KINH TẾ
Cập nhật 07:02 | 29/05/2020 (GMT+7)
.

Phát triển kinh tế sau dịch Covid-19: Vẫn còn nhiều biến số

12:26 | 20/05/2020
Hiện nay, các quốc gia đã và đang phải tính đến “lối ra” hiệu quả nhất cho kinh tế khi dịch Covid-19 đi qua. Trong nước, để doanh nghiệp (DN) thích nghi, chớp thời cơ “vàng” và tạo ra sự bứt phá vẫn còn nhiều biến số. Xung quanh vấn đề này, PGS.TS. ĐINH TRỌNG THỊNH, Học viện Tài chính đã có những trao đổi với Báo Đại biểu nhân dân.

- Dịch Covid-19 đã có những tác động tiêu cực đến xã hội cũng như tiềm năng phát triển kinh tế của nhiều quốc gia. Ông đánh giá thế nào về khả năng thích nghi của DN nước ta?

- Mặc dù đại dịch Covid-19 đã có những ảnh hưởng sâu sắc tới nền kinh tế thế giới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, một tín hiệu đáng mừng là nhiều DN Việt đã thích ứng nhanh chóng với những tình huống khẩn cấp, rủi ro mang tính thời cuộc. Có thể thấy, khả năng thích nghi này đặc biệt nhanh đối với các nhóm DN dệt may và chế biến gỗ… là do trước đó họ đã áp dụng nhiều thành tựu khoa học, công nghệ cao vào sản xuất. Thích nghi là biện pháp giảm thiểu những tác động xấu một cách hiệu quả, mở ra hướng đi, hướng sản xuất mới, giúp các DN tồn tại và phát triển ngay trong và sau đại dịch.


PGS. TS Đinh Trọng Thịnh (Học Viện Tài chính)

"Để chống dịch, chúng ta đã chấp nhận hy sinh những lợi ích kinh tế trong ngắn hạn và hệ lụy đã nhìn thấy rất rõ. Thời gian qua, kinh tế - xã hội gặp rất nhiều khó khăn, hầu hết các ngành, lĩnh vực sản xuất và dịch vụ đều giảm, thậm chí một số ngành, lĩnh vực đình trệ hoặc "đóng băng", như thương mại, dịch vụ, du lịch, logistics… Do đó, việc cải cách hành chính, hoàn thiện các đạo luật một cách đồng bộ sẽ thúc đẩy DN phát triển.", PGS. TS Đinh Trọng Thịnh chia sẻ.

Tuy nhiên, đặc thù của DN Việt phần lớn là quy mô, nguồn vốn vừa và nhỏ, sức chống chịu hạn chế. Vì vậy, rất nhiều DN không kịp trở tay khi có dịch Covid-19. Nhiều DN khác cũng hoạt động cầm chừng, hoặc dừng sản xuất, tồn tại một cách gắng gượng. Nguyên nhân là do DN không kịp chuyển đổi loại hình sản phẩm, không tìm kiếm được nguồn nguyên liệu, công nhân nghỉ việc. Sau khi dịch Covid-19 qua đi, DN không đủ khả năng để tái sản xuất trở lại do khó khăn về vốn, thiếu nguồn lao động…

- Có ý kiến cho rằng, dịch khiến cấu trúc nền kinh tế, chuỗi cung ứng, thị trường tiêu dùng thế giới… thay đổi. Vậy trong giai đoạn "hậu Covid-19" có thực sự là “cơ hội vàng” cho DN Việt?

- Cơ hội để chuyển mình của các DN Việt là có. Đây có thể coi là "thời cơ vàng" cho các DN Việt phát triển. Khi tư duy cấu trúc kinh tế, chuỗi giá trị bị gián đoạn, thay đổi… thì đột biến hoàn toàn có thể xảy ra. Nói cách khác, các nền kinh tế và đối tác sẽ phải cấu trúc lại cho riêng mình hoặc cùng nhau cấu trúc lại toàn cầu hoá, tự do hoá thương mại và hội nhập quốc tế. Phân công lao động quốc tế vì thế sẽ thay đổi rất cơ bản. Bài học rút ra được về sự lệ thuộc vào thị trường và sản xuất phụ kiện ở Trung Quốc mà qua dịch này đã "phơi bày", khiến tất cả các đối tác phải thay đổi chuỗi cung ứng và chuỗi tạo giá trị của họ. Điều này bảo đảm nền kinh tế phát triển bền vững và hiệu quả hơn trước.

Chuỗi cung ứng và chuỗi tạo giá trị sẽ thay đổi theo hướng vừa được đa dạng hơn, tức là dễ dàng và nhanh chóng có thể thay thế được cho nhau hơn, lại vừa tạo thành mạng lưới kết nối nhiều chuỗi với nhau để “bọc đỡ” lẫn nhau.

Tiếp đó là sự dịch chuyển các nhà máy, nguồn vốn đầu tư khỏi Trung Quốc. Các tập đoàn, DN lớn sẽ tìm địa chỉ đầu tư mới… Sự dịch chuyển, tái cấu trúc nền kinh tế toàn cầu là cơ hội mới cho các nền kinh tế đang phát triển, cộng đồng DN, trong đó có DN Việt. Tuy nhiên, các DN Việt có thể đón đầu cơ hội để phát triển hay không thì còn phụ thuộc vào nhiều biến số…

- Những biến số đó là gì, thưa ông?

- Thực tế nền kinh tế thế giới luôn vận động theo cách riêng, có thể biến thiên theo từng giai đoạn và phụ thuộc các thành phần sinh khối. Vì vậy, cơ hội luôn ẩn chứa, đi kèm với những rủi ro. Trong khi đó, Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở rất cao, phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và đầu tư nước ngoài. Một khi các nền kinh tế là đối tác lớn của Việt Nam chưa thể phục hồi thì sự phục hồi của nền kinh tế và DN Việt còn bị ảnh hưởng.

Dù nền kinh tế nước ta đã thích nghi và chống chịu tốt trong dịch và đã có thể bắt đầu các chương trình phục hồi kinh tế, tuy nhiên, việc tái thiết hoạt động kinh tế vẫn còn phải chờ và “khớp nhịp” theo thế giới. Các dự báo chính thức của các tổ chức quốc tế đều tỏ ra bi quan về triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong thời gian tới. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tốc độ mức suy thoái 3% trong năm 2020. Nền kinh tế thế giới sẽ chỉ phục hồi một phần trong năm 2021, thay vì dự báo tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng trưởng 5,8% như dự báo ban đầu. Dòng đầu tư cũng vậy. Đây chính là những thách thức to lớn trong quá trình phục hồi của kinh tế Việt Nam.

- Vậy theo ông, khó khăn lớn nhất của DN sau dịch là gì? Hướng giải quyết ra sao?

- “Sức khoẻ của nền kinh tế” đang bị ảnh hưởng trầm trọng, DN vẫn đang thiếu cơ chế, chính sách hỗ trợ và vốn. Cộng đồng DN đang loay hoay để phục hồi sau dịch… đó là điều mà chúng ta nhìn thấy. Nếu không có biện pháp “cấp cứu, hồi sức” kịp thời thì tốc độ phát triển của nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng, cả hệ thống kinh tế có thể bị "hút xuống".

Tôi đánh giá cao việc Việt Nam đã nhanh chóng đưa ra và triển khai các gói chính sách kích thích nền kinh tế, hỗ trợ DN, việc làm và thu nhập. Chính phủ đã có những chính sách ưu đãi như giãn nợ, cho DN vay thêm vốn nhưng thực chất vẫn khó tiếp cận các gói ưu đãi, cho vay này. Đơn cử về các quy định cho phép DN được miễn, giảm, giãn nộp các loại thuế, phí. Hiện nay yêu cầu DN phải chứng minh thiệt hại từ mức 50% trở lên. Trên thực tế, DN bị suy giảm 20 - 30% nhiều khi đã kiệt quệ, có khi DN đã “chết lâm sàng”, lấy đâu ra kinh phí để nộp, còn đâu để chờ đến khi chứng minh thiệt hại mức 50% trở lên.

Nếu dòng vốn cho DN được khai thông sớm cùng với các chính sách hỗ trợ được thực hiện với thủ tục hành chính thông thoáng, DN có điều kiện để triển khai nhanh việc tái cấu trúc, mở rộng sản xuất, cải tiến công nghệ thì sẽ có cơ hội lớn trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo ra và tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng có giá trị cao.

Bên cạnh đó, cần tập trung duy trì việc làm, bằng cách hướng những hỗ trợ của Chính phủ tới những DN có thực hiện các biện pháp để giữ người lao động và bảo vệ sức khỏe của người lao động. Tổ chức nhiều hơn các cuộc đối thoại giữa DN và người lao động và giữa cả hai bên với Chính phủ. Vì đối thoại có thể tạo ra niềm tin và sự tín nhiệm vào chính sách và các biện pháp mà Chính phủ và DN thực hiện nhằm giảm thiểu khả năng dẫn tới bất ổn xã hội. Mặt khác, tìm được hướng điều chỉnh chính sách cho phù hợp với tình hình thực tế. Điều đó sẽ tạo thêm sự đồng thuận, cũng như các biện pháp phục hồi hiệu quả hoạt động phát triển kinh tế - xã hội… Bên cạnh đó, các DN phải đa dạng hoá được thị trường, mở rộng đối tác ngoài đối tác, tránh tình trạng phụ thuộc vào một thị trường.

- Xin cảm ơn ông!

Đức Hiệp thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang