KINH TẾ
Cập nhật 22:08 | 15/10/2019 (GMT+7)
.
Phát triển kinh tế tuần hoàn

Gỡ rào cản về chính sách và nhận thức

08:20 | 10/10/2019
Theo Tổng Thư ký VCCI, Chủ tịch Hội đồng Vì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam (VBCSD) Nguyễn Quang Vinh, trong bối cảnh Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức về cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu cũng như yêu cầu tất yếu thực hiện các hiệp định thương mại tự do, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam đã cam kết về phát triển bền vững và bảo vệ môi trường... thì kinh tế tuần hoàn được xác định là giải pháp tối ưu hướng đến một nền kinh tế xanh, tăng trưởng kinh tế hài hòa cùng lợi ích xã hội và môi trường.

Nguy cơ đạt 8 triệu tấn rác thải nhựa/năm

Tại cuộc gặp gỡ và đối thoại báo chí về kinh tế tuần hoàn với chủ đề “Từ góc nhìn quốc tế đến tiềm năng phát triển tại Việt Nam” diễn ra mới đây, Tổng Thư ký VCCI, Chủ tịch Hội đồng Vì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam (VBCSD) Nguyễn Quang Vinh cho biết, trong bối cảnh Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức về cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu cũng như yêu cầu tất yếu thực hiện các hiệp định thương mại tự do, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam đã cam kết về phát triển bền vững và bảo vệ môi trường... thì kinh tế tuần hoàn được xác định là giải pháp tối ưu hướng đến một nền kinh tế xanh, tăng trưởng kinh tế hài hòa cùng lợi ích xã hội và môi trường.

Theo chuyên gia cấp cao về kinh tế tuần hoàn của Quỹ phát triển Đổi mới sáng tạo của Nghị viện Phần Lan (SITRA) Ernesto Hartikainen, với mô hình phát triển kinh tế như hiện tại, dự báo việc tiêu thụ nguyên liệu toàn cầu sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2060 và lượng phát thải khí nhà kính hàng năm sẽ tăng từ 40GT lên tới 75GT vào năm 2060. Việc thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn phát triển ở nhiều quốc gia trên toàn cầu sẽ tạo nên 1 hệ thống thu hồi chủ động để giữ lại khối lượng và các giá trị lớn hơn cho nền kinh tế. Thậm chí, kinh tế tuần hoàn còn có thể giúp giảm 56% lượng khí thải CO2 vào năm 2050 trên toàn cầu.

Dự đoán về tiềm năng kinh doanh trong nền kinh tế tuần hoàn, ông Ernesto Hartikainen cho biết, sản lượng kinh tế toàn cầu có thể sẽ tăng thêm 4.000 - 5.000 tỷ USD vào năm 2030 và 25.000 tỷ USD vào năm 2050; trong đó, lợi ích ròng đổ vào châu Âu sẽ đạt khoảng 1.800 tỷ Euro và tiết kiệm cho các doanh nghiệp châu Âu khoảng 600 tỷ Euro vào năm 2030.

Tuy nhiên, theo nghiên cứu của các tổ chức quốc tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn trên thế giới. Nếu vẫn giữ nhịp độ phát triển như hiện nay thì mức độ xả nhựa của Việt Nam có thể đạt khoảng 8 triệu tấn/năm. Vì thế, theo nhận định của Liên Hiệp Quốc, nếu tiếp tục không có biện pháp ngăn chặn thì đến năm 2030, ở ngoài biển khơi sẽ có nhiều nhựa, sắt, thép, vật liệu xây dựng… “Đã tới lúc chúng ta nói ít hơn và làm nhiều hơn. Doanh nghiệp Việt Nam cần hành động nhiều hơn nữa để hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững tới năm 2030. Hướng tới thập kỷ phát triển bền vững hơn cho Việt Nam; trong đó, có vai trò to lớn của doanh nghiệp”, ông Vinh nhấn mạnh.

Ông Vinh cho rằng, trong xu hướng hiện nay, cơ hội về phát triển bền vững mở ra cho doanh nghiệp là rất lớn, ước tính đạt khoảng 12 tỷ USD/năm; trong đó, riêng cơ hội về kinh tế tuần hoàn là khoảng 4,5 tỷ USD/năm. Mặc dù, kinh tế tuần hoàn còn là khái niệm khá mới mẻ, nhưng thực tế doanh nghiệp Việt Nam đã thực hiện từ lâu nay. Nhưng để hiểu một cách căn cơ thế nào là kinh tế tuần hoàn, lợi ích thu lại, ứng dụng và triển khai ra sao trong thực tế và nhân rộng bằng cách nào lại là vấn đề không dễ dàng.

Mới dừng lại ở tái sử dụng, tái chế

Ông Nguyễn Quang Huy, Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững, Bộ Công thương cho rằng, rào cản khiến kinh tế tuần hoàn chưa thực sự phát triển tại Việt Nam bao gồm rào cản về nhận thức và rào cản về chính sách. Ở Việt Nam có sản phẩm của nền kinh tế tuần hoàn nhưng lại đóng khung cho nó là sản phẩm “tái chế”, trong khi các quốc gia phát triển đều gọi là sản phẩm “tái sinh”. “Cùng là chai nhựa đựng nước nhưng nếu biết đó là sản phẩm từ nhựa tái chế thì ở Việt Nam chắc chỉ có ít người dám uống. Nhưng tại châu Âu, người dân lại bỏ nhiều tiền ra mua không phải vì giá trị sử dụng ưu việt hơn mà vì ý thức bảo vệ môi trường, ủng hộ cho những sản phẩm sinh thái” ông Huy nói. Hay như, tại Đức có sản phẩm cốc uống cà phê được làm từ bã cà phê tái chế và bán với giá 20 - 30 euro nhưng nếu ở Việt Nam sản phẩm này sẽ được gọi là “cốc tái chế từ bã cà phê” và chắc có đến hơn 90% không dám sử dụng. Có thể thấy, rào cản về nhận thức khi truyền thông khiến các sản phẩm này kém được ưu tiên.

Ngoài ra, chúng ta có luật về môi trường, trong đó sử dụng cụm từ “sản phẩm tái chế” vì vậy các phương tiện truyền thông, các văn bản pháp luật sau nó đều phải gọi theo. Điều này cũng khiến tất cả các sản phẩm từ nguyên liệu tái chế đều sử dụng cách gọi này nhưng lại khiến các doanh nghiệp không dám ghi cụm từ đó lên. Ông Ernesto Hartikainen cho biết, đúng là ở phương Tây cứ thấy có chữ “organics” thì người dân sẽ bỏ tiền mua rất nhiều, bởi họ rất coi trọng các sản phẩm hữu cơ. Vì vậy, ông này khuyến nghị mô hình nền kinh tế tuần hoàn nên được áp dụng đối với các sản phẩm dành cho người tiêu dùng. Họ mua sản phẩm không chỉ vì nhu cầu với sản phẩm mà còn vì ủng hộ các giải pháp phát triển bền vững.

Ông Ernesto Hartikainen giới thiệu về 5 mô hình kinh doanh trong kinh tế tuần hoàn, bao gồm: Kéo dài tuổi thọ của các sản phẩm; biến sản phẩm thành dịch vụ; sử dụng các nền tảng kỹ thuật số để chia sẻ và gia tăng hiệu quả sử dụng hàng hóa, tài nguyên; ưu tiên cho các vật liệu có khả năng tái chế, tái tạo và phân hủy sinh học; phát triển công nghệ nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong chuỗi giá trị. Ông Ernesto khuyến nghị, tư duy về kinh tế tuần hoàn cần phải được đưa vào trường học và là năng lực phải có để đánh giá nhân tài tương lai.

Chia sẻ kinh nghiệm từ đất nước mình, ông Kari Kahiluoto, Đại sứ Phần Lan tại Việt Nam cho hay, Chính phủ Phần Lan đã nỗ lực trong nhiều chương trình, dự án nhằm tạo nên hệ thống kết nối để hiện thực hóa các mục tiêu về phát triển bền vững, chống biến đổi khí hậu, thúc đẩy việc tái tạo năng lượng... Mục tiêu đề ra trong những năm tới, Phần Lan sẽ được xác định là nền kinh tế carbon trung tính. Do đó, các khái niệm về kinh tế tuần hoàn đã được lồng ghép vào nhiều chương trình, dự án quan trọng, trong đó nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của nhiều tổ chức quốc tế và quỹ đầu tư. Cũng theo ông Kari Kahiluoto, Việt Nam và Phần Lan cần tập trung vào việc tạo ra hệ thống kết nối, tăng sử dụng nhiên liệu tái tạo. Quỹ độc lập của Phần Lan được thành lập sẽ góp phần giải quyết bài toán này.

Tuệ Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang