KINH TẾ
Cập nhật 08:35 | 15/09/2019 (GMT+7)
.
Cổ phần hóa, thoái vốn tại doanh nghiệp nhà nước chậm

Xử lý trách nhiệm cá nhân theo văn bản nào?

07:14 | 23/08/2019
Tại Tọa đàm “Cổ phần hóa: Đúng pháp luật nhưng phải nhanh” do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức sáng qua, các đại biểu cho rằng, để đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa cần xử lý trách nhiệm người đứng đầu. Tuy nhiên, quy định xử lý có trong văn bản nào, hình thức xử lý ra sao, ai có thẩm quyền lại chưa rõ - Trưởng ban Nghiên cứu cải cách và phát triển doanh nghiệp, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) Phạm Đức Trung nói.

Chất lượng cổ phần hóa được nâng cao

Ông Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Đổi mới và phát triển doanh nghiệp đề cập một vấn đề mà theo ông “dù tế nhị song vẫn phải đặt ra”. Đó là mối lo ngại “mất chỗ” của một bộ phận cán bộ lãnh đạo trong các doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa. Ông nhấn mạnh, việc anh em băn khoăn là “chính đáng”, do vậy, cơ chế, chính sách phải thật cụ thể, công khai, minh bạch. Điều này đồng nghĩa cần quan tâm đến công tác cán bộ để những người thực hiện cổ phần hóa “yên tâm thực hiện nhiệm vụ của mình”.

Theo Ban Chỉ đạo Đổi mới và phát triển doanh nghiệp, từ năm 2016 đến nay, mặc dù công tác cổ phần hóa, thoái vốn đã có nhiều thay đổi tích cực về chất nhưng tiến độ vẫn còn chậm. Cụ thể, hiện mới cổ phần hóa được 35/127 doanh nghiệp nhà nước (DNNN), đạt 27,5%; hoàn thành thoái vốn được 88/405 doanh nghiệp, đạt 21,8% so với kế hoạch đặt ra cho cả giai đoạn 2016 - 2020.

Nhìn vào kết quả này, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Đổi mới và phát triển doanh nghiệp Nguyễn Hồng Long cho rằng “nói chậm là chưa thỏa đáng”. Ông Long dẫn kinh nghiệm trong giai đoạn 2011 - 2015 cho thấy, trong 3 năm đầu chỉ có 116 doanh nghiệp cổ phần hóa, thoái vốn nhưng 2 năm sau lại rất nhanh, đạt 383 doanh nghiệp, cao gấp 3,3 lần. Thứ nữa, việc thoái vốn mới đạt 21,8% là theo Quyết định số 1232/QĐ - TTg năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt danh mục doanh nghiệp có vốn Nhà nước thực hiện thoái vốn giai đoạn 2017 - 2020 (Quyết định 1232) trong khi còn nhiều kênh khác thực hiện thoái vốn. “Ngay trong năm nay, theo kế hoạch thoái vốn 30 doanh nghiệp thì chỉ có 10 doanh nghiệp thuộc Quyết định 1232”, ông Long nói.

Đồng quan điểm, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính Đặng Quyết Tiến cho rằng “nếu tách bạch ra thì không hẳn cổ phần hóa chậm chạp”. Bởi lẽ giai đoạn 2016 - 2020 cổ phần hóa, thoái vốn các doanh nghiệp, tập đoàn lớn, sử dụng nguồn lực đất đai lớn. Theo quy định mới, doanh nghiệp phải sắp xếp lại đất đai trước khi được phê duyệt phương án cổ phần hóa để bảo đảm tránh bị thất thoát tài sản, trong khi đây là phần việc rất tốn thời gian. Tuy nhiên, bù lại, trong tổ chức thực hiện, quy định mới cho phép công ty tư vấn không bị khống chế về chi phí tư vấn cũng như đơn vị tư vấn trong hay ngoài nước nên việc tính đúng, tính đủ giá trị doanh nghiệp được nâng lên. “Tất cả giá trị doanh nghiệp khi bán cao hơn giá trị sổ sách. Chẳng hạn, việc cổ phần hóa 3 doanh nghiệp của ngành dầu khí đã thặng dư khoảng 7.000 tỷ đồng nộp vào ngân sách”, đại diện Bộ Tài chính xác nhận.

Ở góc độ nghiên cứu, Trưởng ban Nghiên cứu cải cách và phát triển doanh nghiệp của CIEM Phạm Đức Trung nhìn nhận “chất lượng cổ phần hóa đã nâng cao hơn nhiều so với giai đoạn trước năm 2016”. Cụ thể, nếu như trước đây, khá nhiều trường hợp đánh giá không đúng giá trị tài sản của doanh nghiệp, gây thất thoát tài sản Nhà nước, ảnh hưởng tới lòng tin và uy tín của chính sách cổ phần hóa, nhưng từ năm 2016 đến nay, việc thực hiện chính sách cổ phần hóa, thoái vốn đã tuân thủ pháp luật, quy luật thị trường. Theo vị chuyên gia này, chất lượng cổ phần hóa được nâng cao thể hiện qua việc vừa tiếp tục duy trì mục tiêu bảo đảm hài hòa lợi ích cổ đông và người lao động, đồng thời nâng cao lợi ích của Nhà nước. Trong 3 năm qua, tiền thu được đạt khoảng 60% Nghị quyết của QH giao cho cả giai đoạn 2016 - 2020!


Tổng công ty Viễn thông MobiFone là một trong những doanh nghiệp xin lùi thời hạn cổ phần hóa 
Nguồn: Báo Người lao động

Nhà nước chỉ nên nắm giữ 100% vốn điều lệ của 10 doanh nghiệp

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn, theo các đại biểu, phải nhận rõ được các vướng mắc, từ đó có biện pháp tháo gỡ phù hợp. Vướng mắc lớn nhất trong thực hiện cổ phần hóa hiện nay là phương án sử dụng đất, do nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, thậm chí có chi nhánh xuống tận các quận, huyện nên công tác rà soát đất đai gặp không ít khó khăn, tốn thời gian và còn lúng túng.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu với UBND các tỉnh, thành trong phê duyệt phương án sử dụng đất - tiền đề để phê duyệt phương án cổ phần hóa vẫn chưa nhuần nhuyễn. Chưa kể ở nhiều địa phương, việc phê duyệt phương án sử dụng đất của doanh nghiệp cổ phần hóa còn phụ thuộc vào quy hoạch đất đai nhưng hiện vẫn chưa có quy hoạch này. Ngoài ra, cơ quan đại diện chủ sở hữu được giao trách nhiệm và khối lượng công việc lớn, song ở nhiều nơi lại thiếu nguồn lực giải quyết đã ảnh hưởng đến tiến độ thoái vốn, cổ phần hóa.

Từ thực tế này, các đại biểu đề xuất tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế chính sách có liên quan để xem bất cập ở đâu và kịp thời tháo gỡ. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu với UBND cấp tỉnh. Đặc biệt, kinh nghiệm thực tế cho thấy, nếu thiếu sự quyết liệt thực hiện thì sẽ không thể đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa.

Trong nhóm giải pháp thực hiện cổ phần hóa có yêu cầu xác định rõ trách nhiệm, có chế tài đủ mạnh xử lý nghiêm những người làm chậm cổ phần hóa song đến nay “hầu như chưa có trường hợp nào bị xử lý”, ông Nguyễn Đức Trung, đại diện CIEM nhận xét. “Chúng ta cứ nói chế tài đủ rồi song quy định xử lý có trong những văn bản nào, hình thức xử lý ra sao, ai có thẩm quyền xử lý người đứng đầu doanh nghiệp không hoàn thành cổ phần hóa, thoái vốn thì chưa rõ”, ông Trung nói và đề xuất nên quy định ngay trong văn bản pháp luật về cổ phần hóa và thoái vốn DNNN. Nếu cổ phần hóa chậm, theo ông, không chỉ xử lý trách nhiệm người đứng đầu doanh nghiệp mà phải xử lý cả người đứng đầu cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Đồng thời, đại diện CIEM cho rằng, cần có giải pháp đẩy mạnh việc bán cổ phần nhà nước cho nhà đầu tư bên ngoài, bởi càng có nhiều nhà đầu tư càng tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển. Trong đó, bên cạnh việc tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách cổ phần hóa, thoái vốn, thực tế cho thấy các doanh nghiệp khi đấu giá cổ phần lần đầu, nếu có phương án duy trì cổ phần nhà nước ở mức thấp thì sẽ thành công hơn doanh nghiệp có phương án duy trì cổ phần nhà nước ở mức cao. Do vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát giảm thiểu ngành, lĩnh vực mà Nhà nước nắm giữ cổ phần. Theo kế hoạch, Nhà nước sẽ giữ 100% vốn điều lệ tại 103 doanh nghiệp sau kế hoạch thoái vốn giai đoạn 2016 - 2020, nhưng theo đại diện CIEM, con số này chỉ nên rút bớt còn 10 doanh nghiệp, ông Trung đề xuất.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang