DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 14:09 | 28/02/2020 (GMT+7)
.
QH thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Xuất bản (sửa đổi)

Phải thể hiện được quyết tâm đổi mới cơ chế quản lý hoạt động xuất bản

08:36 | 19/06/2012
Thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Xuất bản (sửa đổi), các ĐBQH cho rằng, nhiều quy định trong dự thảo Luật còn chung chung, chưa chặt chẽ, chưa bắt kịp xu hướng phát triển của hoạt động xuất bản. Các ĐBQH nhấn mạnh: dự luật Xuất bản lần này phải thể hiện được quyết tâm đổi mới cơ chế quản lý hoạt động xuất bản; trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản. Cơ quan quản lý nhà nước cần chuyển từ vai trò kiểm soát sang giám sát hoạt động của các nhà xuất bản, cơ sở in và phát hành, tập trung vào trách nhiệm chính là hoạch định chính sách, giám sát, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực này.

ĐBQH Điểu Huỳnh Sang (Bình Phước): Dự luật chưa bắt kịp thực tiễn hiện nay về xuất bản điện tử

Về xuất bản phẩm điện tử, dự Luật mới chỉ chú trọng đến việc sửa đổi các điều, khoản cũ mà chưa bắt kịp với thực tế hiện nay. Điều mà tôi băn khoăn nhất là dự thảo Luật gần như bỏ sót một lĩnh vực khá quan trọng là xuất bản phẩm dưới hình thức xuất bản điện tử. Những nội dung về xuất bản phẩm điện tử được đề cập trong dự thảo Luật này khá sơ sài. Điều 25 quy định còn chung chung và giao trách nhiệm cho Chính phủ. Trong khi hiện tại lĩnh vực này chưa hề được kiểm soát và trong thực tế có rất nhiều sách được chuyển đổi từ xuất bản phẩm in sang xuất bản phẩm điện tử đều không có bản quyền. Và với đà phát triển như thế này, nếu không có biện pháp xử lý và không có chế tài thì loại hình xuất bản phẩm này sẽ dẫn đến nguy cơ biến tướng rất khó lường.

Tôi không tán thành với ý kiến giải trình của Ban soạn thảo về những quy định liên quan đến xuất bản phẩm điện tử. Giải trình như vậy chỉ mang tính nguyên tắc về mặt quản lý chứ không mang tính dự báo của sự phát triển ngành xuất bản trong thực tế. Tôi đề nghị, cần quy định cụ thể nội dung xuất bản phẩm điện tử trong dự án Luật để khi Luật Xuất bản được thực thi sẽ tránh được tình trạng luật mới sửa đổi trong thời gian ngắn lại tiếp tục sửa đổi.

Về liên kết xuất bản, hiện nay, xuất bản phẩm liên kết của các nhà xuất bản với các cơ sở phát hành sách chiếm tỷ lệ rất lớn, khoảng 70%. Thậm chí có nhà xuất bản liên kết tới hơn 90% tổng số các xuất bản phẩm hàng năm. Với thành quả đạt được của ngành xuất bản hiện nay thì chúng ta không thể phủ nhận vai trò của các đơn vị tư nhân trong lĩnh vực xuất bản, đặc biệt là việc thực hiện các xuất bản phẩm liên kết. Tuy nhiên, cũng có một số bất cập trong liên kết xuất bản như nhiều nhà xuất bản không kiểm soát được nội dung và chất lượng sách liên kết do không nắm được thị trường và chạy theo lợi nhuận. Điều đáng nói là mặc dù thực hiện trên danh nghĩa liên kết xuất bản, song hầu hết các khâu như tuyển chọn bản thảo, thẩm định, biên tập, in ấn, phát hành đều do các đơn vị tư nhân thực hiện, trong khi đó nhà xuất bản chỉ đóng góp duy nhất là giấy phép xuất bản và trách nhiệm hậu kiểm của các nhà xuất bản cũng chưa được thực hiện đến nơi, đến chốn. Điều này đã dẫn đến tình trạng cho ra đời nhiều cuốn sách có nội dung vô bổ, thiếu tính định hướng cho độc giả, thậm chí có tác phẩm sau khi ra đời đã gây bức xúc trong dư luận.

Thực tiễn cho thấy, những sai phạm và hình thức xử lý hiện nay vẫn thường là tạm đình chỉ phát hành, thẩm định lại hoặc nhiều hơn là thu hồi, cấm phát hành, tiêu hủy. Điều này cũng cho thấy tính manh mún, thiếu chuyên nghiệp trong hoạt động xuất bản và việc xử lý và khắc phục sai phạm trong lĩnh vực này khó cả về hành lang pháp lý và vấn đề thực thi. Trong khi đó, dự thảo Luật Xuất bản (sửa đổi) lần này rất ít đề cập đến trách nhiệm của các đơn vị tư nhân và nhiều quy định chưa rõ ràng, đầy đủ gây khó khăn cho các đơn vị quản lý. Tôi đề nghị, cần bổ sung các chế định và tăng cường chế tài xử lý các vi phạm, kịp thời điều chỉnh đối với một số vấn đề mà thực tiễn đặt ra. Đồng thời quy định cụ thể về quyền và trách nhiệm cụ thể của các doanh nghiệp tư nhân khi tham gia vào hoạt động liên kết trong xuất bản.

ĐBQH Nguyễn Văn Minh (TP Hồ Chí Minh): Phải có khung pháp lý để điều chỉnh hoạt động xuất bản điện tử

Sách điện tử cần được xem là đối tượng điều chỉnh trong Luật Xuất bản. Sách điện tử, sách kỹ thuật số là vấn đề phức tạp nhất hiện nay trên thị trường xuất bản, liên quan đến vấn đề bản quyền và việc xuất bản, kinh doanh của các doanh nghiệp xuất bản phát hành sách. Nhiều loại thiết bị điện tử hiện nay đều có chức năng đọc sách và dễ dàng cài đặt các phần mềm sao chép miễn phí hàng nghìn tác phẩm, tiểu thuyết, truyện, tất cả đều không có bản quyền. Một máy Ipad có thể chép cả nghìn truyện tranh, một cơ sở in lậu chỉ sai phạm một vài cuốn sách, tên sách còn các máy điện tử như Ipad sao chép cả nghìn tên sách nhưng không thể xử lý. Sách in lậu cũng có thể giải quyết và thu hồi được vì sách vẫn phải được bán ra thị trường nên chỉ là cạnh tranh về giá cả, chất lượng, mẫu mã in còn với sách điện tử sao chép lậu thì chưa có chế tài, trong khi đó lại là sự vi phạm bản quyền nghiêm trọng và ảnh hưởng tới hoạt động của thị trường xuất bản, phát hành sách, ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp in ấn, phát hành sách. Theo tôi, xuất bản phẩm điện tử, sách điện tử cũng cần phải có giấy phép xuất bản như một xuất bản phẩm bình thường và phải có các biện pháp chế tài xử lý các vi phạm bản quyền đối với xuất bản phẩm điện tử.

Dự thảo Luật, tại Điều 15, 25 và 44 đã đề cập đến xuất bản phẩm điện tử nhưng quy định không cụ thể và quá đơn giản, giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý và Chính phủ quy định chi tiết các điều này, trong khi hiện tại lĩnh vực này chưa được kiểm soát. Hiện nay rất nhiều sách được chuyển đổi từ xuất bản phẩm in sang xuất bản phẩm điện tử đều không có bản quyền và không được sự đồng ý của nhà xuất bản in cho nên cần phải có khung pháp lý để điều chỉnh hoạt động xuất bản điện tử. Tôi kiến nghị phải có một chương riêng về xuất bản phẩm điện tử chứ không nên chỉ quy định đơn giản như trong dự thảo Luật.

Về điều kiện thành lập cơ sở in và hoạt động in xuất bản phẩm, ngày 3.2.2000, Thủ tướng đã ban hành Quyết định số 19 về bãi bỏ các loại giấy phép trái với quy định của Luật Doanh nghiệp đã quy định bỏ giấy phép thành lập cơ sở in bao bì. Nghị định số 30 ban hành ngày 11.8.2000 của Chính phủ cũng bãi bỏ giấy phép hành nghề in lưới, in lụa thủ công, từ đó ngành in phân định rõ chỉ các cơ sở in xuất bản phẩm thì phải xin phép hoạt động in xuất bản phẩm còn các cơ sở in khác thì không chịu sự ràng buộc của Luật Xuất bản. Tuy nhiên, ở Khoản 2, Điều 31 của dự thảo Luật Xuất bản lại quy định cơ sở in khác đều phải đăng ký hoạt động với UBND cấp tỉnh và phải bảo đảm các điều kiện quy định như đối với cơ sở in xuất bản phẩm. Như vậy Luật Xuất bản lần này lại quản lý cả các cơ sở in khác. Điều đó cũng có nghĩa là các cơ sở in trước đây không xin phép thành lập theo Quyết định 19 và Nghị định 30 của Chính phủ sẽ phải làm các thủ tục xin phép. Điều đó sẽ gây một sự biến động lớn trong quản lý Nhà nước và các hoạt động của ngành in, bởi vì số cơ sở in này trên cả nước không phải là ít. Quy định như vậy thì công tác thanh tra, kiểm tra, quản lý hoạt động in, xuất bản có tốt hơn không khi hiện nay chỉ riêng việc kiểm tra các cơ sở in xuất bản phẩm đã cho thấy các cơ quan quản lý Nhà nước quá tải do thiếu nhân lực, thiếu những biện pháp chế tài xử lý, cho dù đã có luật và những quy định của pháp luật?

ĐBQH Trần Tiến Dũng (Hà Tĩnh): Nhiều nội dung quan trọng nhưng quy định chưa chặt chẽ

Dự thảo Luật có 50 điều nhưng có đến gần 20 điều quan trọng giao cho Chính phủ và các bộ, ngành chủ yếu là Bộ Thông tin và Truyền thông và Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện. Tôi chia sẻ với cơ quan soạn thảo dự án Luật về những phức tạp, nhạy cảm và khó khăn trong lĩnh vực này. Để luật hóa tất cả những vấn đề đặt ra hiện nay của lĩnh vực xuất bản là khó nhưng tôi đề nghị phải rà soát để giảm bớt quy định của Chính phủ và của các bộ để luật này không phải là luật khung, luật ống và khi ban hành sẽ góp phần tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản phẩm – một hoạt động rất phức tạp.

Điều 1 về phạm vi điều chỉnh, một nội dung trọng tâm của luật này là phải thiết lập một cơ chế luật pháp chặt chẽ để quản lý nhà nước về mặt hoạt động xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm, hoàn thiện phát triển thị trường trong lĩnh vực này. Trong Điều 1 dự thảo Luật không nói một chữ nào về quản lý nhà nước. Phải chăng phạm vi điều chỉnh của luật này phải tập trung vào nội dung quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xuất bản?

Trong nguyên tắc quản lý nhà nước tại một số điều của dự thảo Luật có những quy định chưa chặt chẽ. Khi chúng ta thực hiện các quy định này thì không phải chỉ Chính phủ mà các ngành, các cấp, chính quyền, từ Trung ương đến địa phương đều phải chăm lo thực hiện. Vì vậy, nếu quy định không chặt chẽ sẽ dẫn đến việc lợi dụng, làm sai, hiểu không thống nhất trong thi hành pháp luật. Tại Điểm e, Khoản 1, Điều 7 có quy định về chính sách hỗ trợ khác để phát triển hoạt động xuất bản theo từng thời điểm, thời kỳ. Chúng tôi thấy quy định như dự thảo Luật là không chặt chẽ, không cần thiết và có những chế độ, chính sách thuộc thẩm quyền của Chính phủ, còn luật chỉ nêu những chính sách lớn, quy định những chính sách lớn của Nhà nước tập trung cho vấn đề này. Vì vậy, tôi đề nghị bỏ điều này. Nếu quy định thì ai có quyền này, không phải chỉ có Thủ tướng, Chính phủ mà cả hệ thống chính trị của chúng ta, các cơ quan hành pháp của chúng ta ai có quyền này? Tương tự như vậy tại Khoản 1, 2, 3 cũng phải nói rõ. Ví dụ ai có quyền và trách nhiệm phải đặt hàng mua bản thảo và phát hành xuất bản phẩm, ai có quyền và trách nhiệm mua các bản thảo, bản quyền, ai có quyền và trách nhiệm đầu tư phát triển hệ thống này như xuất bản phẩm và in ấn đối với thị trường này, phải ghi rõ chứ không nói chính sách này thuộc về ai, ai làm. Những vấn đề như vậy đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu thêm.

Về đối tượng thành lập nhà xuất bản, ở đây nói cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị ở cấp Trung ương, cấp tỉnh được thành lập nhà xuất bản, sau đó là những tổ chức chính trị xã hội khác và những tổ chức khác do Thủ tướng quy định. Tôi cho rằng, quy định này không được chặt chẽ lắm, trong khi đó đây là vấn đề rất quan trọng. Cần nghiên cứu nếu những đối tượng nào thuộc tổ chức chính trị xã hội và những tổ chức khác quy định được trong luật này là tốt, nếu không quy định được thì nên bỏ.

ĐBQH, Linh mục Lê Ngọc Hoàn (Nam Định): Phải thể hiện quyết tâm đổi mới cơ chế quản lý hoạt động xuất bản

Hiện nay, do các quy định về thành lập cơ sở in rất thông thoáng, dễ dàng nên số lượng các cơ sở in tăng nhanh, dẫn đến nguồn cung vượt cầu, thị trường in cạnh tranh gay gắt. Mặt khác, Nhà nước lại chưa có chế tài quản lý một cách hữu hiệu nên in lậu, in giấy tờ giả quản lý nhà nước gia tăng, khó kiểm soát và đang trở thành vấn nạn của xã hội, đang có nguy cơ giết chết ngành sản xuất chân chính, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Không những thế, vấn nạn này còn tiếp tay cho không ít người gian dối về trình độ học vấn bằng hình thức sử dụng bằng cấp giả, lừa gạt, chiếm đoạt tài sản của tổ chức, cá nhân bằng các giấy tờ quản lý Nhà nước giả như sổ đỏ giả, giấy chứng nhận quyền sở hữu đất giả, trái phiếu, giấy tờ có giá, hóa đơn tài chính giả, bao bì, nhãn mác giả, đặc biệt là các bao bì dược phẩm giả đã xâm phạm nghiêm trọng đến quyền lợi, sức khỏe của người tiêu dùng. Vì vậy, việc nghiên cứu để sửa đổi Luật Xuất bản về tổ chức và hoạt động lĩnh vực in, xuất bản phẩm là vấn đề hết sức cấp bách, nhằm khắc phục, giải quyết, hạn chế bất cập đang tồn tại trong thời gian vừa qua, đồng thời tạo điều kiện cho hoạt động in phát triển lành mạnh trong thời gian tới.

Tại Điều 10 về những hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản, so với luật cũ, dự thảo Luật sửa đổi chỉ thêm Khoản 5 các hành vi khác bị cấm theo quy định của pháp luật. Quy định ngắn gọn như vậy sẽ không thể khắc phục được nạn in lậu, in giả, cũng chưa ngăn được việc xuất bản những tác phẩm có nội dung không lành mạnh, kích động bạo lực, vi phạm thuần phong mỹ tục... Tôi đề nghị trong dự thảo Luật cần quy định rõ hơn về những hành vi bị cấm để luật có thể đi ngay vào cuộc sống thay vì chờ nghị định, thông tư. Dự thảo Luật phải thể hiện quyết tâm đổi mới cơ chế quản lý hoạt động xuất bản, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, thực hiện phân công, phân cấp trách nhiệm, quyền hạn rõ ràng giữa Trung ương, địa phương và các cơ sở in ấn xuất bản phẩm; trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản. Cơ quan quản lý nhà nước cần chuyển vai trò từ kiểm soát sang giám sát hoạt động của các nhà xuất bản, cơ sở in và phát hành; tập trung vào trách nhiệm chính là hoạch định chính sách, giám sát, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, đẩy mạnh cơ chế đổi mới cơ chế quản lý ở cơ sở, cải cách hành chính.

Nguyễn Vũ ghi; Ảnh: T.Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang