KINH TẾ
Cập nhật 23:26 | 20/11/2019 (GMT+7)
.

Hoàn thiện khung pháp lý thúc đẩy dự án PPP

09:17 | 09/11/2019
Trong gần một thập kỷ qua, khuyến khích đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo bước đột phá về kết cấu hạ tầng. Tuy nhiên, vướng mắc trong chính sách, cơ chế là nguyên nhân chính làm hạn chế hiệu quả thu hút đầu tư theo phương thức này. Đây là nhận định của các chuyên gia tại Tọa đàm “Giải pháp thúc đẩy đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông vận tải (GTVT) theo phương thức PPP”, diễn ra ngày 8.11.

Còn vướng mắc về chính sách

Chỉ tính riêng lĩnh vực GTVT, đến nay thu hút được 220 dự án theo phương thức PPP với tổng vốn đầu tư 117.421 tỷ đồng, trong đó nhiều dự án được hoàn thành đã hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng đô thị, xử lý nước thải…, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kích cầu sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Nguyễn Đăng Trương, thực tiễn cho thấy việc triển khai dự án PPP còn một số bất cập, thu hút nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân, đặc biệt nguồn lực nước ngoài chưa đạt kỳ vọng. Nhiều dự án PPP gặp không ít vướng mắc về cơ chế, chính sách dẫn đến tình trạng triển khai chậm, kém hiệu quả và xung đột lợi ích giữa các nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ công, tạo dư luận tiêu cực về dự án PPP.


Việc triển khai dự án PPP còn một số bất cập Nguồn: ITN

Hiện nay các dự án PPP bị tham chiếu bởi nhiều luật khác nhau. Dù Dự thảo luật PPP có nói trong trường hợp nhiều luật cùng quy định về một vấn đề liên quan tới PPP sẽ ưu tiên áp dụng theo Luật PPP thì cũng không khả thi - Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) Trần Chủng nhìn nhận.

Theo ông Chủng, các dự án đầu tư xây dựng hiện nay bị chi phối bởi rất nhiều bộ luật mà các quy định này gần như áp đặt cho các dự án đầu tư công với sự kiểm soát rất chặt của Nhà nước. Ví dụ, Luật Xây dựng có các quy định chặt chẽ cho công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng trong suốt quá trình đầu tư với các bước tiền kiểm, hậu kiểm bởi các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành. Vậy các dự án đầu tư xây dựng áp dụng phương thức PPP sẽ phải tuân thủ các khâu “tiền kiểm, hậu kiểm” nào của Nhà nước?

Bên cạnh đó, với hình thức PPP, doanh nghiệp và Nhà nước đáng ra phải bình đẳng với nhau trong đầu tư và quản lý, chính quyền cũng phải có trách nhiệm với những dự án này. Tuy nhiên, hiện nay các chủ đầu tư dự án vẫn phàn nàn rằng không được đối xử bình đẳng với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Lẽ ra cơ quan quản lý cần có cơ chế cùng phối hợp nhưng doanh nghiệp vẫn phải đi theo cơ chế “xin - cho”, nhà đầu tư phải xin phép chính quyền làm cái này có được không trong dự án PPP?

Còn theo Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả Trần Văn Thế, vẫn còn một vài điểm bất cập trong dự luật PPP như quyền tiếp nhận dự án của ngân hàng và tổ chức tín dụng. Nếu quy định theo dự luật là rất hà khắc cho các nhà đầu tư. Vì vậy, dự luật nên quy định rõ, ở mức nghiêm trọng tới đâu thì tổ chức tín dụng tiếp nhận lại dự án và phải quy định rõ trách nhiệm các bên tiếp nhận lại dự án.

Phải có cơ chế bảo lãnh, chia sẻ rủi ro

 Theo dự kiến, ngày 11.11 tới, Quốc hội sẽ xem xét, cho ý kiến lần đầu về Dự thảo Luật PPP. Dự thảo Luật được bố cục thành 11 chương với 102 điều, trên cơ sở các quy định đang thực hiện tại Nghị định số 63/2018/NĐ-CP về PPP, đồng thời bổ sung một số chính sách, định hướng mới. 

Để bảo đảm được tính pháp lý công khai, minh bạch, tạo được niềm tin đối với các nhà đầu tư, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài Nguyễn Mại cho rằng Nhà nước cần phải có một cơ chế bảo lãnh đối với doanh nghiệp. “Thiếu cơ chế bảo lãnh, chia sẻ rủi ro là nguyên nhân chính hạn chế sự hấp dẫn của nhà đầu tư, nhất là đối với nhà đầu tư nước ngoài”.

Theo đó, Nhà nước phải cam kết hỗ trợ công trình trong việc giải phóng mặt bằng để có thể tiến hành dự án theo đúng kế hoạch; nhà đầu tư được vay tín dụng ngân hàng; chủ đầu tư bố trí đủ vốn đối ứng. Bên cạnh đó, Bộ GT - VT, chính quyền địa phương phải bảo đảm được sự an toàn của các hoạt động ở trạm thu phí và bảo đảm lộ trình tăng phí tại các dự án BOT, ông Nguyễn Mại nhấn mạnh.

Đề xuất giải pháp thúc đẩy đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng GT - VT theo phương thức PPP, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) Cấn Văn Lực nhấn mạnh đến vai trò của nguồn vốn nhà nước. Quy mô và phân loại dự án đang đề xuất ở mức tối thiểu 200 tỷ đồng. “Theo tôi như vậy là hơi thấp. Việc quy định mức tối thiểu quá thấp vô hình trung sẽ kéo dài thời gian đầu tư dự án. Vì vậy, nên cân nhắc quy định một mức chung theo dải từ mấy trăm triệu hoặc mấy trăm tỷ đến mấy trăm tỷ” - ông Lực nêu ý kiến.

Cũng theo ông Lực, cần có quy định yêu cầu địa phương có cơ chế chính sách, phương án quản lý rủi ro. Về nguồn vốn nào dùng xử lý rủi ro, nên có quỹ hỗ trợ phát triển PPP. Quỹ này của Nhà nước và có quy định rõ mức hỗ trợ, có thể chạy từ khoảng 20 - 40% tổng kinh phí giải phóng mặt bằng và xây dựng dự án. Dự thảo cũng nên có một chương mục để quy định về nguồn vốn thực hiện PPP.

Ngoài ra, cần phải có giải pháp về vấn đề huy động vốn. Hiện nay cơ cấu vốn của các dự án PPP thông thường là 20% vốn chủ sở hữu, 80% còn lại là vốn vay ngân hàng. Tuy nhiên, hiện nay các ngân hàng tuyên bố đã cạn trần cho vay. Như vậy, vốn đầu tư PPP ở đâu ra? Ngoài vốn chủ sở hữu, vay ngân hàng thì huy động vốn ở đâu? Cũng có ý kiến cho rằng, doanh nghiệp có thể huy động trái phiếu. Tuy nhiên, phương án này rất khó thực hiện khi cộng đồng doanh nghiệp trong nước còn non trẻ. Vì thế cần có quỹ hỗ trợ doanh nghiệp PPP, như vậy mới khả thi, chuyên gia Cấn Văn Lực nhấn mạnh thêm.

Thảo Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang