DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 22:28 | 17/11/2019 (GMT+7)
.
Giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường

Tìm trách nhiệm của người quản lý, khai thác khoáng sản

08:35 | 30/06/2012
Tìm trách nhiệm của người quản lý, khai thác khoáng sản - đó là một trong những mục đích mà Đoàn giám sát của UBTVQH Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường hướng tới trong chuyến giám sát, khảo sát thực tế tại Cao Bằng trước Kỳ họp thứ Ba vừa qua. Thông qua các cuộc làm việc, khảo sát tại một số đơn vị quản lý, khai thác khoáng sản trên địa bàn, nhiều nội dung liên quan đến vai trò, trách nhiệm của những cơ quan quản lý nhà nước, của doanh nghiệp trong công tác thực thi pháp luật về khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường đã từng bước được làm rõ.

Trách nhiệm của cơ quan quản lý khoáng sản là gì hay quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức khai thác khoáng sản ra sao đều đã được quy định khá rõ trong Luật Khoáng sản, Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật. Căn cứ vào đó, cũng như nhiều địa phương trên cả nước, Cao Bằng đã ban hành 32 văn bản quy định về quản lý hoạt động khoáng sản và bảo vệ môi trường trên địa bàn. Trong đó, chỉ tính riêng HĐND tỉnh đã có 7 Nghị quyết liên quan đến lĩnh vực khoáng sản và môi trường; UBND tỉnh có 31 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý hoạt động khoáng sản, bảo vệ môi trường. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước về khai thác khoáng sản triển khai áp dụng chế tài quản lý việc khai thác khoáng sản của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp tại Cao Bằng.

Tuy nhiên, ban hành Luật và việc đưa Luật vào đời sống dường như còn là câu chuyện khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn. Qua thực tế giám sát tại mỏ thiếc Tĩnh Túc, mỏ sắt Ngườm Cháng và mỏ sắt Nà Lũng, Đoàn giám sát của UBTVQH nhận thấy, câu chuyện khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường không còn xa lạ, nhưng vẫn chưa được lưu tâm. Nói không xa, ngay tại mỏ sắt Nà Lũng, việc chưa thực hiện đánh giá tác động môi trường được đổ tại Quyết định 64 của Thủ tướng Chính phủ. Cụ thể, Công ty cổ phần Khoáng sản và Luyện kim Cao Bằng cho biết, năm 2003, trong quá trình sản xuất do công tác quản lý chất thải lỏng của mỏ Nà Lũng không tốt đã để bùn thải sau tuyển xoắn chảy vào môi trường nên công ty bị liệt vào danh sách các đơn vị sản xuất gây ô nhiễm môi trường theo Quyết định 64 ngày 22.4.2003 của Thủ tướng với hình thức xử lý cải tạo hệ thống xử lý nước thải và khu xử lý chất thải rắn. Thể theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, công ty đã hoàn thành việc xây dựng các công trình xử lý ô nhiễm mỏ Nà Lũng như: gia cố đập 4 và xây dựng đập môi trường số 5. Việc xác nhận công ty có đủ điều kiện ra khỏi danh sách cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường theo Quyết định 64 vừa mới diễn ra, nên Công ty chưa kịp hoàn thiện và trình báo cáo đánh giá tác động môi trường. Lý giải về việc này, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho hay Quyết định 64 không hề quy định những doanh nghiệp, công ty nằm trong danh sách cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường không cần có báo cáo đánh giá tác động môi trường. Theo Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, thành viên Đoàn giám sát Phùng Đức thì, việc chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường, số liệu quan trắc đánh giá về chất thải rắn, nước và các biển báo cảnh báo nguy hiểm khi mỏ đang khai thác dường như đang thể hiện sự thiếu trách nhiệm của công ty với việc bảo vệ môi trường gắn với khai thác khoáng sản.

Tại mỏ thiếc Tĩnh Túc và mỏ sắt Ngườm Cháng, môi trường, an toàn lao động cũng là câu chuyện chung khi bụi, khói, tiếng ồn, xả thải, đập nước chưa có ngăn đập để xử lý bùn thải ra sau khai thác – đã đặt ra câu hỏi liệu câu chuyện phục hồi môi trường, hoàn thổ sau khai thác đã bị doanh nghiệp lãng quên? Sự quan tâm của cơ quan quản lý nhà nước trong giám sát, kiểm tra công tác khai thác khoáng sản bảo vệ môi trường đã thực sự đúng tầm?

Quay trở lại làm việc với UBND tỉnh, các thành viên Đoàn giám sát có chung nhận định là công tác tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, khai thác khoáng sản của UBND các cấp và của tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến đáng kể, hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản ngày càng phát triển, từng bước đi vào nền nếp; đã hình thành các khu, cụm công nghiệp khai thác khoáng sản và có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Song công tác quản lý còn chưa thật sâu sát, thể hiện ở câu chuyện nước ngầm, nước mặt và hàm lượng các chất thải gia tăng vượt mức cho phép tại các mỏ khoáng sản của tỉnh còn khá lớn. Hệ thống bùn thải, xử lý nếu không tốt sẽ gây tác động không nhỏ đến môi trường, mà người gánh chịu chính là người dân đang sinh sống trong khu vực. Đối với an toàn lao động, những công nhân trực tiếp tham gia vào quá trình khai thác khoáng sản từ bụi, tiếng ồn và đặc biệt là việc sử dụng các vật liệu nổ cũng cần đặc biệt lưu ý. Theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, thành viên Đoàn giám sát Lê Quang Huy, bên cạnh việc giám sát an toàn lao động trong sản xuất, kiểm tra hệ thống xả thải, xử lý hoàn thổ sau khai thác khoáng sản, tỉnh cũng cần lưu ý đến công tác kinh tế, tài chính gắn với khai thác khoáng sản. Đây sẽ là thế mạnh nếu tỉnh biết tận dụng nguồn thu từ thuế và phí bảo vệ môi trường cũng như sử dụng nguồn thu đó vào tái đầu tư cơ sở hạ tầng như giao thông, phủ xanh đất trống đồi trọc. Việc ký quỹ bảo vệ môi trường của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn cũng phải đặc biệt lưu tâm, bởi nếu cơ quan quản lý nhà nước không giám sát, doanh nghiệp không linh hoạt, thì sẽ dẫn đến vì lợi ích kinh tế, doanh nghiệp cắt đi được khoản nào, hay khoản đó. 

Quản lý nhà nước phải đi sát vào thực tế, có chế tài xử lý nghiêm những hành động vi phạm môi trường trong khai thác khoáng sản. Bên cạnh đó, người đứng đầu các công ty, doanh nghiệp và cá nhân khai thác khoáng sản phải tự nhận thức được tầm quan trọng của môi trường, an toàn lao động trong khai thác khoáng sản. Có trách nhiệm bảo vệ môi trường hoàn thổ sau khai thác dưới sự kiểm tra của cơ quan nhà nước. Đây là trách nhiệm của sự phối hợp giữa người quản lý khai thác khoáng sản và người khai thác khoáng sản; đồng thời cũng là bài học đối với các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp đang khai thác khoáng sản và với các sở, ban, ngành đang quản lý việc thực thi chính sách, pháp luật về khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường - Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, thành viên Đoàn giám sát Lê Bộ Lĩnh nêu ý kiến. Thực tế, khi trong Luật có vướng mắc, thông qua việc giải đáp những câu hỏi, băn khoăn của Đoàn giám sát, của các cơ quan quản lý nhà nước cấp trên như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hay Bộ Công thương, thì người được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước ở địa phương cũng như doanh nghiệp đều nhận thấy, sai sót không nằm ở Luật mà lỗi là ở những người khai thác như doanh nghiệp chưa chịu nắm luật; là ở những người quản lý chưa kịp bám sát thực tiễn, định hướng và có chế tài mạnh để xử lý những doanh nghiệp vi phạm việc thực hiện chính sách, pháp luật gắn với bảo vệ môi trường.

Đầu tháng 7 tới, tiếp tục chuyên đề giám sát Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường, Đoàn giám sát của UBTVQH sẽ có các cuộc làm việc với Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Công thương; Bộ Tài chính; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Giao thông - Vận tải; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Bộ Xây dựng; Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Ngay sau đó, Đoàn sẽ triển khai hoạt động giám sát, khảo sát thực tế tại tỉnh Quảng Ninh – một đầu tàu của vùng kinh tế trọng điểm phía bắc, giàu tài nguyên khoáng sản với trữ lượng than chiếm tới 90% tổng trữ lượng của cả nước. 

Với cách làm việc khoa học và dành thời gian thỏa đáng để lắng nghe các bên liên quan, tin rằng, Đoàn giám sát của UBTVQH sẽ có được những thông tin xác thực, có trao đi đổi lại để xác định rõ được trách nhiệm của người quản lý, khai thác khoáng sản cũng như những vướng mắc, bất cập cần tháo gỡ, bổ sung, hoàn thiện về mặt luật pháp để việc quản lý, khai thác khoáng sản đi vào nền nếp, gắn chặt với bảo vệ môi trường, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Hoàng Ngọc
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang