DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 20:14 | 25/08/2019 (GMT+7)
.
Dự thảo Luật xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam

Vẫn còn “khoảng trống”

08:09 | 19/06/2019
Mặc dù, được đánh giá là có nhiều điểm mới, tiến bộ, gỡ bỏ nhiều thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân xuất cảnh, nhập cảnh, song dự thảo Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam trình QH tại Kỳ họp thứ Bảy vừa qua vẫn còn “khoảng trống” pháp lý, trong đó có quy định về tạm hoãn xuất cảnh của công dân Việt Nam. Nhiều ý kiến cho rằng, nhập cảnh, xuất cảnh là quyền của công dân, do đó, các quy định về tạm hoãn xuất cảnh phải cụ thể để tránh lạm dụng.

Liệt kê… vẫn thiếu

Với nội dung tạm hoãn xuất cảnh, cơ bản dự thảo Luật đã kế thừa các quy định hiện hành về các trường hợp, thẩm quyền quyết định, thời hạn tạm hoãn xuất cảnh. Tuy vậy, nhiều ý kiến cho rằng, dự thảo Luật vẫn còn thiếu một số quy định, điều này có thể dẫn tới để lọt một số trường hợp lẽ ra cần phải tạm hoãn xuất cảnh. Điều 28 của dự thảo Luật đã liệt kê 7 trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh. Trong đó, có người đang có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự, dân sự, kinh tế; người có nghĩa vụ trong vụ án dân sự, kinh tế, hành chính nếu có căn cứ cho rằng việc xuất cảnh của họ ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án, vụ việc, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc việc thi hành án.

Chỉ ra điểm “vênh” của dự thảo Luật này với các luật có liên quan, ĐBQH Trịnh Ngọc Thúy (TP Hồ Chí Minh) đặt vấn đề: Trong Bộ luật Tố tụng Hình sự có quy định tạm hoãn xuất cảnh, nhập cảnh, Bộ luật Tố tụng dân sự cấm xuất, nhập cảnh. Dự thảo Luật thiếu quy định về “cấm xuất cảnh” thì có thiếu toàn diện không? Theo ĐB Trịnh Ngọc Thúy, Ban soạn thảo cần nghiên cứu đưa thêm quy định “cấm xuất cảnh” vào trong dự thảo Luật, hoặc giải thích rõ vì sao chưa quy định để sau này áp dụng không bị lúng túng.


Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) phát biểu tại hội trường
Ảnh: Quang Khánh

Đề cập đến các trường hợp bị tạm hoãn xuất nhập cảnh, ĐBQH Nguyễn Quang Dũng (Quảng Nam) nêu vấn đề: Khoản 3, Điều 28 của dự thảo Luật chỉ quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự, dân sự, kinh tế. Thế nhưng thực tiễn tố tụng cho thấy, ngoài các bản án nói trên còn có bản án hành chính, bản án lao động. Vì sao dự thảo Luật chỉ quy định cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự, án dân sự và án kinh tế mà không có quy định đối với người có nghĩa vụ chấp hành bản án hành chính và bản án lao động?

Lý giải băn khoăn này, ĐB Nguyễn Quang Dũng cho rằng, đối với bản án hành chính phát sinh nghĩa vụ về cả hai phía, trong đó phía công dân phải thực hiện các nghĩa vụ như chấp hành việc thu hồi đất, tháo dỡ các công trình trên đất lấn chiếm… Điều này đồng nghĩa với việc khi bản án hành chính có hiệu lực thì những người này có nghĩa vụ chấp hành bản án đã tuyên. Về phía chính quyền cũng phải có nghĩa vụ thực hiện nghiêm bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật.

Vẫn biết rằng, việc cấm xuất cảnh, hoãn xuất cảnh đối với Chủ tịch UBND khi người này đang chấp hành bản án hành chính sẽ có thể gây khó khăn cho công việc, nhưng để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật thì phải tuân thủ nghiêm quy định của bản án. Và để có thể xuất cảnh, buộc người đó phải thi hành đúng nghĩa vụ đã được quy định trong bản án, có như vậy mới nâng cao được tính trách nhiệm của các chủ thể khi thi hành bản án hành chính. Tương tự với các vụ án lao động, các bên trong vụ án lao động khi có bản án phải có nghĩa vụ chấp hành nghiêm, chấp hành xong nghĩa vụ thì được phép xuất cảnh. Có như vậy, mới bảo đảm được tính nghiêm minh của bản án, bảo đảm tính tôn nghiêm của pháp luật.

Một quy định còn thiếu nữa được nhiều đại biểu chỉ ra đó là dự thảo Luật mới quy định về tạm hoãn xuất cảnh đối với người đang có nghĩa vụ chấp hành bản án. Tuy nhiên, trên thực tế, ngoài bản án ra còn có các quyết định của tòa án. Do vậy, ngoài việc tạm hoãn xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ trong bản án, cần bổ sung các trường hợp người chấp hành thực hiện quyết định của tòa án. Cùng với đó, cần bổ sung người có nghĩa vụ trong chấp hành bản án lao động, bản án hành chính, ĐB Nguyễn Quang Dũng đề nghị. 

Cụ thể tiêu chí để tránh lạm dụng

Thảo luận về việc tạm hoãn xuất nhập cảnh của công dân, nhiều ý kiến cho rằng, cần có các tiêu chí cụ thể để thuận lợi cho cá nhân ra quyết định tạm hoãn cũng như bảo đảm quyền công dân. Sau khi Việt Nam gia nhập các Công ước quốc tế về quyền con người và đặc biệt theo Hiến pháp năm 2013, quyền xuất, nhập cảnh được công nhận là một quyền con người. Với lý lẽ này, ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) nêu rõ, hành vi hạn chế quyền này cần phải đặt trong những cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia. Cam kết đó là các quyền con người chỉ bị hạn chế bằng luật, điều này đã được hiến định. Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý, “không phải cứ lấy luật ra để hạn chế mà chỉ hạn chế khi nào cần thiết và hạn chế bằng những quy định chặt chẽ, không để lạm dụng”. Muốn vậy, phải cụ thể hóa các tiêu chí về hoãn và cấm xuất cảnh, nhập cảnh hoặc hạn chế xuất, nhập cảnh. Dự thảo Luật không nên gộp chung việc tạm hoãn xuất cảnh đối với người chấp hành bản án hình sự và dân sự, phải có tiêu chí riêng cho mỗi trường hợp. Những người liên quan đến pháp luật hình sự thì có những quy định riêng là liên quan như thế nào thì hoãn, hạn chế xuất cảnh, nhập cảnh? Thời gian hoãn bao nhiêu là phù hợp. Lẽ ra “chỉ hoãn 10 ngày, lại hoãn 3 tháng là xâm phạm quyền con người, quyền công dân, chưa kể đối với doanh nhân trong nước và doanh nhân nước ngoài, việc hoãn có thể gây thiệt hại rất nhiều cho họ, do đó, phải có tiêu chí cụ thể”, ĐB Trương Trọng Nghĩa đề nghị.

Cũng theo ĐB Trương Trọng Nghĩa, quyết định hoãn và hạn chế xuất cảnh hay cấm xuất cảnh có hai loại. Một loại là quyết định tư pháp của tòa án thì có quy chế riêng về quyết định tư pháp, loại còn lại là quyết định hành chính của cơ quan hành chính. Trong dự thảo Luật phải thiết kế quyết định hành chính này giống như quyết định của hải quan, của thuế, của UBND, quyết định hành chính của các bộ phải chịu sự kiểm soát của tòa hành chính và tuân thủ quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Quy định rõ như vậy trong Luật để mỗi khi chủ thể có thẩm quyền hoãn hoặc hạn chế quyền xuất cảnh của công dân phải cân nhắc kỹ trước khi ra quyết định. Đây là cơ sở pháp lý để công dân nhận được quyết định hoãn xuất cảnh, được quyền khởi kiện ra tòa hành chính nếu thấy quyết định đó là sai, hoặc làm ảnh hưởng đến quyền lợi của mình. Nếu quyết định đó là sai thì phải bồi thường theo quy định.

Xuất cảnh, nhập cảnh là một trong những quyền hiến định cơ bản của công dân, do vậy, những hành vi hạn chế quyền này phải được cơ quan soạn thảo tính toán thận trọng. Các trường hợp tạm hoãn xuất, nhập cảnh cần có các điều kiện, tiêu chí cụ thể, tránh bỏ sót đối tượng, hay lạm dụng để hạn chế quyền đi lại của công dân.

Hà An
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang