KINH TẾ
Cập nhật 22:17 | 23/09/2019 (GMT+7)
.

Thời điểm chín muồi cho Luật PPP

07:39 | 30/08/2019
“Giờ là thời điểm chín muồi để ban hành Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP)”, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông nói sáng qua trong phiên họp toàn thể của Ủy ban Kinh tế thẩm tra dự án Luật PPP. Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn tin rằng “đây là đạo luật quan trọng với Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu đầu tư lớn nhưng ngân sách khó khăn, mà đi vay thì sợ rơi vào bẫy nợ”.

Muộn còn hơn không

Thay mặt ban soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Đức Trung cho biết, sự cần thiết ban hành Luật PPP thể hiện ở 3 điểm. Thứ nhất, quy định chi tiết cho hoạt động PPP hiện nay mới chỉ dừng ở cấp nghị định, chịu sự điều chỉnh của nhiều luật, như Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Doanh nghiệp, Luật Đất đai, Luật Xây dựng... Thứ hai, cần có khung pháp lý ổn định cho các hợp đồng PPP dài hạn, nhiều rủi ro, đầu tư quy mô lớn. “Nhà đầu tư cũng như các bên cho vay thường yêu cầu tính bền vững của các quy định pháp luật điều chỉnh hợp đồng”, ông Trung giải thích. Thứ ba, khung pháp lý hiện còn thiếu các cơ chế tổng thể bao gồm các hình thức hỗ trợ, ưu đãi và bảo đảm đầu tư của Nhà nước cho nhà đầu tư PPP nhằm tăng tính hấp dẫn của dự án cũng như bảo đảm việc thực hiện dự án thành công. “Do đó, việc ban hành một đạo luật riêng để bảo đảm tính đặc thù của nhà đầu tư PPP, tránh tình trạng “vay mượn” quy định của các pháp luật khác trong quá trình áp dụng là cần thiết với mục tiêu ổn định, lâu dài”, đại diện ban soạn thảo nhấn mạnh.

Nhắc lại “phong trào BOT” mỗi nơi làm một kiểu, lộn xộn, để lại nhiều hậu quả thời gian qua, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông, cho rằng nguyên nhân do không có sự quản lý đúng đắn, hiệu quả, còn PPP về bản chất là tốt. “Giờ “chữa” đã quá muộn nhưng muộn còn hơn không”, ông Đông bày tỏ quan điểm.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế của VCCI, Luật PPP rất quan trọng với nước ta, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu đầu tư lớn nhưng ngân sách khó khăn, mà đi vay thì sợ rơi vào bẫy nợ. “Cộng đồng doanh nghiệp rất quan tâm tới đạo luật này”, ông Đậu Anh Tuấn nói, đồng thời chia sẻ cảm nhận là dư luận đang có cách nhìn khác nhau về PPP. Nhìn trên báo chí thì dường như đang có định kiến về PPP, người dân bức xúc với BOT và định kiến này sẽ ảnh hưởng đến tâm lý, xu hướng đầu tư trong thời gian tới.


Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh chủ trì phiên họp
Ảnh: Quang Khánh

Những bài toán khó

Gồm 11 chương với 102 điều, dự thảo Luật PPP được các đại biểu dự phiên họp toàn thể của Ủy ban Kinh tế đánh giá là chuẩn bị công phu, quá trình soạn thảo đã tiếp thu và làm sáng tỏ nhiều vấn đề. Tuy vậy, vẫn có những “bài toán khó” đối với ban soạn thảo. Một trong số đó, theo Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật Bùi Văn Xuyền, là việc bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan.

Các quy định trong dự thảo Luật PPP có liên quan đến nhiều luật như: Dân sự, đầu tư, đầu tư công, đất đai, xây dựng, đấu thầu, ngân sách nhà nước… Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Đức Trung, dự thảo Luật PPP xử lý theo hướng dẫn chiếu cụ thể đến các luật nêu trên đối với các nội dung có liên quan tại dự thảo Luật. Các nội dung cần sửa đổi của một số luật được quy định cụ thể tại Điều 101 của dự thảo, bao gồm: bãi bỏ nội dung về lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP tại một số điều của Luật Đấu thầu, sửa nội dung về báo cáo đánh giá tác động môi trường tại Luật Bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, Khoản 2 Điều 3 dự thảo Luật quy định: “Trường hợp có quy định khác nhau giữa luật này và các luật khác về trình tự, thủ tục đầu tư, thực hiện dự án; hoạt động của doanh nghiệp dự án PPP; luật áp dụng; bảo đảm đầu tư; cơ chế quản lý vốn nhà nước áp dụng trực tiếp cho dự án PPP thì thực hiện theo quy định của luật này”. Theo giải thích của Thứ trưởng Nguyễn Đức Trung, do tính chất phức tạp và dài hạn của mô hình đầu tư PPP, việc tạo môi trường pháp lý ổn định, không chồng chéo và có tính chất là luật được ưu tiên áp dụng khi có nội dung khác nhau là một biện pháp cần thiết, khẳng định sự quan tâm, cam kết của Nhà nước khi thực hiện dự án PPP, qua đó tạo sức hấp dẫn nhà đầu tư. Tuy nhiên, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật Bùi Văn Xuyền cho rằng xu hướng luật ban hành sau muốn vô hiệu hóa luật ban hành trước như vậy không chỉ gây rủi ro mà còn có thể không thực thi được trong thực tiễn. “Chỗ này cần xử lý hài hòa”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh nói. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, đây tuy là luật đặc thù nhưng cũng không thể đi ngược lại hệ thống pháp luật.

Một bài toán khó khác liên quan đến quy mô của dự án PPP. Theo dự thảo Luật, quy mô tổng mức đầu tư tối thiểu của dự án PPP đối với từng lĩnh vực trên do Chính phủ quy định chi tiết nhưng không thấp hơn 200 tỷ đồng, trừ dự án áp dụng hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M). Quy định này nhằm lựa chọn được dự án xứng đáng để đầu tư theo hình thức này, tránh đầu tư dàn trải dẫn đến phân tán nguồn lực và hiệu quả kinh tế không cao. Hơn nữa, dự án với quy mô đủ lớn mới hấp dẫn nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nước ngoài. Thống kê thực tế cũng cho thấy, gần 70% dự án PPP đã thực hiện có tổng mức đầu tư trên 200 tỷ đồng. “Vậy các dự án PPP ở địa phương quy mô dưới 200 tỷ đồng có áp dụng luật này không?”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên nêu câu hỏi. Thứ trưởng Bộ Công thương Đặng Hoàng An cũng có chung băn khoăn: “Các dự án PPP dưới 200 tỷ đồng thì điều chỉnh bởi luật nào?”. Theo nhận xét của ông An, dự thảo Luật PPP đang thiên về điều chỉnh dự án, trong khi hợp đồng PPP mới là quan trọng.

Liên quan đến các cơ chế bảo đảm của Chính phủ, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế Đỗ Văn Sinh cho rằng cần rút kinh nghiệm từ giám sát các dự án BOT giao thông, thực chất là chỉ định thầu, nếu doanh thu không đủ thì lại điều chỉnh giá. Luật PPP cần phải đấu thầu, mà đã đấu thầu thì phải lời ăn lỗ chịu và Nhà nước có chia sẻ rủi ro trong trường hợp bất khả kháng, nhưng thế nào là bất khả kháng thì phải quy định rõ trong luật. “Đã đấu thầu thì lời ăn lỗ chịu chứ không thể như thời gian vừa qua, doanh thu không đạt thì tăng vé, tăng thời gian thu phí”, ông Đỗ Văn Sinh nhấn mạnh.

Về cơ chế chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư PPP theo đại biểu Đỗ Văn Sinh cũng phải bình đẳng. Hiện nay, dự thảo luật quy định, đối với các dự án PPP do Quốc hội, Thủ tướng quyết định chủ trương đầu tư, dù đã thực hiện đầy đủ các biện pháp trên nhưng chưa bảo đảm được mức doanh thu cần thiết để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh của dự án, Chính phủ cam kết chia sẻ với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án không quá 50% phần hụt thu giữa doanh thu thực tế và doanh thu cam kết tại hợp đồng. Nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án cam kết chia sẻ với Chính phủ không thấp hơn 50% phần tăng thu giữa doanh thu thực tế và doanh thu cam kết tại hợp đồng. “Quy định như vậy không bình đẳng với các dự án không phải do hai cấp này quyết định, mà đã là cơ chế thì phải bình đẳng”, ông Đỗ Văn Sinh nói.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang