DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 08:08 | 23/11/2019 (GMT+7)
.

Công bằng trong thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc

08:03 | 26/05/2019
Theo Hiến pháp năm 2013, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa là sự nghiệp của toàn dân; cơ quan, tổ chức, công dân phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quốc phòng và an ninh; bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân.

Công dân phải thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc

Công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân. Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của công dân và các hình thức thực hiện nghiệm vụ quốc phòng, an ninh, tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân chủ yếu được quy định cụ thể tại một số luật như: Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Dân quân tự vệ, Luật Công an nhân dân…

Khoản 1 Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015 quy định, nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong quân đội nhân dân. Thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của quân đội nhân dân. Để bảo đảm công bằng hơn, Luật đã bổ sung các trường hợp được coi là thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ, gồm công dân phục vụ trong lực lượng cảnh sát biển và thực hiện nghĩa vụ tham gia công an nhân dân và những trường hợp được công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình, gồm dân quân tự vệ nòng cốt đã hoàn thành nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, trong đó có ít nhất 12 tháng làm nhiệm vụ dân quân tự vệ thường trực; công dân hoàn thành nhiệm vụ tham gia công an xã liên tục từ đủ 36 tháng trở lên; cán bộ, công chức, viên chức, sinh viên tốt nghiệp đại học trở lên, đã được đào tạo và phong quân hàm sĩ quan dự bị; thanh niên đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung cấp tình nguyện phục vụ tại đoàn kinh tế - quốc phòng từ đủ 24 tháng trở lên; công dân phục vụ trên tàu kiểm ngư từ đủ 24 tháng trở lên.      

Công dân phục vụ trong ngạch dự bị của quân đội (lực lượng dự bị động viên) gồm hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị hạng một và hạng hai. Hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị hạng một thường là những người đã được qua huấn luyện thời gian cần thiết như quân nhân bộ đội, công an xuất ngũ, đã tham gia dân quân tự vệ thường trực, công dân là binh sĩ dự bị hạng hai đã qua huấn luyện tập trung đủ 06 tháng trở lên, công dân hoàn thành nhiệm vụ tham gia công an xã liên tục từ đủ 36 tháng trở lên và họ thường được xếp vào các đơn vị dự bị động viên của quân đội (trường hợp thiếu thì sắp xếp binh sĩ dự bị hạng hai). Hạ sĩ quan binh sĩ hạng hai gồm những người có thời gian huấn luyện ngắn hơn trong quân đội, công an hoặc công dân chưa phục vụ tại ngũ, thực hiện nghĩa vụ tham gia công an nhân dân; công dân nữ đã đăng ký nghĩa vụ quân sự…

Theo Luật Công an nhân dân năm 2018 thì công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia công an nhân dân là thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc trong lực lượng vũ trang nhân dân. Hàng năm, công an nhân dân được tuyển chọn công dân trong độ tuổi gọi nhập ngũ vào phục vụ trong công an là 24 tháng. Theo Luật Dân quân tự vệ năm 2009, công dân có nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ trong thời bình gồm nam từ đủ 18 tuổi đến hết 45 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi đến hết 40 tuổi; nếu tình nguyện thì có thể đến 50 tuổi đối với nam và đến 45 tuổi đối với nữ. Thời gian thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ nòng cốt là 04 năm có thể được kéo dài đối với dân quân không quá 2 năm, đối với tự vệ và chỉ huy đơn vị dân quân tự vệ có thể được kéo dài hơn...

Như vậy theo quy định của pháp luật hiện hành, tất cả công dân phải thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc với nhiều hình thức. Tuy nhiên trên thực tế, do yêu cầu nên số công dân nhập ngũ hàng năm thường chỉ chiếm khoảng 10% tổng số nam công dân trong độ tuổi nhập ngũ từ 18 tuổi đến 25 tuổi. Một số ít được tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ hoặc được coi là thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ, được công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ. Còn hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị hạng hai, hiện nay do thiếu kinh phí huấn luyện để chuyển từ hạng hai lên hạng một nên họ thường không phải huy động đi làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Đối với công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, chỉ có số lượng ít được tổ chức thành các đơn vị dân quân hoặc đơn vị tự vệ, như: Thôn tổ chức tổ, tiểu đội, trung đội dân quân tại chỗ; cấp xã tổ chức trung đội dân quân cơ động; có thể tổ chức tổ, tiểu đội trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế. Cấp xã trọng điểm về quốc phòng, an ninh tổ chức tiểu đội dân quân thường trực. Cấp xã ven biển, xã đảo tổ chức tiểu đội, trung đội dân quân biển. Cơ quan, tổ chức tổ chức tiểu đội, trung đội, đại đội, tiểu đoàn tự vệ… Hàng năm, họ phải tham gia huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ địa phương, cơ sở, nhưng chế độ, chính sách do địa phương, doanh nghiệp bảo đảm còn hạn chế; số còn lại là dân quân tự vệ rộng rãi để sẵn sàng mở rộng lực lượng và huy động, nhưng thực tế hầu như không phải đi huấn luyện hoặc phải huy động đi làm nhiệm vụ!

Chưa thực sự công bằng

Hiện nay, ở nhiều địa phương, thanh niên trong các độ tuổi trên giảm do đi làm xa hoặc vào các doanh nghiệp, nên việc quản lý, gọi công dân tham gia dân quân, tổ chức tự vệ hoặc xếp vào đơn vị dự bị động viên, gọi huấn luyện, huy động khó khăn. Vừa qua, cả nước có khoảng 440.000 doanh nghiệp không tổ chức tự vệ, nhất là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhưng người chủ không tổ chức cho người lao động tham gia dân quân tại địa phương (theo Khoản 2 Điều 19 Luật Dân quân tự vệ). Vì vậy, dự thảo Luật Dân quân tự vệ (sửa đổi) trình QH cho ý kiến tại Kỳ họp thứ Bảy đã bỏ quy định này. Nhiều địa phương thường không gọi người lao động làm xa hoặc trong các doanh nghiệp này tham gia dân quân hoặc xếp vào đơn vị dự bị động viên vì ngại chủ doanh nghiệp cắt hợp đồng lao động, gây mất việc làm nên cố thu xếp nguồn tại chỗ.

Như vậy, nhiều công dân thực hiện xong nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc (phục vụ tại ngũ, phục vụ trong công an nhân dân…) còn phải phục vụ trong ngạch dự bị của quân đội và xếp hạng một hoặc thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ làm nhiều nhiệm vụ khác, trong khi rất nhiều người không phải thực hiện hoặc nếu có thì không phải huấn luyện, huy động làm nhiệm vụ (vẫn biết họ đang làm công việc khác để phát triển kinh tế - xã hội). Như vậy là chưa thực sự bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của công dân.

Do đó, cần quan tâm, nghiên cứu kỹ, quy định rõ hơn vấn đề này trong dự án Luật Dân quân tự vệ (sửa đổi) và dự án Luật Lực lượng dự bị động viên; cũng như cần sửa đổi quy định có liên quan trong các luật khác để có hình thức bảo đảm công bằng hơn trong việc thực hiện các quy định của Hiến pháp về nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của công dân hoặc có hình thức đóng góp khác phù hợp, có tính khả thi. Tham khảo Hiến pháp và pháp luật một số nước đều có các hình thức phục vụ dân sự thay thế việc thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ.

Đoàn Phúc Thịnh - Phó Vụ trưởng, Vụ Quốc phòng và An ninh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang