhà ở và Luật Đầu tư xung đột về thủ tục giới thiệu địa điểm đầu tư, địa điểm xây dựng; giữa Luật Đầu tư và Luật Bảo vệ môi trường xung đột về thời điểm lập báo cáo đánh giá tác động môi trường…

Khi các luật chồng chéo nhau với nhiều quy định chung chung giải thích thế nào cũng được thì đây vừa là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng vặt, vừa làm khổ cả doanh nghiệp và… cơ quan thực thi chính sách. Doanh nghiệp mất thời gian chạy đi chạy lại lo giấy tờ thủ tục, tốn kém chi phí, lỡ cơ hội đầu tư đã đành, họ còn đứng trước nguy cơ vi phạm pháp luật bất cứ lúc nào.

Với cơ quan thực thi chính sách, họ có thể lợi dụng sự chồng chéo này nhũng nhiều người dân, nhưng cũng đồng thời rơi vào lúng túng, không biết lối nào mà lần trong giải quyết công việc – mà việc này thì rốt cuộc lại khổ người dân, doanh nghiệp. Nếu việc làm ăn, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp không khởi sắc, không thuận lợi thì đất nước làm thế nào để tới được thịnh vượng?

Sự chồng chéo trong các đạo luật một phần bắt nguồn từ xu hướng cát cứ quyền lực của các bộ, ngành. Tâm lý thêm quy định này, quy định kia để tăng quyền quản lý cho bộ, ngành mình mà không để tâm đến (hoặc bất chấp) sự xung đột với các quy định khác đã và đang diễn ra khá phổ biến. Hoặc như cách nói của Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc: mặc dù hầu hết các đạo luật đều do Chính phủ trình Quốc hội thông qua, nhưng đâu đó người ta vẫn quen gọi “luật của bộ này, nghị định của bộ kia” là có lí do.

Một khía cạnh nữa cũng cần đề cập là cả Quốc hội và Chính phủ đều đang bị quá tải trong chương trình làm luật. Đơn cử, trong 6 tháng cuối năm nay, các bộ, cơ quan ngang bộ có nhiệm vụ phối hợp chỉnh lý và trình Quốc hội 18 dự án luật tại Kỳ họp thứ 8, trình Chính phủ xem xét, thông qua 10 dự án luật, dự thảo nghị quyết. Khối lượng công việc ngày càng nhiều, nội dung ngày càng phức tạp, tiến độ lúc nào cũng gấp gáp, trong khi nguồn nhân lực có hạn. Vậy thì việc phát sinh các trục trặc hay khiếm khuyết có liên quan là điều dễ hiểu.

Với những luật đã ban hành, đề xuất của VCCI về việc tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện về thực trạng xung đột pháp luật, đưa ra các giải pháp cụ thể để sửa đổi trong  các kỳ họp tới của Quốc hội - là hợp lý. Nếu cần, hình thức một luật sửa nhiều luật có thể được áp dụng. Còn với những đạo luật ban hành trong tương lai, để không rơi vào vết xe đổ này, thì cần tiến hành nghiêm túc và thực chất các khâu tham vấn, phản biện xã hội độc lập đối với dự thảo văn bản luật.  Về phía Quốc hội, nếu làm tốt khâu pháp điển hóa (hệ thống hóa các văn bản đã có sẵn) và rà soát một cách chặt chẽ hệ thống pháp luật hiện hành, các ủy ban của Quốc hội có thể phát hiện rất nhiều vấn đề chính sách vốn đã có quy phạm điều chỉnh trong các văn bản hiện hành chứ hoàn toàn không cần ra luật riêng.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang