KINH TẾ
Cập nhật 19:05 | 28/01/2020 (GMT+7)
.
Hàng nước ngoài “đội lốt” hàng Việt

Xử lý nghiêm doanh nghiệp tiếp tay

08:35 | 08/12/2019
Nước ta đã ký hơn chục hiệp định thương mại tự do (FTA), vì thế nhiều mặt hàng xuất xứ Việt Nam được miễn, giảm thuế khi xuất khẩu. Điều này cũng đặt nước ta trước nguy cơ bị hàng hóa nước ngoài “mượn đường”, giả mạo xuất xứ để xuất sang nước thứ 3 nhằm lẩn tránh thuế. Cho rằng tình trạng này có sự tiếp tay của doanh nghiệp trong nước, các chuyên gia đề nghị mạnh tay xử phạt để răn đe vì ảnh hưởng đến lợi ích và uy tín quốc gia.

Nhiều “kỹ nghệ” mượn xuất xứ

Trong khi Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước ta thì Trung Quốc lại là thị trường nhập khẩu lớn nhất. Thực tế này làm nảy sinh câu hỏi: Có hay không việc hàng hóa Trung Quốc “đội lốt” hàng Việt Nam để tiến vào thị trường Mỹ?

Số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy, trong 10 tháng năm 2019, hàng hóa nước ta vào thị trường Mỹ tăng gấp 4 lần so với các thị trường khác. Cùng thời điểm đó, lượng hàng Trung Quốc vào nước ta cũng tăng đột biến 2 - 4 lần so với cùng kỳ 2018. Cụ thể, đối với mặt hàng dây điện và dây cáp điện, nước ta xuất khẩu sang Mỹ tăng 252,31% thì ở chiều ngược lại, nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 47,75%. Mặt hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử linh kiện nhập từ Trung Quốc tăng 53,1%, xuất sang Mỹ tăng 100,52%...  Nhóm chất dẻo nguyên liệu xuất sang EU tăng 10 lần so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, những sản phẩm này nếu xuất xứ Trung Quốc sẽ phải chịu mức thuế suất cao của Hoa Kỳ. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu không có tình trạng chuyển tải, quá cảnh hàng hóa từ Trung Quốc, thì xuất khẩu từ Việt Nam đi Mỹ khó mà có đột biến. Do vậy, khi có bất thường thì cần đặt nghi vấn và cần có cuộc điều tra để tránh bài học đau đớn như đã xảy ra với mặt hàng thép.


Khó kiểm soát tình trạng hàng nước ngoài “đội lốt” hàng Việt Nam

Thực tế, từ năm 2000 đến nay đã phát hiện một loạt sản phẩm xuất khẩu mượn danh Việt Nam xuất khẩu sang EU được phát hiện “chuyển tải” từ Trung Quốc qua các cuộc điều tra chống bán phá giá chính thức, như xe đạp vào năm 2000, giày mũ da 2008, bật lửa 2004, kẽm ô xít 2003… Theo Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, có rất nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau về gian lận xuất xứ hàng hóa. Cụ thể, nhiều sản phẩm hàng hóa được sản xuất tại nước ngoài nhưng khi nhập khẩu về Việt Nam đã ghi sẵn dòng chữ “Made in Vietnam”, “sản xuất tại Việt Nam”, “xuất xứ Việt Nam”… Trên sản phẩm hoặc bao bì sản phẩm, phiếu bảo hành có sẵn các thông tin bằng tiếng Việt về nhãn hiệu, địa chỉ trụ sở doanh nghiệp... để tiêu thụ nội địa hoặc xuất khẩu. Bên cạnh đó còn phổ biến tình trạng xuất khẩu sản phẩm tháo rời sang Việt Nam, thực hiện tại đây các công đoạn lắp ráp đơn giản hoặc công đoạn “tối thiểu”, không tạo ra sự chuyển đổi đáng kể, rồi xuất khẩu sang nước thứ ba. 

Nên tăng chế tài xử phạt

Nếu không có sự kiểm soát hiệu quả, Việt Nam tiếp tục bị các nước nhập khẩu khởi xướng các cuộc điều tra với hàng hóa xuất khẩu và hệ lụy thu hẹp thị trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh trực tiếp của các doanh nghiệp và cả ngành hàng xuất khẩu. Ngoài ra, theo Quyền Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về hải quan Âu Anh Tuấn, tình trạng hàng hóa nước ngoài gian lận xuất xứ Việt Nam để xuất sang nước thứ 3 còn gây tổn hại cho quan hệ thương mại song phương lành mạnh giữa nước ta với các nước đối tác, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực tới doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định.

Hiện Bộ Công thương đang xây dựng để trình Chính phủ ban hành nghị quyết về một số biện pháp cấp bách tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống gian lận xuất xứ hàng hóa Việt Nam. Theo đó, sẽ có ít nhất 8 bộ cùng vào cuộc chống hàng hóa nước ngoài “đội lốt” hàng Việt, điều này đòi hỏi phải có sự phối hợp phải chặt chẽ, rõ trách nhiệm, thậm chí có sự giám sát chéo để bảo đảm quy định được thực hiện nghiêm, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương Trần Thanh Hải nói.

Xuất xứ nguyên liệu là thách thức rất lớn đối với ngành dệt may Nguồn: ITN

Bên cạnh đó, ông Âu Anh Tuấn kiến nghị Bộ Công thương khẩn trương sửa đổi, bổ sung Nghị định 31/2018/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa. Cụ thể, Điều 9 quy định việc “lắp ráp đơn giản” thành sản phẩm hoàn chỉnh thì không được xét đến khi xác định xuất xứ hàng hóa. Tuy nhiên, chưa có văn bản nào xác định thế nào là “lắp ráp đơn giản” khiến cơ quan hải quan khó khăn trong quá trình kiểm tra để xác định doanh nghiệp thực hiện công đoạn sản xuất như vậy là đơn giản hay phức tạp.

Đề cập đến việc hàng nước ngoài đội lốt hàng Việt để xuất sang nước thứ ba có sự tham gia và tiếp tay của doanh nghiệp trong nước, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, cho rằng cơ quan quản lý nhà nước cần chú trọng việc kiểm tra năng lực sản xuất của doanh nghiệp và đánh giá đúng, chuẩn xác về vấn đề này. Ông cũng khuyến cáo doanh nghiệp trên hết phải xây dựng văn hoá kinh doanh có trách nhiệm với người tiêu dùng chứ không chỉ nhăm nhăm chạy theo lợi nhuận. “Cần phải nâng cao ý thức của doanh nghiệp thông qua tuyên truyền với một chương trình quốc gia”, TS. Cấn Văn Lực đồng tình và cho rằng Chính phủ nên sớm chỉ đạo triển khai Đề án về tăng cường quản lý nhà nước về chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ, được Thủ tướng ban hành hồi tháng 7 năm nay. 

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng phải tăngchế tài đối với các hành vi vi phạm gian lận xuất xứ, coi đây là một “tội hình sự rất nặng” vì nó ảnh hưởng đến lợi ích và uy tín quốc gia. Ngoài ra, phải tăng cường trách nhiệm của hải quan và các quy trình kiểm định để bảo đảm kiểm tra đúng người đúng đối tượng, không gây phiền hà cho doanh nghiệp tuân thủ tốt. 

Thảo Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang