KINH TẾ
Cập nhật 01:15 | 22/11/2019 (GMT+7)
.
Bùng nổ thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Chưa đáng ngại nhưng phải cẩn trọng

08:31 | 05/08/2019
Chỉ tính riêng 7 tháng qua, tổng phát hành trái phiếu doanh nghiệp của công ty đại chúng đã tương đương gần 64% tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp của năm 2018; lãi suất huy động dao động mức 10 - 12%, cá biệt lên tới 14%. Mặc dù đại diện Bộ Tài chính khẳng định điều này chưa đáng ngại, song giới phân tích cảnh báo “cần cẩn trọng”.

Lãi suất cao chưa đáng ngại

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ vừa diễn ra, Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai cho biết, tính đến ngày 24.6, dư nợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt 10,2% GDP, tăng 19,2% so với cuối 2018. Tính chung trong 7 tháng, tổng phát hành trái phiếu doanh nghiệp của các công ty đại chúng là 31.000 tỷ đồng, tương đương 63,8% tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp của năm 2018, trong đó doanh nghiệp ngành tài chính - ngân hàng chiếm 42%, doanh nghiệp bất động sản chiếm 22%.


Theo Bộ Tài chính, lãi suất trái phiếu doanh nghiệp cao nhưng chưa đáng ngại Nguồn: ITN

Nhìn chung, lãi suất của trái phiếu doanh nghiệp 7 tháng qua cao hơn so với cùng kỳ năm 2018. Trong đó, lãi suất trái phiếu của doanh nghiệp ngành bất động sản trên 10% (phổ biến ở mức 10 - 12%). Riêng đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp Công ty CP Bất động sản Phát Đạt có mức lãi suất 12 - 14%. “Việc áp dụng chính sách thắt chặt tín dụng với ngành bất động sản là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp trong ngành phải huy động vốn trên thị trường với mức lãi suất cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái và so với các ngành khác”, bà Mai nói.

Cùng với bất động sản, lãi suất trái phiếu doanh nghiệp của ngành xây dựng cũng cao, phổ biến ở mức 10%. So với lãi suất ngân hàng như Vietcombank, Vietinbank, BIDV dao động trong khoảng từ 6,8 - 7%; các ngân hàng nhỏ hơn lãi suất dao động 8 - 8,7% thì việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong 7 tháng qua dao động ở mức 6 - 12%. “Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã có rà soát, đánh giá, bước đầu nhận thấy với lãi suất huy động như vậy chưa có xu hướng biến động đáng ngại. Vấn đề là phải tiếp tục theo dõi, đánh giá, nắm bắt tình hình và phân tích thường xuyên, nếu có bất thường mà liên quan thị trường tài chính thì sẽ có giải pháp phù hợp”, Thứ trưởng Vũ Thị Mai cho biết.

Hệ thống ngân hàng phải thật sự lành mạnh

Dùng từ “bùng nổ” để nói về thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong 7 tháng qua, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược ngân hàng Phạm Xuân Hòe cho rằng, điều này cho thấy các doanh nghiệp đã chủ động huy động vốn khi họ thực sự có uy tín, làm ăn hiệu quả. Thêm nữa, làm giảm gánh nặng rủi ro lên hệ thống ngân hàng. Mặt khác, trái phiếu doanh nghiệp phát triển mạnh tạo lập đầy đủ tư duy và cách tiếp cận cởi mở hơn với thị trường này. “Sẽ đến lúc doanh nghiệp bỏ được suy nghĩ “thâm căn cố đế” là cứ thiếu vốn lại đến vay ngân hàng trước tiên. Đây là tư duy ngược nguyên lý thị trường dẫn đến việc phân bổ nguồn lực tài chính trong nền kinh tế không hiệu quả”, ông Hòe tin tưởng.

Tuy vậy, sự bùng nổ của thị trường trái phiếu doanh nghiệp khiến vị chuyên gia này tỏ ra chưa yên tâm, dù cơ quan quản lý cho rằng “chưa đáng ngại”. Ông phân tích, trong đầu tư tài chính thì thông tin là nguyên liệu quan trọng nhất để giải bài toán rủi ro thông tin bất cân xứng. Tuy nhiên, ở nước ta, việc thiếu thông tin như tiền trái phiếu được huy động xong dùng để làm gì, có hiệu quả không…; sự mập mờ ràng buộc trong các hợp đồng mua trái phiếu của chủ đầu tư, nhiều phụ lục mà nếu khách hàng không rà soát kỹ sẽ không rõ đó là trái phiếu được ngân hàng bảo lãnh, có tài sản bảo đảm hay không có tài sản bảo đảm... đang là những rủi ro hiện hữu. Do vậy, nhà đầu tư cá nhân cần cẩn trọng khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.

Thêm nữa, theo Nghị định 163/2018/NĐ - CP, để được phát hành trái phiếu, doanh nghiệp chỉ cần “thời gian hoạt động tối thiểu từ 1 năm kể từ ngày được cấp lần đầu giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy phép có giá trị tương đương theo quy định của pháp luật” trong khi trước đây yêu cầu rất rõ phải 2 năm liên tục có lãi. Điều này cũng sẽ tạo rủi ro cho các nhà đầu tư. Ngoài ra, với mức lãi suất trái phiếu doanh nghiệp 12 - 14%, các ngân hàng cũng gia tăng mức lãi suất huy động mà nếu không kiểm soát tốt, rất dễ tạo cuộc đua về lãi suất và rủi ro bong bóng tài chính gia tăng. “Nếu rủi ro vỡ nợ doanh nghiệp gia tăng thì hệ thống tài chính nói chung và ngân hàng nói riêng cũng không ngoài vòng xoáy đó”, ông Hòe nói.

Thừa nhận trái phiếu doanh nghiệp bùng nổ là điều tốt, song nhìn vào mức lãi suất huy động cao trên 10%, Trưởng bộ môn Kinh tế vĩ mô, Đại học Kinh tế Quốc dân Phạm Thế Anh cho rằng điều này “không hoàn toàn là tín hiệu tốt”. Ông phân tích, nguyên nhân lãi suất trái phiếu doanh nghiệp cao một phần do các ngân hàng thương mại đang chuẩn bị đáp ứng các tiêu chuẩn của Basel II về việc cân đối huy động ngắn hạn và dài hạn (hiện các tổ chức tín dụng thường cho vay dài hạn vượt quá khả năng huy động dài hạn của mình nên bây giờ, một mặt họ phải nâng lãi suất huy động đầu vào để thu hút nhiều nguồn vốn dài hạn hơn, đồng thời đầu ra không thể cho vay dài hạn được nữa vì đã vượt quá). Đồng nghĩa, doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn dài hạn từ các tổ chức tín dụng nên buộc phải phát hành trái phiếu mà thường lãi suất tối thiểu phải từ 10 – 11%, chưa kể phí bảo lãnh của các ngân hàng phải cao hơn. Như vậy, “bùng nổ trái phiếu như bây giờ không hoàn toàn là tín hiệu tốt, nó chỉ tốt khi có được mức lãi suất thấp hơn bởi sẽ khó có ngành nào có được mức lợi nhuận để chịu lãi suất lên tới 13 – 14%”, ông Thế Anh chia sẻ.

Để có được mức lãi suất trái phiếu doanh nghiệp thấp hơn, vị chuyên gia này cho rằng còn phụ thuộc các vấn đề khác của nền kinh tế như lạm phát có thấp không, căn cứ lãi suất huy động của trái phiếu Chính phủ cũng như sự lành mạnh của hệ thống ngân hàng. “Nếu các ngân hàng có cấu trúc vốn tốt, lành mạnh, nguồn huy động dài hạn tốt thì lãi suất cho vay của họ sẽ thấp xuống, kéo theo lãi suất trái phiếu doanh nghiệp cũng thấp theo. Bây giờ, chỉ có cách là hệ thống ngân hàng phải thực sự lành mạnh, còn bất cứ can thiệp nào của phía Nhà nước cũng sẽ làm méo mó thị trường”, ông Thế Anh nhấn mạnh.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang