KINH TẾ
Cập nhật 22:17 | 23/09/2019 (GMT+7)
.
Vận dụng Chiến lược biển trong phát triển kinh tế miền Trung

Phải xây dựng tập đoàn kinh tế biển mạnh

09:01 | 31/08/2019
Tại Hội nghị Phát triển kinh tế miền Trung trung tuần tháng 8 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu phải vận dụng chiến lược kinh tế biển vào miền Trung. Trong bối cảnh kinh tế biển là ngành cần nguồn vốn đầu tư lớn, nhiều rủi ro, ngân sách nhà nước lại chưa bảo đảm đầu tư “tới ngưỡng” cho chinh phục và khai thác biển, việc huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân rất cần thiết, trong đó phải xây dựng được các tập đoàn kinh tế biển mạnh.

Miền Trung đang ở thế “thiên thời, địa lợi”

Miền Trung có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng (trên các trục giao thông chủ yếu như Quốc lộ 1; đường sắt Bắc - Nam; các Quốc lộ Đông - Tây nối với Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan, Đông Bắc Campuchia…), rất thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế với các quốc gia láng giềng, là cầu nối quan trọng nối liền hai vùng kinh tế Bắc - Nam. Đặc biệt, đây là vùng tiếp giáp với Biển Đông rộng lớn, cạnh đường hàng hải quốc tế, là khu vực vươn ra có thể khai thác nguồn lợi, tài nguyên biển, phát triển kinh tế mà lùi vào sẽ là điểm tựa vững chắc để bảo vệ toàn vẹn vùng trời, vùng biển của Tổ quốc. Thêm vào đó, việc sở hữu nhiều nguồn năng lượng tự nhiên với trữ lượng cao so với cả nước như bức xạ mặt trời, thủy triều, gió, dòng chảy biển… miền Trung có nhiều triển vọng trong cung cấp năng lượng sạch cho cả nước.


Muốn vận dụng Chiến lược biển phát triển kinh tế miền Trung, cần xây dựng những tập đoàn kinh tế biển mạnh
Nguồn: ITN

Mặc dù vậy, kinh tế biển miền Trung vẫn chủ yếu là đóng góp của các ngành kinh tế diễn ra trên biển (hải sản, hàng hải, du lịch). Các ngành kinh tế có liên quan trực tiếp tới khai thác biển như: đóng và sửa chữa tàu biển, chế biến dầu khí, chế biến thủy hải sản, thông tin liên lạc… bước đầu phát triển nhưng hiện quy mô rất nhỏ (cả nước chỉ chiếm khoảng 2% kinh tế biển và 0,4% tổng GDP). Nhìn chung, việc sử dụng biển và hải đảo ở miền Trung chưa hiệu quả, chưa đúng tiềm năng và thế mạnh, thiếu bền vững. Trình độ khai thác biển vẫn đang lạc hậu nhất trong nước; hệ thống cảng biển nhỏ bé, manh mún; các thành phố, khu kinh tế, công nghiệp, sân bay ven biển và đảo chưa có hệ thống kết nối liên hoàn…

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (gọi tắt là Chiến lược biển) có tầm quan trọng đặc biệt, có ý nghĩa mang tính quyết định đối với kinh tế biển. Đặc biệt, với vùng biển và ven biển Bắc Trung Bộ, Duyên hải Trung Bộ (Thanh Hóa - Bình Thuận), Nghị quyết nêu rõ: “Phát triển các cảng biển nước sâu trung chuyển quốc tế, cảng biển chuyên dụng gắn với các khu liên hợp công nghiệp, dầu khí, điện, năng lượng tái tạo, công nghiệp sạch; phát triển các trung tâm du lịch lớn; nuôi trồng, khai thác, chế biến hải sản, dịch vụ hậu cần và hạ tầng nghề cá”. Đây có thể xem như một cuộc cách mạng nhằm khắc phục sự manh mún, thiếu đồng bộ, thiếu chuyên nghiệp trong kinh tế biển - một ngành kinh tế đòi hỏi tri thức, chuyên nghiệp, đồng bộ, hiện đại cao. Do vậy, hơn lúc nào hết, miền Trung cần nhanh chóng tận dụng tốt lợi thế “thiên thời, địa lợi”, vận dụng những chủ trương, chính sách phát triển phù hợp từ Chiến lược biển để xây dựng các giải pháp khai thác, quản lý khoa học, cụ thể để phát triển kinh tế biển.

Sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu về tài nguyên và môi trường biển - đảo

Tại Hội nghị Phát triển kinh tế miền Trung mới đây, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu phải vận dụng chiến lược kinh tế biển vào miền Trung, tập trung vào 5 trụ cột kinh tế. Cụ thể, “ngư nghiệp phải tập trung nuôi trồng, đánh bắt và chế biến thủy hải sản. Phát triển mạnh du lịch, đặc biệt là du lịch biển đảo. Phát triển hiệu quả cảng biển và dịch vụ logistics. Phát triển các ngành công nghiệp chế tạo, chế biến gắn liền với lợi thế cảng biển. Phát triển năng lượng tái tạo, điện gió, điện mặt trời và nghiên cứu các dạng năng lượng khác”, Thủ tướng chỉ rõ.

Để vận dụng tốt Chiến lược biển cũng như chỉ đạo của Thủ tướng tại Hội nghị Phát triển kinh tế miền Trung vừa qua, các tỉnh miền Trung cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt, trong đó cần đặc biệt tập trung vào các giải pháp sau.

Thứ nhất, khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu về tài nguyên và môi trường biển - đảo để xây dựng Chương trình quản lý tổng hợp vùng biển của cả khu vực bao gồm: Quy hoạch không gian biển và ven biển để phát triển các ngành kinh tế - xã hội và Cơ chế quản lý tổng hợp một cách thống nhất, bảo đảm tính đồng bộ, liên kết giữa tất cả các ngành, các tỉnh, thành trong vùng. Hiện nay, miền Trung là khu vực phát triển kinh tế biển còn manh mún, rời rạc, cơ sở hạ tầng nhiều về số lượng nhưng chất lượng rất thấp, quản lý mang tính địa phương, đơn mục tiêu… Do vậy, cần phải đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại, phù hợp điều kiện nước biển dâng, xâm nhập mặn.

Thứ hai, tích cực xây dựng nguồn nhân lực biển chất lượng cao và đẩy mạnh phát triển khoa học - công nghệ biển. Cụ thể, cần triển khai một số giải pháp tổng hợp nhằm đào tạo, thu hút chuyên gia có trình độ khoa học - công nghệ biển, đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các cường quốc biển để trao đổi, tiếp thu và ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến trong phát triển kinh tế biển.

Thứ ba, chủ động huy động nguồn lực, khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư cho phát triển bền vững biển, xây dựng các tập đoàn kinh tế biển mạnh ở khu vực miền Trung. Ai cũng biết khai thác biển là công việc khó khăn, phức tạp; kinh tế biển là một ngành kinh tế cần nguồn vốn đầu tư lớn, công nghệ hiện đại, nhiều rủi ro. Trong khi ngân sách nhà nước chưa bảo đảm đầu tư “tới ngưỡng” cho chinh phục và khai thác biển, các tỉnh miền Trung còn nghèo thì rõ ràng nguồn lực từ các thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài rất cần thiết. Muốn vậy, cần có chính sách đặc thù như ưu tiên về lãi suất, thuế, sử dụng không gian biển… để chủ động thu hút các nhà đầu tư lớn, có công nghệ hiện đại, trình độ quản lý tiên tiến.

Thứ tư, tăng cường năng lực bảo đảm khai thác biển an toàn kết hợp quốc phòng, an ninh, thực thi pháp luật trên biển. Khai thác biển vốn dĩ phức tạp, nhiều rủi ro. Thêm vào đó, vùng biển miền Trung là vùng biển sâu, có nhiều hệ thống đảo “tiền đồn” của đất nước, nằm gần đường hàng hải quốc tế nên trong điều kiện hiện nay, thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, tranh chấp không gian biển trở nên gay gắt, tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Vì vậy, cần tăng cường tổ chức và triển khai các lực lượng hỗ trợ khai thác, tìm kiếm cứu hộ, kiểm ngư, cảnh sát biển... cũng như trang thiết bị, công nghệ quản lý hiện đại, nhân lực tinh nhuệ nhằm bảo đảm an toàn, an ninh, thực thi pháp luật trên biển.

Cuối cùng, thích nghi và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Khu vực biển và ven biển thường là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu nên khi xây dựng quy hoạch, kế hoạch cho bất kỳ một hoạt động phát triển kinh tế  - xã hội nào đều phải xem xét tác động của biến đổi khí hậu. Trong đó, phải nhanh chóng có những hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu như: chuyển đổi cơ cấu sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; chỉnh trang, xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu; hình thành những cộng đồng dân cư thích ứng, đủ khả năng chống chịu những tác động của biến đổi khí hậu.

TS. Nguyễn Hữu Huân -Viện Hải dương học Nha Trang
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang