KINH TẾ
Cập nhật 12:30 | 14/12/2019 (GMT+7)
.
Thực hiện Nghị quyết số 50-NQ/TW về thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Định hướng thu hút FDI chất lượng

08:01 | 26/08/2019
“Xây dựng các tiêu chí về đầu tư để lựa chọn, ưu tiên thu hút đầu tư phù hợp với quy hoạch, định hướng phát triển ngành, lĩnh vực, địa bàn” là một trong những giải pháp trọng tâm nêu tại Nghị quyết s 50-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030. Với yêu cầu này, thời “trải chiếu hoa” thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) bằng mọi giá sẽ kết thúc.

Có quyền lựa chọn nguồn vốn

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu, Nghị quyết 50 đã đưa ra định hướng rõ ràng trong thu hút  FDI, đó là hướng đến những dự án có chất lượng, dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường, đem lại hiệu quả cao về tăng trưởng và công nghệ. Việt Nam ngày càng mở cửa, đón nhận rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có những nhà đầu tư chân chính, nhưng cũng xảy ra tình trạng nhà đầu tư “vốn mỏng”, chuyển giá, đầu tư “núp bóng”. “Chúng ta đã có một thời gian dài “trải chiếu hoa” cho nhà đầu tư nhưng không lựa chọn nên có nhiều dự án rởm, vốn mỏng. Việc chuyển dịch công nghệ từ khu vực FDI sang khối doanh nghiệp trong nước rất ít, vì vậy tác động lên nền kinh tế Việt Nam bị hạn chế và trình độ nhân lực cũng chỉ đòi hỏi ở bậc phổ thông”, ông phân tích.

Thừa nhận sự đóng góp của khu vực FDI với sự phát triển của đất nước là rất đáng kể, thu hút vốn FDI là cần thiết nhưng các chuyên gia cũng cho rằng không vì thế mà không có sự lựa chọn cẩn trọng nguồn vốn. Theo PGS.TS. Phạm Thế Anh, hiện nay chúng ta có quá nhiều chính sách “ưu ái” cho khối doanh nghiệp FDI, tới đây cần phải hạn chế những chính sách ưu đãi lớn này. Ông cho rằng, doanh nghiệp FDI cũng cần Việt Nam chứ không chỉ Việt Nam cần họ. Dù không có những ưu đãi về chính sách thì Việt Nam cũng còn rất nhiều lợi thế để thu hút FDI như lao động giá rẻ, vị trí thuận lợi, cơ sở hạ tầng, logistics được cải thiện, chính sách cởi mở. Đặc biệt, Việt Nam còn tham gia vào các sân chơi quốc tế, hưởng nhiều ưu đãi thông qua các hiệp định thương mại tự do. Các doanh nghiệp FDI cần đến Việt Nam làm địa bàn trung chuyển sản xuất, xuất khẩu để hưởng những ưu đãi đó.

Vì thế, ông Phạm Thế Anh nhấn mạnh nguyên tắc là tạo môi trường đầu tư thông thoáng nhưng phải công bằng cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Với những lĩnh vực ưu tiên, Nhà nước có thể có những khuyến khích nhất định nhưng phải có ràng buộc cụ thể đổi lại, như về chuyển giao công nghệ, để có thể đạt được mục tiêu với lĩnh vực ưu tiên đó. Các văn bản pháp luật phải có quy định cụ thể về sử dụng lao động, môi trường, ràng buộc về công nghệ và chuyển giao công nghệ; tránh chung chung, không cụ thể dẫn tới bị hiểu sai, lúng túng trong thực hiện.

Bên cạnh các tiêu chí về chuyển giao công nghệ, tạo công ăn việc làm, đẩy mạnh xuất khẩu, tăng trưởng bền vững thì có ý kiến cho rằng cần sàng lọc các doanh nghiệp lợi dụng chính sách thu hút FDI để lạm dụng đòn bẩy tài chính, đặc biệt là nguồn vốn từ trong nước. Việc các doanh nghiệp FDI sử dụng đòn bẩy tài chính để tối ưu hóa lợi nhuận là điều dễ hiểu, phổ biến nhất là thủ thuật dùng chi phí vay tài chính để chuyển giá, giảm thuế phải đóng cho nước sở tại.

Dứt khoát từ chối dự án rủi ro cao về môi trường

Tiêu chí thu hút nguồn vốn ngoại phải được xây dựng trên cơ sở khoa học. Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài Nguyễn Văn Toàn nhấn mạnh. Muốn vậy, phải thành lập một đội ngũ đủ năng lực để xác định thế nào là công nghệ cao, thế nào là công nghệ nguồn và đi kèm với nó là những chính sách cụ thể cho từng loại hình sản xuất, kinh doanh. “Đây là bài toán khó”, ông Toàn nói. “Chính phủ và các bộ ngành liên quan như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ cần phải vào cuộc và phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng bộ tiêu chí này”.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu, thời gian qua, chúng ta có quá nhiều chính sách ưu tiên nhưng lại không nêu rõ ưu tiên cho lĩnh vực nào, mức độ bao nhiêu và cần phải kiểm tra, giám sát để bảo đảm đầu tư đó có lợi cho quốc gia. Vì vậy, phải có kế hoạch xác định lĩnh vực cần thu hút, cần được ưu tiên và ưu tiên ở mức độ nào. Theo ông Hiếu, những lĩnh vực cần được ưu tiên bao gồm: Lĩnh vực công nghệ cao để phát triển kinh tế nhanh chóng; đầu tư vào nông nghiệp; những lĩnh vực trọng điểm của quốc gia như giao thông, hạ tầng cơ sở cần phải cải thiện, y tế, giáo dục. Và phải đặt ra chiếu lược 5 năm, 10 năm, thậm chí phải có chiến lược phát triển quốc gia trong 30 - 50 năm. Các lĩnh vực cần hạn chế là bất động sản, tiền đổ vào lĩnh vực này không giúp gì nhiều cho kinh tế mà còn tạo ra cơn “sốt nóng” và tạo cơ hội đầu cơ. Ngoài ra, dứt khoát phải từ chối những dự án đem lại nguy cơ tiềm ẩn rủi ro cao về môi trường.

Thêm vào đó, ông Nguyễn Trí Hiếu bổ sung, Chính phủ phải có kế hoạch đầu tư và tự đánh giá kế hoạch mình đặt ra. Đưa ra những chỉ tiêu cụ thể hàng năm. Chẳng hạn năm nay Chính phủ mong muốn bao nhiêu dự án đầu tư vào lĩnh vực gì; tăng trưởng đầu tư của năm nay so với năm trước bao nhiêu; kỳ vọng tạo ra những hiệu ứng gì. Sau đó, cuối năm đánh giá lại những điểm đạt được và chưa đạt được. Cần phải so sánh kết quả đạt được với mục tiêu đề ra. “Ba mươi năm qua chúng ta thu hút FDI nhưng chưa từng có đánh giá cụ thể từng năm như vậy, mà mới chỉ đưa ra kế hoạch”, ông Hiếu nói.

An Thiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang