DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 18:38 | 19/12/2018 (GMT+7)
.
Dự án Luật Cảnh sát biển Việt Nam

Chỗ dựa vững chắc của ngư dân

08:22 | 09/06/2018
Nghị quyết 09 - NQ/TW về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 ngày 9.2.2007 đã xác định: Xây dựng lực lượng cảnh sát biển mạnh, là một trong những chỗ dựa vững chắc của ngư dân và các thành phần kinh tế sản xuất, khai thác tài nguyên trên biển. Theo đó, việc xác định vị trí, chức năng, nhiệm vụ của cảnh sát biển cũng phải tương xứng với trách nhiệm nặng nề này.

Cảnh sát biển tương đương với cấp nào?

Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của cảnh sát biển Việt Nam vốn là vấn đề được tranh cãi ngay trong quá trình soạn thảo dự án luật. Tại phiên thảo luận sáng qua, đây là một trong những chủ đề tiếp tục làm nóng nghị trường, vì như đánh giá của các đại biểu, quy định này sẽ chi phối toàn bộ nội dung của dự thảo Luật Cảnh sát biển Việt Nam. Theo ĐBQH Phạm Đình Cúc (Bà Rịa - Vũng Tàu), hiện nhiệm vụ của cảnh sát biển vô cùng nặng nề, với tình hình trên biển diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường. Các mối đe dọa an ninh truyền thống, phi truyền thống, tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia về ma túy, buôn lậu, vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn trên biển… đòi hỏi phải có cơ sở pháp lý thuận lợi để cảnh sát biển hiện hoạt động phù hợp với thực tiễn và luật pháp của các nước trên thế giới.

Xét về nhiệm vụ của cảnh sát biển, Khoản 1, Điều 9 dự thảo luật đã quy định cảnh sát biển Việt Nam có nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, bảo vệ an ninh, lợi ích quốc gia, dân tộc, bảo vệ tài nguyên môi trường biển, tài sản nhà nước, tính mạng, tài sản của tổ chức cá nhân… Trọng trách như vậy, thì cần xác định rõ vị trí và chức năng của lực lượng cảnh sát biển, bảo đảm không chồng chéo, trùng lặp về nhiệm vụ trên biển với các lực lượng khác như hải quân, công an, biên phòng.

ĐBQH Tô Văn Tám (Kon Tum) cho rằng, dự thảo Luật đang xác định cảnh sát biển thuộc lực lượng vũ trang nhân dân. Quy định như vậy là hoàn toàn hợp lý, kế thừa quy định của Pháp lệnh về cảnh sát biển hiện hành. Thực tiễn đã chứng minh vị trí của cảnh sát biển trong lực lượng vũ trang nhân dân, cảnh sát biển đóng vai trò nòng cốt trong quá trình thực thi pháp luật trên biển và bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; đồng thời có quan hệ hợp tác tốt với các lực lượng chấp pháp trên biển của các quốc gia khác. Tuy nhiên, lực lượng vũ trang nhân dân theo Luật Quốc phòng chỉ bao gồm quân đội nhân dân, công an nhân dân và dân quân tự vệ.

Vậy lực lượng cảnh sát biển sẽ thuộc ai quản lý?

Để giải quyết vấn đề này, dự thảo luật xác định “lực lượng cảnh sát biển Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng với tư cách là thành viên của Chính phủ trực tiếp quản lý và điều hành hoạt động. Khi có xung đột vũ trang trên biển thì đây là lực lượng trực tiếp chiến đấu, bảo vệ chủ quyền quốc gia trong thế trận chiến tranh nhân dân trên biển”.


Đại biểu Quốc hội Tô Văn Tám (Kon Tum) phát biểu tại hội trường
Ảnh: Quang Khánh

Xác định cảnh sát biển là lực lượng vũ trang

Lo ngại việc quy định cảnh sát biển là lực lượng vũ trang ngay trong luật sẽ khá nhạy cảm, ĐBQH Nguyễn Phương Tuấn (Ninh Bình) cho biết, trên thế giới có rất nhiều nước có lực lượng cảnh sát biển như chúng ta, chỉ là tên gọi khác nhau, nhưng họ không quy định lực lượng này thuộc Bộ Quốc phòng. Ví dụ, ở Mỹ, lực lượng tuần duyên trực thuộc Bộ An ninh nội địa, Trung Quốc có lực lượng hải cảnh thuộc Cục Hải dương quốc gia. Nếu dự thảo luật quy định cảnh sát biển thuộc lực lượng vũ trang nhân dân thì vô hình trung chúng ta sẽ phải sử dụng lực lượng vũ trang, tức là sử dụng quân đội để xử lý những xung đột trên biển về mặt dân sự.

Chưa đồng tình với quan điểm của ĐB Nguyễn Phương Tuấn, các ĐBQH Hồ Văn Thái (Kiên Giang), Phan Văn Tường (Thái Nguyên), Nguyễn Minh Hoàng (TP Hồ Chí Minh) tranh luận, phản biện lại. Theo ĐB Nguyễn Minh Hoàng, về cơ sở pháp lý, có thể thấy, Khoản 1, Điều 22 Luật An ninh quốc gia năm 2004 quy định: Cảnh sát biển là cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia. Khoản 5, Điều 3 quy định: Cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia là cơ quan chỉ đạo và chỉ huy đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân. Do vậy, cảnh sát biển Việt Nam là một trong những cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia thuộc lực lượng vũ trang mà cụ thể là tác chiến trên biển.

Về cơ sở thực tiễn, qua 20 năm (từ năm 1988 - 2018), lực lượng cảnh sát biển đã ngày càng trưởng thành hơn. Đảng và Nhà nước cũng tập trung ưu tiên xây dựng lực lượng này chính quy, tinh nhuệ và đi thẳng lên hiện đại. Đó là xu thế tất yếu trong xây dựng lực lượng vũ trang nói chung và phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia. Như vậy, phải hiểu, “chúng ta không ngại gì so với quốc tế”. Nhất là trong bối cảnh tình hình vùng biển hết sức phức tạp, khó lường, nếu như không tăng cường sức mạnh, phương tiện, trang bị quản lý vùng biển, trong đó có cảnh sát biển, thì chúng ta dễ “đánh mất” vai trò của lực lượng cảnh sát biển.

Mặt khác, theo ĐB Nguyễn Minh Hoàng, chúng ta không chỉ kiểm soát thực thi pháp luật ven biển mà còn đấu tranh trên biển để bảo vệ chủ quyền quốc gia, chống cướp biển cũng như bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân ta trên biển. Phối hợp với hải quân trong tác chiến bảo vệ biển đảo. Việc sử dụng lực lượng vũ trang để giải quyết các vấn đề trên biển không tăng tính nhạy cảm trong giải quyết vấn đề quân sự. 

Giải trình thêm về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ngô Xuân Lịch nêu rõ, quy định rõ vị trí, chức năng của cảnh sát biển trong dự thảo Luật là nhằm thể chế hóa Nghị quyết 09 - NQ/TW ngày 9.2.2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020. Trong đó, xác định xây dựng lực lượng vũ trang nòng cốt là hải quân, không quân, cảnh sát biển, biên phòng, dân quân tự vệ biển mạnh; làm chỗ dựa vững chắc cho các thành phần kinh tế sản xuất, khai thác tài nguyên biển; cụ thể hóa quy định của Hiến pháp 2013, Luật Quốc phòng, Luật An ninh quốc gia và kế thừa Pháp lệnh Lực lượng cảnh sát biển năm 2008 về vị trí, chức năng của cảnh sát biển Việt Nam.

Từ góc độ thực tiễn, Phó Chủ tịch QH Đỗ Bá Tỵ nêu rõ, cảnh sát biển tương tự như biên phòng, “khác là một anh làm nhiệm vụ chấp pháp trên biển, một anh làm nhiệm vụ chấp pháp trên đất liền”. Đây là lực lượng có liên quan đến vai trò phòng thủ đất nước. “Khi có chiến tranh xảy ra, khi đất nước bị tấn công, thì lực lượng cảnh sát biển, lực lượng biên phòng bao giờ cũng phải nổ phát súng đầu tiên”. Từ xưa đến nay, biên phòng đã là lực lượng vũ trang, nên cảnh sát biển không lý gì không xác định là lực lượng vũ trang được, Phó Chủ tịch QH nhấn mạnh. 

Rõ ràng, trước tiên cần xác định rõ vị trí, chức năng, địa vị pháp lý, thì lực lượng cảnh sát biển mới có đầy đủ cơ sở pháp lý để thực thi nhiệm vụ.

Cũng theo Phó Chủ tịch QH Đỗ Bá Tỵ, việc cần làm bây giờ là phải bảo đảm công tác phối hợp không trùng lặp với các lực lượng khác trên biển, như hải quân, kiểm ngư, biên phòng… Thực hiện đúng nguyên tắc: Một cơ quan, tổ chức có thể làm nhiều việc, nhưng một việc chỉ do một tổ chức chủ trì và chịu trách nhiệm chính.

Ý Nhi
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang