XÃ HỘI
Cập nhật 00:19 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Hạn mặn bủa vây đồng bằng sông Cửu Long:

Bài 2: Buộc phải sống chung

21:45 | 27/03/2020
Theo Bộ NN – PTNT, tính đến ngày 15.3, hạn, mặn đã làm gần 100 nghìn người dân thiếu nước sinh hoạt, trên 120 nghìn hecta lúa và cây ăn quả bị ảnh hưởng, nhiều nơi nước mặn lấn sâu vào đất liền 110 km. Làm thế nào để đồng bằng sông Cửu Long sống chung với hạn, mặn như đã từng sống chung với lũ là câu chuyện đang đặt ra ở vùng đất này.
 >> Bài cuối: “Suy nghĩ nghiêm túc về Luật Đồng bằng” 

>> Bài 4: Nước mặn, nước lợ cũng là tài nguyên

>> Bài 3: Cần có quy hoạch chiến lược về nguồn nước

>> Bài 1: Mặn cao không sợ bằng mặn dài

“Toàn tỉnh đều mặn”

Năm nay, xâm nhập mặn ở Bến Tre gay gắt, khốc liệt hơn rất nhiều so với đợt mặn lịch sử mùa khô năm 2015 - 2016. Ngay cả ở các huyện nằm xa biển nhất như Chợ Lách, Châu Thành cũng dễ dàng nhận thấy mức độ khốc liệt của đợt hạn, mặn đang ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt, sản xuất của người dân. Trên các tuyến sông nhánh, nội đồng, kể cả các đập tạm trữ nước ở hầu hết tất cả các huyện, thành phố đều nhiễm mặn trung bình trên 2‰. Dự báo đến tháng 4, độ mặn 5‰ có khả năng bao trùm toàn tỉnh – việc này chưa bao giờ xảy ra ở Bến Tre, ông Huỳnh Quang Triệu, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh cho biết.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Bến Tre, có 5.115 ha lúa vụ Đông Xuân bị thiệt hại do người dân tự ý xuống giếng không theo khuyến cáo của tỉnh; khoảng 20.000ha cây ăn trái, 72.320ha dừa, 1.490ha rau màu, hơn 1.000ha cây giống, hoa kiểng đang có nguy cơ thiệt hại do thiếu nước tưới; 721,8ha diện tích nuôi tôm càng xanh bị thiệt hại dưới 30%; khoảng 1.100 tấn nghêu bị chết, ước giá trị thiệt hại khoảng 23 tỷ đồng.


Lúa tại ấp 3, xã Bình Thành, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre chết trắng vì hạn, mặn

Còn tại Vĩnh Long, tổng hợp của Văn phòng Thường trực Ban chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn đến ngày 19.3 cho thấy, toàn tỉnh có hơn 900 ha cây trồng bị nhiễm mặn, tập trung ở 3 huyện Vũng Liêm, Mang Thít và Long Hồ; trong đó lúa vụ Đông Xuân, Hè Thu gần 175ha (tỷ lệ thiệt hại từ dưới 30 - 70%), cây màu vụ Đông Xuân là 0,3ha (tỷ lệ thiệt hại từ 30- 50%), 740 ha cây lâu năm (thiệt hại dưới 30%) và 1,7ha cây giống bị hư hỏng. Ngoài ra, còn có gần 17.500ha cây trồng bị thiếu nước trong thời gian đóng cống ngăn mặn hoặc lúc thủy triều thấp. Ước tính thiệt hại trên 34,4 tỷ đồng.

Tại Tiền Giang, ông Trịnh Công Minh, Phó Giám đốc Sở NN – PTNT tỉnh cho biết, mặc dù các sở, ngành và tỉnh đã khẩn trương vào cuộc, triển khai nhiều giải pháp phòng, chống hạn mặn bảo vệ sản xuất, tuy nhiên toàn tỉnh vẫn có khoảng 7.500 ha cây trồng bị ảnh hưởng và thiệt hại. Trong đó, có 7.350 ha lúa thiệt hại từ 30% đến mất trắng, 40ha rau màu và 104 ha cây ăn trái bị ảnh hưởng.

Là một trong những tỉnh bị ảnh hưởng nặng nề của hạn mặn và phải công bố tình trạng khẩn cấp về hạn, mặn, ông Huỳnh Quang Triệu, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Bến Tre ngậm ngùi, tỉnh vẫn đang nỗ lực với các giải pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại cho xâm nhập mặn. Nhưng giờ toàn tỉnh đều “mặn” – việc chưa từng xảy ra trong lịch sử - đã ảnh hưởng rất lớn đến mọi mặt đời sống, sản xuất của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Nhưng đây không phải là lúc để ngồi than vãn về hạn mặn, chờ đợi “trời cứu” mà phải như 15 năm trước, khi đồng bằng quyết tâm sống chung với lũ và có những giải pháp thay vì chống đỡ vô vọng.

Thích ứng thay vì phòng chống

Nếu như đợt xâm nhập mặn năm 2016 được xem là kỷ lục trong vòng 100 qua thì mùa khô năm nay hạn, mặn đã lập kỷ lục mới.

Báo cáo của Viện khoa học thủy lợi miền Nam dự báo nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long đến ngày 6.3.2020 cho thấy, nguồn nước mùa khô năm 2019-2020 về vùng này thấp hơn nhiều so với trung bình 10 năm gần đây. Lưu lượng nước về Đồng bằng sông Cửu Long trung bình trong tháng 2.2020 cũng thấp hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn mùa kiệt 2016. Chính yếu tố này dẫn đến tình trạng xâm nhập mặn kỷ lục như hiện nay ở các sông khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, mà cụ thể hiện mặn đã xâm nhập sâu vào nội đồng vượt mức kỷ lục đã từng ghi nhận vào năm 2016 từ 4 đến 25 km.


Ruộng lúa của ấp Tân Lập, xã Tân Hưng, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng nứt nẻ vì hạn, mặn

Trong bản tin dự báo xâm nhập mặn ngày 12.3, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam dự báo dòng chảy từ thượng lưu sông Mê Kông về Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng vẫn ở mức thấp kéo theo xâm nhập mặn tháng 4 vẫn còn ở mức nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và sinh hoạt. Đặc biệt, ở khu vực cửa sông Cửu Long, từ 8 – 15.4, chiều sâu mặn xâm nhập lớn nhất (4g/l) tại sông Vàm Cỏ từ 95 – 105km; sông Hàm Luông 70 – 75km; sông Cổ Chiên 50 – 55km; sông Hậu 45 – 50km; sông Cái Lớn 60 – 65km…   

Diễn biến phức tạp của hạn, mặn đòi hỏi các địa phương phải có kịch bản ứng phó phù hợp. Ông Nguyễn Thiện Pháp, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Tiền Giang cho biết, ban đầu tỉnh dự kiến sử dụng kịch bản năm 2016 để ứng phó với hạn mặn. Tuy nhiên, qua quan trắc thấy năm 2016 hạn mặn theo đợt, những lúc thủy triều xuống vẫn giữ được một ít nước ngọt trong khi năm nay mặn duy trì lâu, sâu, không thể dùng cho sinh hoạt và tưới tiêu. Vì vậy UBND tỉnh Tiền Giang xây dựng kế hoạch ứng phó theo tình huống khẩn cấp với tinh thần chủ động nhất.

PGS. TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi khí hậu, Đại học Cần Thơ khẳng định, giống như với lũ, việc sống chung với hạn mặn gần như là bắt buộc, người dân không còn sự chọn lựa khác và sinh kế sẽ khó khăn hơn. Kinh nghiệm từ năm 2016 cho thấy, hiện vẫn chưa có biện pháp nào thật sự hiệu quả để đối phó những năm khô hạn cực đoan ngoài việc “né” ảnh hưởng bằng cách điều chỉnh lịch thời vụ để tránh thiệt hại. Nói cách khác, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long cần có giải pháp thích ứng hơn là phòng, chống, theo đó nên lựa chọn giống cây trồng, vật nuôi cho phù hợp. Trên thực tế, năm nay nhiều địa phương nghe cảnh báo của chuyên gia và ngành nông nghiệp đã tận dụng mực nước lũ thấp đã chủ động xuống giống vụ Đông Xuân sớm hơn mọi năm từ 1-2 tuần, sử dụng giống lúa ngắn ngày nên đã kịp thu hoạch. Đối với các vườn cây, nương rẫy, bà con biết cách be gốc, nạo vét kênh mương trữ nước, dùng vật liệu phủ (màng nylon, bèo cỏ...) nên thiệt hại không đáng kể. Nhiều nơi đã biết trữ nước vào cuối mùa mưa (bằng kênh mương, lu/thùng nước...) nên còn giữ được nước ngọt để đối phó cho những tháng tới. Một số địa phương bắt đầu làm các công trình trữ nước ngọt, tuy chưa hoàn chỉnh nhưng vẫn có thể sử dụng một phần. 
 

Hà An – Duy Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang