KINH TẾ
Cập nhật 18:24 | 17/11/2019 (GMT+7)
.
Ngành chăn nuôi trước thách thức CPTPP và EVFTA

Phải tham gia chuỗi liên kết

08:08 | 14/10/2019
“Ngành chăn nuôi không thể phát triển bền vững nếu không có chuỗi liên kết. Năm 2025, cơ bản phải gắn vào chuỗi, nếu không thì chúng tôi khuyên không nên chăn nuôi nữa bởi sẽ “chết” ngay!”, quyền Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Dương nói.

Vẫn thiếu bền vững

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm chăn nuôi tháng 9.2019 tiếp tục đạt kết quả ấn tượng với 67 triệu USD, đưa giá trị xuất khẩu nhóm hàng này trong 9 tháng qua đạt 529 triệu USD, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mặc dù trong bối cảnh chịu thách thức rất lớn từ dịch tả lợn châu Phi nhưng xuất khẩu các sản phẩm chăn nuôi vẫn có bước tăng trưởng, đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng của 96 triệu dân và lượng lớn khách du lịch, song Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Phùng Đức Tiến thừa nhận “chăn nuôi hiện nay vẫn nhỏ lẻ, quy mô hộ chủ yếu”.

Theo các chuyên gia, đây là một trong những điểm yếu căn bản của ngành trước thách thức hội nhập, đặc biệt là khi Việt Nam tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA). Bởi lẽ, quy mô nhỏ lẻ khiến khả năng áp dụng khoa học công nghệ, nhất là công nghệ cao để hạ giá thành, nâng chất lượng sản phẩm gặp không ít khó khăn. Việc tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị trong ngành chăn nuôi hiện vẫn còn lỏng lẻo, tiềm ẩn nhiều yếu tố thiếu bền vững.

Thêm vào đó, đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho rằng, mặc dù CPTPP và EVFTA đã tạo điều kiện rất tốt cho việc cắt giảm thuế các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam song vẫn còn đó những rào cản kỹ thuật được quy định cho từng nhóm ngành hàng, từng quốc gia. Liên quan tới rào cản kỹ thuật, theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) có 2 loại hình gồm Hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại và Hiệp định về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật. Khi CPTPP và EVFTA có hiệu lực, quy định về truy xuất nguồn gốc của các nước nhập khẩu ngày càng chặt chẽ. Việt Nam sẽ phải bảo đảm tuân thủ các quy định khác, cả về sở hữu trí tuệ, lao động, minh bạch thông tin. Các doanh nghiệp tuân thủ các quy định của nước nhập khẩu không chỉ bảo đảm chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm mà còn phải bảo đảm các tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội, lao động, giới… Tuy nhiên, theo đánh giá của Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đối với các sản phẩm chăn nuôi như thịt trâu bò, lợn, gia cầm, khâu kiểm soát chất lượng, nhãn mác, xuất xứ cũng như kiểm soát dịch bệnh vẫn còn yếu!

Ở chiều ngược lại, sản phẩm chăn nuôi từ các nước thành viên CPTPP, EVFTA sẽ ồ ạt nhập vào thị trường Việt Nam khi thuế khập khẩu giảm xuống 0% theo lộ trình. Điều này tạo áp lực lớn khi ngành chăn nuôi trong nước chưa chuẩn bị kỹ để trở thành ngành chăn nuôi chuyên nghiệp. Chẳng thế mà quyền Cục trưởng Cục Chăn nuôi Nguyễn Xuân Dương lặp đi lặp lại cụm từ “rất nhiều khó khăn” khi nói đến ngành chăn nuôi hiện nay. “So với các nước trong CPTPP hay EVFTA, thì New Zealand, Australia hay châu Âu đều có lợi thế về chăn nuôi. Nhiều nước 80% sản phẩm nông nghiệp là chăn nuôi, nền sản xuất mạnh hơn chúng ta rất nhiều”, ông Dương nói.


Đến năm 2025, các hộ chăn nuôi phải vào trong chuỗi liên kết nếu không muốn bị đào thải
Ảnh: Thành Nam

Chế biến thịt mát là hướng đi mang tính bền vững

Mặc dù khó khăn, thách thức nhiều hơn cơ hội song đại diện Cục Chăn nuôi cho rằng “vẫn có niềm tin” để thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển. Minh chứng là hạ tầng đầu tư công nghiệp cho chăn nuôi đang ngày càng được đầu tư mạnh với kỹ thuật, công nghệ tiên tiến. Thêm nữa, với 7 vùng sinh thái sẽ tạo ra nhiều sản phẩm chăn nuôi ngon, đáp ứng thị hiếu khách hàng.

Đại diện Công ty MeatLife (với thương hiệu thịt mát MeatDeli sản xuất tại tổ hợp chế biến thịt mát Masan Hà Nam) nhìn nhận, hiện nay, lượng thịt tiêu thụ bình quân trên đầu người tại Việt Nam mới đạt khoảng 40 kg/người/năm, thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia phát triển như Mỹ, Hàn Quốc (lần lượt là 100kg và 75kg/người/năm). Khi kinh tế phát triển, người Việt Nam sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc cải thiện dinh dưỡng trong bữa ăn, đồng nghĩa tạo thị trường cho ngành chăn nuôi phát triển.

Theo các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp, trong bối cảnh thực thi cam kết của CPTPP và tới đây là EVFTA, việc xuất khẩu quan trọng nhất là truy xuất nguồn gốc. Muốn vậy, xây dựng chuỗi liên kết là yêu cầu bắt buộc, mang tính tất yếu. Chỉ khi tổ chức lại sản xuất, các ngành hàng thành viên trong chuỗi chia sẻ với nhau về lợi nhuận, rủi ro, truy xuất được nguồn gốc mới làm tăng tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Và cũng chỉ khi liên kết thành nhóm hộ, hợp tác xã, tăng quy mô, chuyên nghiệp thì mới làm ăn được với doanh nghiệp.

“Luật Chăn nuôi trong phần đầu đã khẳng định đây là ngành kinh tế kỹ thuật, tổ chức thành chuỗi, phát huy vai trò rất cao của doanh nghiệp trong chuỗi. Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn không làm thay được mà chính là hợp tác xã, nông dân phải tự thay đổi cách thức sản xuất”, ông Nguyễn Xuân Dương nói. Đồng thời, nhấn mạnh “chính sách tới đây sẽ không hỗ trợ những hộ đơn lẻ mà sẽ thông qua doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác để đến năm 2025 cơ bản các hộ phải gắn với chuỗi. Nếu không thì chúng tôi khuyên không nên chăn nuôi nữa bởi sẽ “chết” ngay!”.

Bên cạnh việc tổ chức lại sản xuất chăn nuôi theo chuỗi liên kết từ cung cấp đầu vào đến chế biến, tiêu thụ, các chuyên gia, đại diện doanh nghiệp khuyến nghị, Chính phủ cần khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, ứng dụng giống vật nuôi có năng suất và chất lượng tốt; ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất – yếu tố quyết định để có sản phẩm chất lượng cao. Đồng thời, cần xây dựng được vùng an toàn dịch bệnh để hướng tới đẩy mạnh xuất khẩu.

Từ kinh nghiệm thực tế, đại diện Công ty MeatLife cho rằng, việc chế biến các sản phẩm thịt mát sẽ là hướng đi mới để ngành chăn nuôi phát triển theo hướng bền vững, phù hợp xu thế của thế giới vì loại thịt này được giết mổ trên dây chuyền công nghệ hiện đại, bảo đảm vệ sinh và chất lượng. Năm 2018, Tiêu chuẩn Quốc gia về thịt mát được ban hành. Theo đó, thân thịt ngay sau khi giết mổ trải qua quá trình làm mát bảo đảm tâm thịt ở phần dày nhất đạt nhiệt độ tiêu chuẩn từ 0 - 4 độ C. Khâu vận chuyển và bảo quản tại điểm bán cũng phải duy trì nhiệt độ thịt ở mức này. Hiện, tổ hợp chế biến thịt mát của doanh nghiệp này có công suất chế biến từ 340 con lợn/ngày và khoảng 1,4 triệu con lợn/năm. “Chúng tôi tin rằng, khi có sự đồng hành (giữa các bên có liên quan là Nhà nước, doanh nghiệp, hộ chăn nuôi - PV), chúng ta sẽ giúp nền nông nghiệp nói chung, chăn nuôi nói riêng phát triển, đem lại sự tin tưởng, quyền lợi cho người tiêu dùng”, đại diện Công ty MeatLife nói.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang