DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 23:30 | 15/12/2019 (GMT+7)
.
Dự án Luật Quản lý thuế (sửa đổi)

Phù hợp với địa vị pháp lý của từng cơ quan

08:14 | 25/05/2019
Tại phiên thảo luận hôm qua của QH, nhiều đại biểu tiếp tục tranh luận về hướng xử lý khi người nộp thuế không đồng ý với nghĩa vụ thuế phải nộp theo kiến nghị, kết luận của cơ quan Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Nhà nước trong trường hợp các cơ quan này không trực tiếp kiểm toán, thanh tra đối với người nộp thuế mà thực hiện kiểm toán, thanh tra tại cơ quan quản lý thuế tiếp. ĐBQH cho rằng, nên đưa ra quy định phù hợp với địa vị pháp lý của từng cơ quan.

Cơ quan nào đúng?

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đề xuất, xử lý theo hướng trong quá trình khi thực hiện kiến nghị, kết luận của cơ quan Kiểm toán nhà nước, Thanh tra nhà nước nếu có phát sinh trường hợp người nộp thuế không đồng ý với nghĩa vụ thuế phải nộp theo kiến nghị, kết luận của cơ quan Kiểm toán nhà nước, Thanh tra nhà nước, thì họ có văn bản đề nghị cơ quan quản lý thuế xem xét lại số thuế phải nộp. Căn cứ đề nghị của người nộp thuế, cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm thực hiện việc xác định chính xác nghĩa vụ thuế người nộp thuế phải nộp và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.


Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển phát biểu kết luận phiên họp sáng 24.5
Ảnh: Quang Khánh

Một thực tế được Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng đưa ra: Dù Luật Kiểm toán nhà nước quy định bắt buộc phải thực hiện báo cáo kết luận kiểm toán, nhưng trong thực tiễn khi cơ quan thuế chấp hành kết luận của cơ quan Kiểm toán Nhà nước, cơ quan Thanh tra nhà nước và ra quyết định thu thuế của người nộp thuế theo các kết luận, kiến nghị này, đã xảy ra một số trường hợp không đồng ý. Các trường hợp này đa số đều kiện ra Tòa án quyết định truy thu thuế của cơ quan thuế, chứ không kiện kết luận của Kiểm toán Nhà nước hay của Thanh tra Chính phủ.

ĐBQH, Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc (Nghệ An) cho biết, theo quy định hiện hành, khi cơ quan kiểm toán, thanh tra vào kiểm toán, thanh tra, thì cơ quan thuế phải chịu trách nhiệm và tiến hành giải trình. Và khi cơ quan kiểm toán, thanh tra kiểm tra một hồ sơ đều bắt buộc cơ quan thuế cử cán bộ đến làm việc và chịu trách nhiệm phối hợp, cung cấp hồ sơ, giải trình, phản biện. Do vậy, Tổng Kiểm toán Nhà nước khẳng định, khi lập biên bản có nghĩa cơ quan thuế đã cùng với Kiểm toán Nhà nước làm, nên cơ quan thuế bắt buộc phải thực hiện kết luận kiểm toán và ra quyết định để người người nộp thuế tiến hành nộp thuế. “Người nộp thuế không đồng ý với quyết định truy thu thuế tiến hành kiện quyết định này là đúng và cơ quan Kiểm toán Nhà nước chịu trách nhiệm đối với quyết định của mình” - Tổng Kiểm toán Nhà nước nhấn mạnh.

Người nộp thuế mới có quyền khiếu nại kiến nghị kiểm toán

Nếu xét trên cơ sở vị trí của Kiểm toán Nhà nước và cơ quan quản lý thuế sẽ thấy việc cơ quan quản lý thuế xem xét lại kết luận, kiến nghị kiểm toán, thanh tra dường như không thật sự phù hợp. Bởi lẽ, quan hệ của kiểm toán nhà nước với cơ quan quản lý thuế là quan hệ về mặt kiểm tra, thể hiện thông qua báo cáo kiểm toán. Đây là hành vi của cơ quan quyền lực nhà nước, còn việc giữa cơ quan quản lý thuế với đối tượng thuế là cơ quan chấp hành, điều hành thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước, tức là thuộc lĩnh vực hành pháp.

Chỉ ra mối quan hệ giữa các cơ quan, ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) lưu ý, quan hệ giữa đối tượng nộp thuế và cơ quan quản lý thuế là quan hệ giữa cơ quan quản lý và đối tượng chịu sự quản lý nhà nước nên có thể tiến hành khiếu nại hoặc kiện ra tòa án hành chính. Quan hệ giữa cơ quan Kiểm toán Nhà nước với cơ quan quản lý thuế là quan hệ giữa cơ quan quyền lực với cơ quan hành pháp nên không thể khiếu nại. Hơn nữa, giữa cơ quan kiểm toán với cơ quan quản lý thuế cũng đã có sự phối hợp trong quá trình báo cáo và chấp nhận báo cáo. “Trường hợp này cơ quan quản lý thuế phải chịu trách nhiệm trước Kiểm toán Nhà nước và QH, có quyền kiến nghị với cơ quan kiểm toán. Nếu có tranh chấp chỉ được giải quyết bằng Tòa án Hiến pháp hoặc Tòa án đặc biệt”. Nhấn mạnh điều này, ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng đề nghị cân nhắc Điều 21 và Điều 22.

Như vậy, trong trường hợp đối tượng nộp thuế không đồng ý với nghĩa vụ thuế phải nộp theo quyết định cơ quan quản lý thuế được ban hành dựa trên kết luận kiểm toán thì có thể quy định được khiếu nại với người đứng đầu cơ quan kiểm toán hoặc khởi kiện ra tòa theo thủ tục tố tụng hành chính. Nếu quy định theo hướng này, ĐBQH Phạm Hồng Phong (Hậu Giang) khẳng định, sẽ phù hợp với địa vị pháp lý của từng cơ quan, một bên là kiểm tra, kiểm toán, một bên là bị kiểm tra, kiểm toán.
Trong khi đó, nếu để cơ quan quản lý thuế xem xét lại xác định nghĩa vụ thuế người nộp thuế phải nộp, ĐBQH Phạm Hồng Phong cho rằng, sẽ có nhiều bất cập, như: Cơ quan quản lý thuế xác định người nộp thuế nếu ít hơn kết luận của Kiểm toán Nhà nước mà người nộp thuế không khiếu nại có thể thất thoát NSNN, song lúc này Kiểm toán Nhà nước đứng ngoài cuộc không còn kiến nghị. Mặt khác, quy định pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh với trường hợp này, nên cơ quan Kiểm toán Nhà nước sẽ không biết kiến nghị đến ai, cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết mâu thuẫn giữa kết luận kiểm toán và quyết định của cơ quan quản lý thuế.

Nhưng nếu đi theo hướng này cũng phải chú ý rằng báo cáo của Kiểm toán Nhà nước chưa được coi là quyết định hành chính nên chưa thể khởi kiện ra Tòa án theo quy trình tố tụng hành chính. Người nộp thuế chỉ khiếu nại kết luận, báo cáo theo Luật Khiếu nại và quyết định giải quyết khiếu nại của Tổng Kiểm toán là quyết định cuối cùng. Do vậy, để tháo gỡ vướng mắc này, một số ý kiến đề xuất, cần bổ sung vào Điều 30 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định báo cáo kiểm toán có thể bị khởi kiện.

Các ĐBQH đã đưa ra những đề xuất thuyết phục, dựa trên cơ sở lý luận và thực tế chặt chẽ. Hơn nữa, địa vị pháp lý của Kiểm toán Nhà nước và cơ quan quản lý thuế khác nhau, nên dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) cần có quy định phù hợp với địa vị pháp lý của từng cơ quan, qua đó cũng sẽ bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Lê Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang