QUỐC TẾ
Cập nhật 10:52 | 03/04/2020 (GMT+7)
.
Điều chế vaccine phòng Covid-19

Cuộc đua ngấm ngầm

07:59 | 23/03/2020
Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 lan rộng, Trung Quốc, châu Âu và Mỹ đều tham gia cuộc chạy đua nước rút để trở thành bên đầu tiên sản xuất thành công vaccine. Mặc dù các nước đang hợp tác ở nhiều cấp độ, kể cả giữa các công ty nghiên cứu mà trước đây từng là đối thủ cạnh tranh khốc liệt, nhưng phủ bóng lên các nỗ lực này vẫn là mối lo ngại mang tính chủ nghĩa dân tộc. Đó là việc nước thắng cuộc sẽ chỉ tập trung điều trị nội địa cũng như giành lợi thế về kinh tế và địa chính trị từ cuộc khủng hoảng này.

Ai cũng muốn là người đầu tiên

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, đã làm việc với các nhà khoa học trên toàn thế giới về ít nhất 20 loại vaccine ngăn ngừa virus SARS-CoV-2. Các cuộc thử nghiệm lâm sàng đã được tiến hành ở Mỹ, Trung Quốc và châu Âu.

Tại Trung Quốc, 1.000 nhà khoa học đang ngày đêm tham gia nghiên cứu, điều chế vaccine và vấn đề đã được quân sự hóa. Các nhà khoa học này đã hợp tác với Viện Khoa học Quân y phát triển loại vaccine được mô tả là ứng viên thành công hàng đầu và đang tuyển dụng tình nguyện viên để thử nghiệm lâm sàng. “Trung Quốc sẽ không chậm chân hơn các nước khác” - chuyên gia kiểm soát chất lượng sản phẩm sinh học Wang Junzhi, Học viện Khoa học Trung Quốc, tuyên bố.


Nguồn: USA Today

Ở Mỹ, Tổng thống Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh khi gặp gỡ các nhà lãnh đạo ngành dược phẩm về việc vaccine chống Covid-19 đầu tiên phải được sản xuất trên đất Mỹ, để bảo đảm rằng nước Mỹ có thể kiểm soát nguồn cung vaccine. Theo CNN, các nhà nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge (Mỹ) đã sử dụng siêu máy tính chạy hàng nghìn mô phỏng để phân tích và xác định được 77 hợp chất thuốc có thể ngăn chặn virus lây nhiễm tế bào chủ, qua đó đẩy nhanh nỗ lực phát triển vaccine ngừa Covid-19 hiệu quả nhất.

Giới chức Chính phủ Đức cũng khẳng định ông Trump đã cố gắng lôi kéo công ty CureVac của nước này làm nghiên cứu và sản xuất vaccine tại Mỹ. CureVac là một công ty dược phẩm tư nhân có trụ sở tại Tuebingen, hy vọng có một loại vaccine chống Covid-19 thử nghiệm sẵn sàng vào tháng 6 hoặc tháng 7 năm nay, sau đó sẽ tiến hành thử nghiệm trên người khi nhận được cho phép của cơ quan chức năng.

CureVac ngay lập tức bác tin chuyển nhượng vaccine cho Washington, song nhà đầu tư hàng đầu của công ty này cho biết, rõ ràng Mỹ đã có ý định tiếp cận để thâu tóm. Trả lời tạp chí Sport 1 của Đức, ông Dietmar Hopp, Chủ tịch tập đoàn Dievini Hopp BioTech Holding sở hữu 80% cổ phiếu CureVac tiết lộ: “Cá nhân tôi không nói chuyện với Tổng thống Trump. Ông ấy đã liên lạc với công ty và họ lập tức báo cáo cũng như hỏi ý kiến tôi. Tôi hiểu rõ điều này không khả thi”.

Thông tin về vụ tiếp cận “cửa sau” này đã thúc đẩy Ủy ban châu Âu (EC) cam kết rót vốn thêm 85 triệu USD cho CureVac, vốn nhận được sự hỗ trợ từ một tập đoàn vaccine ở châu Âu.

Cùng ngày, một công ty Trung Quốc đã đề nghị mua cổ phần trị giá 133,3 triệu USD của một công ty Đức khác trong cuộc đua điều chế vaccine là BioNTech, sau khi công ty này gia nhập cuộc đua phát triển vaccine.

Trong khi đó, Cơ quan Giám sát quyền lợi người tiêu dùng Nga Rospotrebnadzor ngày 20.3 thông báo, các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu virus và Công nghệ sinh học Vector ở Novosibirsk đã phát triển thành công các nguyên mẫu vaccine ngừa Covid-19 dựa trên 6 nền tảng công nghệ khác nhau. Quá trình thử nghiệm đã được bắt đầu để tìm hiểu liều lượng cũng như mức độ hiệu quả của các nguyên mẫu, Rospotrebnadzor khẳng định đồng thời cho biết các nhà khoa học hy vọng có thể phát triển thành công vaccine vào 3 tháng cuối năm 2020.

“Đã xuất hiện lời cảnh báo toàn cầu rằng, công nghệ sinh học là lĩnh vực chiến lược đối với các xã hội”, Friedrich von Bohlen, Giám đốc điều hành tập đoàn Dievini Hopp BioTech Holding nhận xét.

Vấn đề an ninh quốc gia

Một số chuyên gia nhìn nhận cuộc đua địa chính trị này là lành mạnh, miễn là thành tựu y khoa sẽ được chia sẻ với thế giới - điều mà các quan chức chính phủ vẫn luôn cam kết. Thế nhưng, họ không nói rõ cách thức cũng như thời điểm mà thành tựu này có thể được chia sẻ. Câu hỏi về việc ai sẽ được trao giải thưởng khoa học, nhận bằng sáng chế cùng doanh thu bán vaccine bất ngờ trở thành một vấn đề rộng lớn hơn về an ninh quốc gia khẩn cấp. Và đằng sau cuộc tranh giành là một thực tế phũ phàng của chủ nghĩa dân tộc: Bất kỳ loại vaccine mới nào được chứng minh có khả năng chống lại SARS-CoV-2 chắc chắn sẽ bị thiếu hụt khi các chính phủ cố gắng bảo đảm ưu tiên cho chính người dân nước họ được sử dụng trước.

Và cũng giống như các quốc gia đang theo đuổi việc sản xuất máy bay không người lái, máy bay chiến đấu tàng hình, cũng như vũ khí an ninh mạng, họ không muốn chịu ơn một thế lực nước ngoài để được sử dụng biệt dược trong thời kỳ khủng hoảng dịch bệnh.

Nhiều nhà phân tích đã nhắc lại chuyện từng xảy ra thời dịch cúm lợn năm 2009, khi một công ty Australia là bên đầu tiên phát triển loại vaccine đơn liều đã được chỉ định đáp ứng nhu cầu trong nước trước, trước khi xuất khẩu sang Mỹ và những nước khác. Động thái này đã làm dấy lên sự phẫn nộ, hàng loạt thuyết âm mưu, kéo theo nhiều phiên điều trần của Quốc hội về các lý do cho sự thiếu hụt vaccine.

Vượt lên cái bẫy dân tộc chủ nghĩa

Tiến sĩ Amesh Adalja tại Trung tâm An ninh Sức khỏe thuộc Đại học Johns Hopkins nói: “Chúng ta muốn thế giới hợp tác, các nước lại chạy đua nhanh nhất có thể để có được vaccine và trở thành ứng cử viên tốt nhất để vượt lên phía trước”. Bà lưu ý: “Tôi khuyến khích mọi người không bị rơi vào cái bẫy khi nói chúng tôi cần lo cho đất nước chúng tôi và đóng cửa biên giới. Sẽ hoàn toàn sai lầm khi rơi vào lối hành xử chủ nghĩa dân tộc như vậy, bởi có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng và gây bất lợi cho người dân khắp thế giới”.

Phát biểu tại cuộc họp trực tuyến ngày 19.3, giám đốc của 5 hãng dược phẩm lớn nhất thế giới cho biết họ đang phối hợp với nhau cũng như với các chính phủ để bảo đảm phát triển vaccine chống virus SARS-CoV-2 sớm nhất có thể, đồng thời phân phối công bằng. Họ cũng kêu gọi các chính phủ không tích trữ vaccine một khi được phát triển thành công, bởi như vậy sẽ phá hoại mục tiêu rộng lớn hơn là dập tắt đại dịch.

Một số chính phủ và các nhóm phi lợi nhuận ở châu Âu đã thực hiện các bước cần thiết để ngăn chặn Mỹ hoặc Trung Quốc nắm giữ độc quyền về vaccine chế ngự virus SARS-CoV-2. Sau dịch Ebola ở Tây Phi năm 2014 - 2016, Na Uy, Anh và đa số nước châu Âu khác cùng tổ chức từ thiện Bill & Melinda Gates Foundation bắt đầu đóng góp hàng triệu USD cho một tổ chức đa quốc gia là Liên minh các sáng kiến chống dịch bệnh (CEPI) để gây quỹ nghiên cứu vaccine. CEPI tuyên bố các thỏa thuận tài trợ tại đây bao gồm điều khoản về quyền bình đẳng bảo đảm rằng “loại vaccine phù hợp trước tiên được dành cho các nước cần chấm dứt hoặc ngăn chặn dịch bệnh, bất kể có khả năng chi trả hay không”. Trong hai tháng qua, CEPI đã cấp vốn nghiên cứu cho 8 trong số những ứng cử viên triển vọng nhất để ngăn chặn virus, trong đó có cả CureVac.

Đạt Quốc theo New York Times
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang