KINH TẾ
Cập nhật 14:41 | 14/10/2019 (GMT+7)
.
Nghị quyết 52 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cách mạng công nghiệp lần thứ 4

Khẩn trương triển khai thực hiện

07:49 | 03/10/2019
Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 52-NQ/TW về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 (Nghị quyết 52). GS. TSKH. HỒ TÚ BẢO, Giám đốc Phòng thí nghiệm khoa học dữ liệu, Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán (VIASM) cho rằng, Nghị quyết có ý nghĩa rất tích cực về sự lãnh đạo của Đảng trong cuộc cách mạng này. Những định hướng của Nghị quyết phải được triển khai thực hiện ngay.

Rất cần thiết và đúng lúc

- Theo ông Nghị quyết 52 có ý nghĩa như thế nào?

- Nghị quyết 52 có ý nghĩa rất tích cực bởi đã khẳng định quan điểm và quyết tâm của lãnh đạo cao nhất của Đảng về Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, yêu cầu rõ ràng về hoàn thiện thể chế, thúc đẩy sự tham gia của cả xã hội vào cuộc cách mạng này. Nghị quyết cũng đã nêu rõ “Mức độ chủ động tham gia cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 của nước ta còn thấp. Thể chế, chính sách còn nhiều hạn chế và bất cập. Cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu. Quá trình chuyển đổi số quốc gia còn chậm, thiếu chủ động do hạ tầng phục vụ quá trình chuyển đổi số còn nhiều hạn chế”. Chính Nghị quyết đã nhìn thẳng vào sự thật rằng, những hạn chế nêu trên có “nguyên nhân chủ quan là chính”.

Nghị quyết này rất cần thiết và đúng lúc bởi ba năm qua chúng ta nói nhiều về Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 nhưng làm chưa được bao nhiêu. Tôi cho rằng, nguyên nhân của việc “chưa làm được bao nhiêu” trước hết do nhận thức, do chưa hiểu rõ bản chất và ý nghĩa của cuộc cách mạng này. Đã nói đến cách mạng là nói đến sự thay đổi to lớn của xã hội, do đó có nhận thức sâu sắc và động lực cao là yếu tố quyết định đầu tiên để có thể thực hiện được cuộc cách mạng công nghiệp này.

Dân tộc ta đã đứng ngoài và theo sau trong các cuộc Cách mạng Công nghiệp những lần trước. Có thể xem cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư này là cơ hội hay chuyến tàu cuối, vì nếu lỡ chuyến tàu này chúng ta sẽ càng đi sau xa hơn nữa, do thời nay là thời của “kẻ thắng cuộc lấy tất” (the winers take all).

Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 là khái niệm chung về một giai đoạn phát triển của xã hội con người, và chuyển đổi số chính là nội dung cơ bản của cuộc cách mạng công nghiệp này. Chuyển đổi số cho ta thấy rõ cần làm gì để thực hiện sự thay đổi trong cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4. Chính Nghị quyết 52 đã nêu ba mục tiêu chính của chuyển đổi số: kinh tế số, chính phủ số (từ chính phủ điện tử) và xã hội số (từ các đô thị thông minh).

- Nghị quyết đặt ra những mục tiêu cụ thể từng giai đoạn đến năm 2025, mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Ông đánh giá thế nào về những mục tiêu này?

- Mục tiêu tổng quát và cụ thể đã thể hiện khát vọng và quyết tâm thực hiện, là thước đo để ta phấn đấu. Từ đấy, tôi thấy một số điều cốt yếu cần nhấn mạnh, như làm sao tăng được năng suất lao động của chúng ta với các tiến bộ công nghệ trong Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, hay mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành xây dựng Chính phủ số cần phải được bắt đầu ngay vì nhiều phần của Chính phủ số là bước đi tiếp của những phần ta đã làm trong Chính phủ điện tử. Chẳng hạn như, nguồn văn bản hành chính khổng lồ tích tụ mấy chục năm qua cần nhanh chóng được số hóa và áp dụng các phương pháp của trí tuệ nhân tạo để khai thác và sử dụng chúng một cách thông minh và hiệu quả hơn tại các cơ quan nhà nước, địa phương và doanh nghiệp.

Phải thực hiện ngay bằng các chính sách cụ thể

- Để chủ động tham gia cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, Nghị quyết  52 nêu rõ 8 nhóm chủ trương, chính sách. Ông bình luận gì về những nhóm giải pháp này?

- Những nhóm chủ trương, chính sách này đã bao trùm toàn bộ các nội dung quan trọng, gồm hai nhóm chủ trương về nhận thức và thể chế, và sáu nhóm chính sách về các nội dung chúng ta cần làm trong Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4. Nói một cách ngắn gọn ba yếu tố quyết định trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư này là CON NGƯỜI - THỂ CHẾ - CÔNG NGHỆ. Làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu và đào tạo, tôi muốn nói đến chính sách phát triển nguồn nhân lực và chính sách về năng lực đổi mới sáng tạo (con người). Đại thể, nguồn nhân lực của chúng ta còn mỏng và chưa đủ mạnh để đạt được các mục tiêu đặt ra. Lúc này xã hội ta đang nói nhiều về giáo dục phổ thông, nhưng theo tôi trước mắt chúng ta cần chú trọng nhiều hơn để nhanh chóng cải thiện và nâng cao chất lượng giáo dục đại học và học nghề, các loại hình đào tạo lại, đào tạo nâng cao, đào tạo bổ sung cho những người đang lao động ở mọi lĩnh vực.

Trong chủ trương có nêu “Chính sách thúc đẩy chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội”, điều này theo tôi đã hàm ý các doanh nghiệp đã và đang làm chuyển đổi số. Trên thực tế ở mọi quốc gia doanh nghiệp luôn đi tiên phong trong chuyển đổi số vì đó là chuyện sống còn của họ, đặc biệt các doanh nghiệp và kinh tế tư nhân. Chủ trương trên cũng có thể được hiểu rằng khi các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận… thực hiện tốt chuyển đổi sẽ có tác động lớn lên toàn xã hội.

- Có ý kiến cho rằng, việc cần phải làm hiện nay vẫn là thể chế và trước tiên là pháp luật về dữ liệu. Quan điểm của ông thế nào?

- Như trên tôi đã nói, thể chế là một trong ba yếu tố quyết định nên cần phải làm ngay, trong đó có thể chế về dữ liệu. Dữ liệu là “nhiên liệu” cơ bản trong cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4. Dữ liệu đang được coi là tài sản, mà đã là tài sản thì cần phải có người sở hữu, người chịu trách nhiệm, nhất là các dữ liệu công, dữ liệu quốc gia. Cần tiến tới có thể chế và pháp luật để mọi tổ chức công phải tạo dựng và sử dụng các nguồn dữ liệu quan trọng của mình, và chia sẻ để dùng cho mục đích chung.

Chẳng hạn như về lĩnh vực nông nghiệp, sớm xây dựng được cơ sở dữ liệu quốc gia toàn diện về nông nghiệp cần được quy định là một nhiệm vụ thiết yếu. Cơ sở dữ liệu này cho phép ta đánh giá tốt được cung - cầu của thị trường, hỗ trợ đưa ra các quyết định xác đáng về sản xuất.

- Thực tế cho thấy, có khá nhiều chính sách thể hiện ý chí của Đảng, Chính phủ để chuyển đổi kinh tế, tuy nhiên thực thi cụ thể còn nhiều khoảng cách. Để Nghị quyết đi này vào cuộc sống, theo ông cần phải làm gì?

- Cần phải nghĩ nhiều hơn về điều này nên tôi chỉ nói một vài điểm vẫn thường nghĩ. Nghị quyết rất quan trọng, nhưng việc triển khai để đưa Nghị quyết vào cuộc sống còn quan trọng hơn. Những định hướng của Nghị quyết phải được thực hiện bằng các chính sách cụ thể, bởi những con người cụ thể. Để làm cách mạng công nghiệp cần có những “nhà cách mạng công nghiệp”, và theo tôi cần có những người tiên phong xuất sắc của Đảng trong Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, để có thể tác động tới hành động của toàn xã hội. 

Trong Nghị quyết có nêu “phải cơ cấu lại toàn bộ hệ thống cơ sở nghiên cứu khoa học và công nghệ”. Điều này rất thiết yếu vì mặc dù đã tiến nhiều, nền khoa học và công nghệ của ta hiện vẫn cách xa các nước tiên tiến.

Trong Nghị quyết cũng nhấn mạnh chính sách về hội nhập quốc tế. Muốn hội nhập tốt thì cần phải có nội lực, và nội lực trong nước sẽ mạnh hơn nếu ta kết nối hiệu quả với các chuyên gia công nghệ người Việt xuất sắc ở ngoài nước. Việc này lâu nay ta đã làm nhưng chưa được như mong muốn, chưa được như ta có thể làm.

- Xin cảm ơn ông!

Tuệ Anh thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang