DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 07:16 | 22/08/2017 (GMT+7)
.
ĐBQH thực hiện quyền trình sáng kiến lập pháp

Vô cùng khó khăn, vất vả…

15:16 | 06/05/2016
(ĐBNDO)- Sáng kiến lập pháp là quyền năng rất lớn của ĐBQH, nhưng thực hiện quyền này lại là công việc vô cùng khó khăn, vất vả… Và đa số các dự án luật do Chính phủ trình, còn dự án luật của ĐBQH trình chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Ở Việt Nam từ ngày QH ra đời QH đến nay, những trường hợp ĐBQH thực hiện sáng quyền lập pháp càng ít ỏi, chỉ đếm trên đầu ngón tay…Đây là ý kiến một số đại biểu tại Hội thảo Phương hướng, giải pháp xây dựng cơ chế hỗ trợ ĐBQH đẩy mạnh thực hiện quyền trình sáng kiến pháp luật.

ĐBQH thực hiện sáng quyền lập pháp chỉ đếm trên đầu ngón tay

 - Tại kỳ họp tứ 6.1991, QH Khóa VIII, ĐBQH Huỳnh Ngọc Điền kiến nghị xây dựng Luật Thuế sử dụng đất nông nghiệp và thuế hoa lợi trên đất.

- QH Khóa XI có 1 ĐBQH trình dự án pháp lệnh về lĩnh vực tư pháp (Pháp lệnh Điều tra bí mật) và 01 kiến nghị về Luật Giao dịch điện tử.

-QH Khóa XII có 1 ĐBQH kiến nghị về Luật Phòng, chống tác hại lạm dụng rượu bia...

- Mới đây nhất vào tháng 10.2015, ĐBQH Trần Thị Quốc Khánh với sự hỗ trợ đắc lực của Viện Nghiên cứu Lập pháp đ có công văn đề nghị bổ sung Dự án Luật Hành chính công vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ QH Khóa XIII.

Quyền trình dự án luật thì đã được quy định từ Hiến pháp năm 1980. Hiến pháp năm 1992 tiếp tục khẳng định quyền trình dự án luật của ĐBQH và bổ sung thêm quyền kiến nghị về Luật và được cụ thể hóa trong Luật Tổ chức QH, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trên cơ sở của Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức QH năm 2014 quy định: ĐBQH có quyền trình dự án luật, pháp lệnh, kiến nghị về luật, pháp lệnh trước QH, UBTVQH theo trình tự và thủ tục do pháp luật quy định. ĐBQH được hỗ trợ trong việc lập, hoàn thiện hồ sơ dự án luật, pháp lệnh, kiến nghị về luật, pháp lệnh theo quy định của pháp luật.

Mặc dù đã có những quy định pháp lý về vấn đề này nhưng thực hiện quyền trình sáng kiến không phải là vấn đề đơn giản. Về vấn đề này, ĐBQH Trần Ngọc Vinh  cho rằng, sáng kiến lập pháp là quyền năng rất lớn của ĐBQH, nhưng thực hiện được quyền này lại là công việc vô cùng khó khăn, vất vả.


Ông Nguyễn Đức Lam ( Trung tâm Bồi dưỡng đại biểu dân cử)

Còn theo ông Nguyễn Đức Lam, Trung tâm bồi dưỡng đại biểu dân cử nhìn nhận, Việt Nam cũng như các nước khác, đại đa số các dự án luật do Chính phủ trình, còn dự án luật của ĐBQH trình chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Ở Việt Nam từ ngày QH ra đời QH đến nay, những trường hợp ĐBQH thực hiện sáng quyền lập pháp càng ít ỏi, chỉ đếm trên đầu ngón tay…

Từ thực tiễn nghiên cứu, bà Nguyễn Thị Dung, Trung tâm nghiên cứu khoa học, lập pháp, Viện Nghiên cứu Lập pháp cho biết, sau hơn 30 năm các sáng kiến pháp luật của ĐBQH có nhiều nhưng chưa một vị ĐBQH nào thực hiện thành công sáng quyền lập pháp. Có chăng, chỉ là việc ĐBQH đưa ra ý tưởng về sự cần thiết phải có một dự án luật, sau đó chuyển giao thành sáng kiến của chủ thể có quyền trình sáng kiến pháp luật khác như một cơ quan của QH hay của Chính phủ.

Nguyên nhân do đâu?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc trình sáng kiến pháp luật của ĐBQH còn hạn chế. Trong đó, một trong những nguyên nhân được ông Trần Ngọc Vinh nêu ra là do nguồn lực còn hạn chế, chi phí cho công tác xây dựng pháp luật hiện nay vẫn rất thấp, chưa thực sự tạo điều kiện cho ĐBQH sử dụng khoản kinh phí eo hẹp này để khuyến khích đội ngũ tư vấn, cán bộ giúp việc trong quá trình nghiên cứu, tham mưu cho ĐBQH.

Ngoài ra, ông Vinh cũng cho rằng, đó là do chất lượng đại biểu. Cơ cấu là cần thiết nhưng một ĐBQH gánh nhiều cơ cấu đã ảnh hưởng đến chất lượng ĐBQH. Do đó, việc đóng góp cho dự án luật còn khó khăn chứ chưa thể nói đến quyền trình dự án luật, ông Vinh nhấn mạnh.


Ông Ngô Việt Hồng (Vụ Pháp luật – Văn phòng Quốc hội)

Đồng quan điểm này, ông Ngô Việt Hồng, Vụ pháp luật, Văn phòng Quốc Hội cho rằng, do ĐBQH chủ yếu là hoạt động kiêm nhiệm nên ít có thời gian và điều kiện để chuẩn bị dự thảo văn bản về sáng kiến pháp luật. Trong khi đó, chúng ta đang thiếu một cơ chế hỗ trợ đắc lực, hiệu quả nhằm giúp các ĐBQH thực thi quyền này. Ở nước ta, ĐBQH không có cơ quan giúp việc riêng, còn cơ quan tham mưu, giúp việc chung (Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND cấp tỉnh…) thì số lượng chuyên viên còn ít trong khi khối lượng công việc đảm trách lại quá lớn nên trong hoạt động này cũng chưa thực sự hiệu quả.

Bên cạnh đó, ông Hồng cho rằng, mặc dù các quy định của pháp luật hiện nay là tương đối đầy đủ về quyền trình sáng kiến pháp luật của ĐBQH nhưng vẫn còn vướng mắc. Đó là theo quy định của Luật Ban hành Văn bản quy phạm pháp luật để một sáng kiến pháp luật có thể thực hiện được thì sáng kiến đó phải được UBTVQH đồng ý đưa vào Chương trình xây dựng, pháp lệnh để trình QH. Đồng thời, khi gửi sáng kiến pháp luật như kiến nghị về luật, pháp lệnh, hoặc đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh đến UBTVQH, ĐBQH phải gửi đề nghị, kiến nghị đó đến Chính phủ để Chính phủ cho ý kiến. Việc phải trình sáng kiến pháp luật của ĐBQH qua nhiều khâu, nhiều trình tự tương đối phức tạp dẫn đến sáng kiến pháp luật của ĐBQH thường không theo đúng quy trình, thủ tục của Luật Ban hành Văn bản quy phạm pháp luật.

Cần có cơ chế hỗ trợ ĐBQH thực hiện sáng quyền lập pháp


Phó trưởng Đoàn ĐBQH Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng)

Dưới góc nhìn của một ĐBQH chuyên trách, để thực hiện được quyền trình sáng kiến pháp luật của ĐBQH, ông Trần Ngọc Vinh cho rằng, cần phải tăng tăng thêm số lượng số lượng ĐBQH chuyên trách ở địa phương, tiếp tục nâng cao chất lượng cho ĐBQH nói chung và ĐBQH kiêm nhiệm, công tác tại địa phương nói riêng về kỹ năng xây dựng pháp luật và sáng kiến pháp luật. Mỗi ĐBQH cần mạnh dạn có ý thức tìm hiểu, nghiên cứu và chủ động đề xuất sáng kiến pháp luật, vượt qua tâm lý e ngại, coi đó là một hoạt động hết sức cần thiết nhưng cũng là hoạt động bình thường trong sinh hoạt của QH.
 
Ngoài ra, cần có cơ chế bảo đảm các điều kiện về vật chất và bộ máy giúp việc cho các chủ thể có quyền sáng kiến lập pháp thực hiện thực chất quyền sáng kiến lập pháp.

Đồng quan điểm này, ông Hồng cho rằng, cần kiện toàn bộ máy cơ quan tham mưu, giúp việc QH theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả, độc lập, phân công, phân nhiệm cụ thể, rõ ràng có sự liên thông, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ bảo đảm không chồng chéo và phân tán nguồn lực.

Ngoài ra, ông Hồng kiến nghị, cần có cơ chế phối hợp giữa QH với Chính phủ trong việc hỗ trợ ĐBQH thực hiện quyền trình sáng kiến pháp luật.

Để hỗ trợ ĐBQH thực hiện quyền lập pháp ở các bước trong quy trình lập pháp, ông Nguyễn Đức Lam cho rằng, cần hỗ trợ ĐBQH lựa chọn vấn đề cần điều chỉnh. Ngoài ra, để hỗ trợ ĐBQH đưa sáng kiến của mình trong hoạt động lập pháp vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, cơ quan giúp việc cần cung cấp thông tin, tham mưu cho đại biểu cân nhắc giữa hai hình thức: đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh hoặc kiến nghị về luật, pháp lệnh. Đối với nội dung này, ông Lam cho rằng, có thể chỉ cần sự trợ giúp, tham mưu của bộ máy giúp việc mà không cần phải tham vấn ý kiến các chuyên gia bên ngoài.

Đối với hỗ trợ xây dựng đề nghị, kiến nghị về luật, pháp lệnh, theo ông Lam, ĐBQH sẽ cần phải hỗ trợ đánh giá tác động của từng chính sách trong đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh gồm các nội dung: vấn đề cần phải giải quyết, mục tiêu chính sách; giải pháp để thực hiện chính sách; tác động tích cực, tiêu cực của chính sách…Nếu đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh của ĐBQH được chấp nhận đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh hàng năm, ĐBQH sẽ cần hỗ trợ trong việc soạn thảo văn bản, hoàn thành hồ sơ. Theo quy định của Luật Ban hành Văn bản Quy phạm pháp luật thì ĐBQH có thể đề nghị Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Đoàn ĐBQH, Viện Nghiên cứu lập pháp, cơ quan, tổ chức có liên quan hỗ trợ trong quá trình soạn thảo. Đây chính là giai đoạn mà ĐBQH cần có cơ chế hỗ trợ tham vấn ý kiến cử tri, các nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn, sử dụng chuyên gia, tư vấn pháp lý và tư vấn các lĩnh vực chuyên môn liên quan đến dự án luật, pháp lệnh.

“ Ở các giai đoạn trước của quy trình thực hiện sáng quyền lập pháp, ĐBQH đều cần hỗ trợ về mặt tài chính. Ở giai đoạn này, do khối lượng công việc lớn hơn, nhiều hơn, cơ chế tài chính càng có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng, thông qua dự án luật, pháp lệnh do ĐBQH trình”, ông Lam đặc biệt nhấn mạnh.


Hà An
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
17:59 22/01/2017
Khẳng định quyền lực phải được kiểm soát bằng quyền lực; cái gốc để chấn chỉnh kỷ cương bộ máy vẫn là đạo đức cách mạng của người lãnh đạo, các khách mời tham gia trao đổi về chủ đề “Chấn chỉnh kỷ cương bộ máy nhà nước - Vai trò của cơ quan dân cử” cho rằng: Một hệ thống dân cử mạnh sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, thúc đẩy hệ thống chính quyền các cấp kỷ cương, hành động. Muốn vậy, mỗi đại biểu phải trở thành một “ngọn đuốc” rọi sáng mọi ngóc ngách của cuộc sống.
Quay trở lại đầu trang