DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 23:49 | 17/02/2020 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Gỡ vướng cho một chính sách nhân văn

08:28 | 05/08/2019
Chiến lược Phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030 được Chính phủ ban hành năm 2011, trong đó, một mục tiêu chính là đến năm 2020 xây dựng thêm ít nhất 12,5 triệu m2 sàn nhà ở xã hội hướng tới tầng lớp dân cư có thu nhập thấp tại các khu vực đô thị. Cơ sở pháp lý, cơ chế chính sách ưu đãi, hỗ trợ thực hiện mục tiêu này không thiếu ở cả cấp độ quốc gia và cấp độ địa phương nhưng đến thời điểm này, khi chỉ còn hơn một năm nữa để thực hiện Chiến lược, thì thực tế, mục tiêu nhà ở xã hội cũng mới chỉ đạt khoảng 33%.

Cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, làn sóng di cư, chuyển dịch lao động về các thành phố, các khu công nghiệp sẽ ngày càng lớn. Chỉ riêng khu vực đô thị, ước tính năm 2020 đã có khoảng 3,4 triệu công nhân và người lao động khó khăn cần ổn định chỗ ở. Nhu cầu nhà ở xã hội sẽ ngày càng bức bách. Nhưng với những kết quả về phát triển nhà ở xã hội vừa qua thì có thể nói ngay rằng, để có một nơi ở được gọi là “nhà” với số đông người có thu nhập thấp sẽ vẫn còn là giấc mơ xa vời.  

Từng được đánh giá là một trong những chính sách nhân văn nhất của Luật Nhà ở 2014 nhưng chỉ vài năm sau khi thực hiện, chính sách nhà ở xã hội đã bộc lộ những vướng mắc, không chỉ trong khâu thực thi mà còn vướng ở chính tư duy về chính sách này. Nhà ở xã hội không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam. Hầu hết các nước trên thế giới đều có chính sách và chương trình phát triển nhà ở xã hội để giải quyết nhu cầu nhà ở cho người có thu nhập thấp. Dù vậy, Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh cho rằng, hiếm có quốc gia nào có định hướng về chính sách nhà ở xã hội như nước ta.

Cụ thể, theo Hiệp hội này, trên thế giới, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kiến tạo chính sách, đặc biệt là chính sách tạo quỹ đất, chính sách thuế và chính sách tín dụng ưu đãi để hỗ trợ phát triển các dự án nhà ở xã hội, hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho người tiêu dùng để mua, thuê nhà ở xã hội phù hợp với nhiều loại đối tượng khác nhau.

Trong đó, phổ biến nhất vẫn là hình thức thuê nhà ở xã hội, một phần nhỏ là mua trả góp dài hạn từ 20 - 30 năm. Còn chính sách của nước ta về nhà ở xã hội thì chủ yếu lại là để bán và thu tiền ngay.

Là người tư vấn cho Ngân hàng Thế giới về chính sách nhà ở xã hội cho Việt Nam, ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng từng chia sẻ rằng, Ngân hàng Thế giới không nhất trí với chính sách nhà ở xã hội của nước ta bởi đây là chính sách dựa trên cơ chế bao cấp như được miễn tiền sử dụng đất, gói tín dụng ưu đãi... Một cơ chế bao cấp thì luôn có nguy cơ bị biến dạng, trục lợi. Và thực tế đã có những khu nhà ở xã hội có lợi ích lớn đang bị trục lợi, nhà rơi vào tay người giàu thay vì những người có thu nhập thấp thực sự.

Hiện nay, các địa phương vẫn đang cố gắng tìm cách tháo gỡ những nút thắt trong thực hiện chính sách nhà ở xã hội. Như với Hà Nội, từ cuối năm 2018, UBND thành phố đã khẳng định sẽ triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp phát triển nhà ở xã hội như: Nghiên cứu bổ sung quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội khi lập phê duyệt quy hoạch phân khu đô thị, quy hoạch đô thị; tiếp tục rà soát quỹ đất 20% theo quy định trước đây của thành phố để phát triển nhà ở xã hội... Nhưng cũng có những giải pháp nằm ngoài tầm của địa phương, cần có sự tháo gỡ tổng thể từ quản lý vĩ mô. Trong đó, một việc rất quan trọng là cần xác định lại định hướng chủ đạo trong phát triển nhà ở xã hội là: nhà bán một lần, thu tiền ngay hay cần tập trung phát triển loại hình nhà ở cho thuê? Cần phân định rõ chính sách đối với người mua nhà ở xã hội trả tiền một lần và chính sách đối với người thuê mua nhà ở xã hội trả tiền trong thời hạn dài. Về lâu dài, do nhu cầu vốn để phát triển nhà ở xã hội là vô cùng lớn nên Nhà nước cũng cần nghiên cứu các mô hình đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách; xây dựng cơ chế chính sách đầu tư ưu đãi đặc thù theo mô hình đối tác công - tư (PPP), đồng thời tạo cơ chế hỗ trợ đầu tư từ Trung ương và nguồn vốn của địa phương để phát triển nhà ở xã hội; tham khảo kinh nghiệm và các mô hình thực hiện chính sách nhà ở xã hội hiệu quả ở các nước.

Lam Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang