KINH TẾ
Cập nhật 14:44 | 24/09/2019 (GMT+7)
.
Dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công - tư

Càng cụ thể và chi tiết càng tốt

07:55 | 27/08/2019
Để nghe được nhiều hơn góp ý của chuyên gia trong và ngoài nước với dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP), Ủy ban Kinh tế bắt đầu buổi tọa đàm chiều qua từ 1h30 (thay vì 2h như thường lệ) và kéo dài tới 5h30. Không ai bàn đến sự cần thiết của dự án Luật PPP - có lẽ vì không còn phải tranh luận gì về điều này nữa nhưng tất cả đều nhấn mạnh dự án Luật phải quy định càng cụ thể, chi tiết càng tốt và bảo đảm thống nhất với pháp luật hiện hành.

Thu hẹp lĩnh vực áp dụng

Khởi động soạn thảo từ tháng 7.2018, đến nay dự án Luật PPP đã được Chính phủ cho ý kiến, đang trong quá trình hoàn thiện để trình Ủy ban Kinh tế thẩm tra.

Cục trưởng Cục Đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Nguyễn Đăng Trương cho biết, tiếp thu ý kiến của các thành viên Chính phủ, dự thảo mới nhất đã thu hẹp lĩnh vực đầu tư PPP so với trước với nguyên tắc: Không áp dụng hình thức  PPP ở những lĩnh vực trước nay chưa có dự án, hoặc có dự án nhưng không hiệu quả, hoặc có thể triển khai theo hình thức đầu tư khác. Theo đó, các lĩnh vực đầu tư PPP gồm: giao thông vận tải; nhà máy điện và hệ thống truyền tải điện; hệ thống cấp nước sạch, thoát nước và xử lý chất thải; hạ tầng khu đô thị, công viên; trụ sở cơ quan nhà nước, nhà ở công vụ; y tế, giáo dục, dạy nghề; hạ tầng công nghệ thông tin. Ngoài ra, để bảo đảm tính lâu dài của luật và tạo cơ chế linh hoạt trong điều hành, dự thảo Luật quy định cơ chế các bộ, ngành, địa phương được đề xuất các lĩnh vực đầu tư PPP khác, báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.


Chuyên gia độc lập dự án Luật PPP, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc phát biểu tại tọa đàm 
Ảnh: Quang Khánh

Về quy mô dự án, dự thảo Luật quy định: quy mô tổng mức đầu tư tối thiểu của dự án PPP đối với từng lĩnh vực trên do Chính phủ quy định chi tiết nhưng không thấp hơn 200 tỷ đồng, trừ dự án áp dụng hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M). “Lý do là hợp đồng PPP thường dài hạn, yêu cầu nhiều cam kết về phía Chính phủ. Vì vậy, quy định quy mô dự án tối thiểu nhằm lựa chọn được dự án xứng đáng để đầu tư theo hình thức này, tránh đầu tư dàn trải dẫn đến phân tán nguồn lực và hiệu quả kinh tế không cao. Chi phí chuẩn bị đầu tư để đưa một dự án PPP ra thị trường cũng khá cao, nếu thực hiện PPP cho dự án quy mô nhỏ sẽ không hiệu quả. Hơn nữa, dự án với quy mô đủ lớn mới hấp dẫn nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nước ngoài”, ông Trương phân tích.

Dự án PPP được phân loại gắn với thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, gồm: dự án thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội, dự án thuộc thẩm quyền của Thủ tướng, dự án thuộc thẩm quyền của bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh.

Cùng với đó, dự thảo Luật đề xuất nhiều chính sách mới, đáng chú ý là: Doanh nghiệp dự án được phát hành trái phiếu, nhưng chỉ theo quy định của luật này; không quyết toán dự án PPP như một dự án đầu tư công đối với tổng chi phí đã bỏ ra nữa, thay vào đó tách phần vốn đầu tư công thành một dự án thành phần và quyết toán theo quy định của pháp luật về đầu tư công; các dự án PPP phải được thẩm định thông qua các Hội đồng do cơ quan có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án thành lập...

Là chuyên gia độc lập về dự án Luật PPP, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc cho rằng, các lĩnh vực đầu tư trong dự thảo Luật PPP về cơ bản kế thừa có chọn lọc quy định tại Nghị định 63/2018 của Chính phủ. Trong quá trình soạn thảo, xuất hiện nhiều câu hỏi về nội dung này như: Các lĩnh vực như vậy là rộng hay hẹp? Có nên quy định cụ thể các lĩnh vực đầu tư trong luật không hay để Nghị định của Chính phủ quy định trong bối cảnh kinh tế, xã hội, công nghệ luôn thay đổi? Nếu cần quy định cụ thể thì theo tiêu chí nào? Việc giao Chính phủ quy định các lĩnh vực khác một mặt tăng tính linh hoạt trong điều hành nhưng liệu có dẫn đến nguy cơ mở rộng lĩnh vực đầu tư một cách dễ dàng không? “Một phương án khác là quy định các lĩnh vực khác có dự án đầu tư thuộc Danh mục đầu tư công trung hạn”, ông đề xuất.

Về quy mô tổng mức đầu tư tối thiểu của dự án PPP là 200 tỷ đồng, ông Phúc cho rằng lập luận của cơ quan soạn thảo là khá hợp lý. Thống kê thực tế cũng cho thấy, gần 70% dự án PPP đã thực hiện có tổng mức đầu tư trên 200 tỷ đồng. Tuy nhiên, ông cảnh báo cách phân loại dự án PPP và thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án PPP có thể sẽ vấp phải những ý kiến không ủng hộ. Cách phân loại như dự thảo Luật tạo cơ sở để tranh luận về bản chất của dự án PPP là dự án đầu tư công hay dự án đầu tư tư? Việc UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư cũng cần được lý giải một cách thuyết phục đối với các đại biểu dân cử.

Không bảo lãnh thì không có nhà đầu tư ngoại

Hiện tại, dự thảo Luật PPP đã thiết kế quy định về bảo đảm của Chính phủ đối với dự án PPP quan trọng và cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu. Đây là nội dung được các chuyên gia nước ngoài đặc biệt quan tâm. Bà Lynn Tho, chuyên gia quốc tế về PPP, Công ty EY Singapore phân tích: “Nhà đầu tư có tiền, có công nghệ và họ cũng có những quan ngại riêng. Cơ chế bảo lãnh dự án ra sao? Khi vi phạm hợp đồng thì xử lý như thế nào?”. Một văn bản luật “đúng”, theo bà, phải làm cho nhà đầu tư cảm thấy được an toàn và bảo vệ. “Sự hỗ trợ của Chính phủ với PPP rất quan trọng. Đây là câu chuyện của nhiều nước, không riêng gì Việt Nam”.

20 năm làm việc trong lĩnh vực PPP, bà Lynn Tho cho rằng có những dự án rủi ro về mặt nhu cầu khiến nhà đầu tư và nhà tài trợ vốn luôn lo ngại. “Dự án PPP thường kéo dài 20 - 25 năm, thật khó dự đoán những điều xảy ra trong khoảng thời gian dài như vậy, vì thế Chính phủ nên nghĩ tới việc hỗ trợ dòng tiền cho dự án. Tất nhiên, Chính phủ không thể hỗ trợ doanh thu cho tất cả các dự án mà phải lựa chọn các dự án sẽ hỗ trợ dựa trên những tiêu chí rõ ràng, minh bạch. Như vậy mới bảo đảm hiệu quả dự án”, chuyên gia của Công ty EY lưu ý.

Ông Sanjay Grover, chuyên gia quốc tế của ADB, cũng cho rằng quyền lợi của nhà đầu tư phải được bảo đảm, nếu không sẽ chẳng có nhà đầu tư nào tham gia dự án PPP, nhất là nhà đầu tư nước ngoài. “Cơ chế chia sẻ rủi ro của Chính phủ với PPP rất quan trọng để Việt Nam thu hút vốn đầu tư tư nhân, nhất là dòng vốn ngoại. Chính phủ có thể tốn kém nhưng dù thế vẫn rẻ hơn so với chấp nhận tất cả rủi ro”. Giống bà Lynn, chuyên gia của ADB cũng đặc biệt lưu ý, Chính phủ chỉ sử dụng cơ chế chia sẻ rủi ro khi cần thiết hoặc đối với những dự án có hiệu quả. Đây là cách mà nhiều nước trên thế giới áp dụng với hình thức đầu tư này.

Suốt cuộc tọa đàm, không ai bàn đến sự cần thiết của dự án Luật PPP. “Có lẽ vì không còn cần thiết phải tranh luận gì về điều này nữa”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh lý giải. Ông cũng đặc biệt lưu tâm đến ý kiến chung của các chuyên gia trong, ngoài nước và cả một số nhà đầu tư có mặt tại tọa đàm, đó là dự án Luật PPP là hành lang pháp lý vô cùng quan trọng để thu hút nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội, vì thế, các quy định trong dự thảo Luật phải thật cụ thể, thật chi tiết và bảo đảm thống nhất với pháp luật hiện hành.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang