DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 00:20 | 26/08/2019 (GMT+7)
.
Quốc hội giám sát việc quản lý, sử dụng đất đai đô thị

Chờ đợi các giải pháp chính sách tốt hơn

08:12 | 27/05/2019
Quốc hội dành trọn ngày hôm nay, 27.5 để thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị từ khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực đến hết năm 2018. Các đoàn công tác của Đoàn giám sát đã có mặt ở nhiều “điểm nóng” về đất đai của 12 tỉnh, thành phố. Một video clip về cuộc giám sát cũng sẽ được trình chiếu trong sáng nay. Sau cuộc giám sát công phu này, người dân chờ đợi ở Quốc hội những giải pháp chính sách tốt hơn để nguồn lực đất đai được khai thác hiệu quả nhất cho phát triển.

13 nghị định và 48 thông tư về quản lý, sử dụng đất đai đô thị

Trong báo cáo “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị từ khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực đến hết năm 2018” gửi Quốc hội, Chính phủ cho biết, sau khi có Luật Đất đai 2013, Chính phủ đã ban hành 13 nghị định và các bộ, ngành đã ban hành 48 thông tư, thông tư liên tịch về quản lý, sử dụng đất đai đô thị. Chính phủ đã chỉ đạo các địa phương chủ động rà soát các điều, khoản được giao trong luật và nghị định để quy định chi tiết thi hành. Đến nay, UBND các tỉnh, thành phố đã ban hành hơn 1.141 văn bản, quy định cụ thể đối với 41 nội dung theo phân cấp.


Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh và Đoàn công tác khảo sát tại Dự án trung tâm thương mại Đền Lừ, quận Hoàng Mai, TP Hà Nội

Liên quan đến quy hoạch đô thị, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành 3 luật (Luật Xây dựng 2014, Luật Nhà ở 2014, Luật Kinh doanh bất động sản 2014); trình UBTVQH ban hành Nghị quyết số 1210/2016/UBTVQH13 ngày 25.5.2016 về phân loại đô thị; Bộ Xây dựng trình Chính phủ, Thủ tướng ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các nghị định, quyết định, thông tư để triển khai thực hiện các luật và nghị quyết (gồm 6 nghị định, 1 quyết định của Thủ tướng, 18 thông tư, 2 quy chuẩn, trong đó có 17/32 văn bản được ban hành trước thời điểm Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực thi hành).

Theo đánh giá của Chính phủ, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị đã tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ và khả thi cho việc quy hoạch, đầu tư, khai thác và sử dụng hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả đất đai tại đô thị; tăng đáng kể nguồn thu cho ngân sách, đóng góp tích cực cho việc phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước. Việc phân cấp cho các địa phương ban hành một số nội dung như hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở, chính sách hỗ trợ cụ thể khi Nhà nước thu hồi đất… đã tạo điều kiện cho các chính sách khả thi và phù hợp hơn với thực tiễn và đi vào cuộc sống.

Các quy định đã từng bước khắc phục tình trạng “xin - cho” trong tiếp cận đất đai; phát huy tốt hơn nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư; khắc phục và giải quyết được nhiều tồn tại, vướng mắc và phát sinh trong thực tiễn; góp phần làm giảm dần tình trạng khiếu nại, tố cáo của người dân liên quan đến đất đai.

Thu ngân sách từ đất đô thị tăng dần hàng năm

Báo cáo cho biết, đến cuối năm 2018, cả nước có 828 đô thị, tỷ lệ đô thị hóa đạt 38,5%. Tổng diện tích đất đô thị (chỉ tính các phường, thị trấn và các đô thị mới) của cả nước tính đến ngày 31.12.2014 là 1,43 triệu hécta chiếm 4,35% tổng diện tích tự nhiên. Theo báo cáo của 57 địa phương, nguồn thu ngân sách nhà nước đối với đất đô thị tăng dần hàng năm từ 2014 - 2018 với tổng số thu ngân sách nhà nước khoảng 372.516,7 tỷ đồng, bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất, phí, lệ phí và các nguồn thu khác. Nhiều địa phương có số thu từ đất khá cao trong cơ cấu ngân sách nhà nước.

Từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực thi hành, số lượng giao dịch chính thức đã tăng lên rõ rệt, đặc biệt tại những địa phương có tốc độ phát triển kinh tế cao, giá đất có nhiều biến động. Theo số liệu báo cáo của 40/63 tỉnh, thành phố, từ 1.7.2014 đến 30.6.2017, cả nước có 1.677.584 giao dịch về quyền sử dụng đất với 746.912 ha đất. Căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, các địa phương đã chủ động trong công tác thu hồi để giao đất, cho thuê đất cho nhà đầu tư thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

9 hạn chế, bất cập

Bên cạnh đó, báo cáo của Chính phủ chỉ ra 9 hạn chế trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị.

Một là, việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh và thực hiện quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị còn bất cập, hạn chế. Chất lượng một số phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đồ án quy hoạch  đô thị chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế và giải quyết kịp thời các vấn đề nổi cộm trong quản lý và phát triển đô thị. Việc tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị tại một số địa phương còn hạn chế, chưa thực chất.

Hai là, ở một số đô thị, công tác quản lý thực hiện theo quy hoạch đô thị được duyệt chưa được kiểm soát chặt chẽ, dẫn tới việc triển khai vượt quá các chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, gây lãng phí đất đai và nguồn lực xã hội. Quy hoạch đô thị chưa đồng bộ với các quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và cảnh quan môi trường, thiếu tính kết nối giữa các đô thị đã làm ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và nhu cầu của người dân đô thị; còn có tình trạng xây dựng không tuân thủ quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc.

Ba là, theo quy định của pháp luật về đất đai, một số dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải đấu giá quyền sử dụng đất nhưng trong thực tế, do các địa phương không đủ kinh phí để bồi thường, giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch đấu giá theo quy định, nên đã lựa chọn đấu thầu dự án có sử dụng đất theo pháp luật đấu thầu, không thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất.

Bốn là, trong thực tế, một số dự án đầu tư có sử dụng đất đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất nhưng không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ sử dụng gây nên tình trạng lãng phí, đất đai để hoang hóa.

Năm là, việc rà soát, phê duyệt phương án và xác định giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước ở một số nơi chưa bảo đảm công khai minh bạch, đã làm thất thu cho ngân sách nhà nước.

Sáu là, một số dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao (dự án BT), việc xác định giá trị công trình BT và giá trị quyền sử dụng đất để thanh toán chưa phù hợp đã dẫn tới tình trạng thanh toán quỹ đất đã vượt quá giá trị công trình BT gây thất thoát cho ngân sách nhà nước.

Bảy là, tình hình khiếu nại tố cáo liên quan đến đất đai trong thời gian vừa qua đã giảm so với trước đây nhưng còn diễn biến phức tạp, nhiều vụ khiếu nại kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm, có nơi, có lúc đã làm ảnh hưởng đến trật tự an ninh xã hội.

Chính phủ cũng thừa nhận hiện chưa có chính sách hữu hiệu để hạn chế, xử lý tình trạng đầu cơ đất đai, ở một số nơi có hiện tượng đẩy giá đất tăng đột biến trong thời gian ngắn đã ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, gây khó khăn trong công tác quản lý và điều hành kinh tế vĩ mô.

Cuối cùng, việc xác định giá đất cụ thể trong một số trường hợp còn chậm, chưa đáp ứng kịp thời tiến độ thu tiền sử dụng đất, thuê đất, tính bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

Với những ngổn ngang như vậy, cử tri ký thác nhiều kỳ vọng vào chuyên đề giám sát tối cao này của Quốc hội. Sau khi có được bức tranh chính xác và trung thực về đất đai đô thị, cử tri mong chờ Quốc hội sẽ đề xuất nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực vô giá nhưng có hạn này.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang