KINH TẾ
Cập nhật 23:01 | 17/09/2019 (GMT+7)
.
Ngành dệt may trước ngưỡng cửa EVFTA

Loay hoay giữa ngã ba đường

08:08 | 03/08/2019
Muốn hưởng lợi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), ngành dệt may phải gỡ được nút thắt về nguồn cung nguyên liệu, đặc biệt ở khâu dệt và nhuộm. Tuy nhiên, nhiều địa phương vẫn đang từ chối các dự án dệt nhuộm vì lo ngại ảnh hưởng đến môi trường.

Nút thắt nguyên liệu

“Chúng ta đã tạo ra được hành lang thị trường rộng, có tính toàn diện của thế giới, đó là các hiệp định tự do thương mại như CPTPP, EVFTA... Những hiệp định này không chỉ tạo ra sân chơi cho doanh nghiệp Việt Nam nói chung, ngành dệt may nói riêng mà còn tạo lực hút đối với doanh nghiệp nước ngoài. Trước đây, không có doanh nghiệp EU đầu tư vào dệt may ở Việt Nam thì gần đây đã có doanh nghiệp của Pháp, Đức, Mỹ… đầu tư nhà máy kéo sợi, dệt, nhuộm hoàn tất, may. Theo quan điểm của tôi, đây là một trong những thời cơ phát triển bền vững ngành dệt may cho những năm 2025-2030. Đối với các địa phương, đây là cơ hội của cả nước chứ không phải một ngành, nên cần bàn sâu để tới đây phát triển ngành công nghiệp dệt may và các ngành công nghiệp phụ trợ khác”.

Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam Vũ Đức Giang

Tại tọa đàm “Ngành dệt may Việt Nam trước thách thức và cơ hội từ thị trường châu Âu” ngày 2.8, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam Vũ Đức Giang cho biết, năm nay ngành đặt mục tiêu xuất khẩu 40 tỷ USD, trong đó Mỹ là thị trường lớn nhất chiếm 42% kim ngạch xuất khẩu, thị trường EU đứng thứ 2 khả năng chiếm 21,5%.

Theo ông Giang, thị trường EU có tính chiến lược trọng điểm vì các đơn hàng có giá trị gia tăng cao. Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho rằng EU là thị trường cực kỳ lớn và vô cùng hấp dẫn cho ngành dệt may. Năm 2018, dệt may Việt Nam xuất khẩu sang EU 5,6 tỷ USD - con số này tuy rất lớn nhưng cũng chỉ chiếm 2,02% tổng lượng nhập khẩu hàng dệt may của châu Âu. Điều đó cho thấy dư địa của thị trường EU rất lớn.

So với Quy tắc ưu đãi thuế quan phổ cập chung (GSP) trước đây, EVFTA có những thay đổi song khác biệt không quá lớn. Khi EVFTA chính thức có hiệu lực, thuế quan sẽ giảm về 0% đối với 77% dòng hàng hóa dệt may vào EU. Điều này được nhận định sẽ mang lại nhiều cơ hội đồng thời là cú hích lớn cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao giá trị xuất khẩu.

Tuy nhiên, việc thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu dệt may đang là thách thức lớn để bảo đảm quy tắc xuất xứ, hưởng ưu đãi của EVFTA. Bà Trang cho biết, có khoảng 90% nguyên phụ liệu của Việt Nam đang nhập khẩu từ các nguồn không phải là thành viên của hiệp định và không được ưu đãi cộng gộp. Ngành dệt may, theo bà Trang, không được đánh giá là hưởng lợi nhất trong tăng trưởng sản lượng hay xuất khẩu sang EU, nhưng hưởng lợi nhiều nhất từ phát triển chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đó là động cơ để thúc đẩy đầu tư của trong nước và nước ngoài vào khâu dệt và nhuộm – 2 nút thắt trong nguồn cung nguyên liệu cho dệt may. “Vài năm trước chúng ta khó khăn trong nguồn cung sợi, giờ chúng ta đã có sợi để xuất khẩu, lý do quan trọng là chúng ta có sợi nhưng không có dệt, nhuộm nên không thể để sợi ở Việt Nam được”, Giám đốc Trung tâm WTO nói và cho rằng cần thúc đẩy đầu tư vào dệt, nhuộm và phải chú trọng vào thiết kế và các công đoạn khác để nâng giá trị của dệt may Việt Nam lên cao hơn trong “đường cong nụ cười” về chuỗi giá trị.


“Khách hàng còn khắt khe hơn chúng ta”

Tuy nhiên, hiện nhiều địa phương đang từ chối các dự án dệt nhuộm vì lo ngại ảnh hưởng đến môi trường. “Đây là vấn đề nhận thức chưa toàn diện của các địa phương”. Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam phân tích, hiện nay, hệ thống công nghệ xử lý nước thải của thế giới tiên tiến, hiện đại. “Chúng tôi đầu tư một nhà máy ở khu công nghiệp Bảo Minh, đứng sát nhà máy không thấy mùi, không thấy nước có màu đậm như trước đây nữa” ông Giang nói. Chúng ta cũng đã đến giai đoạn tái sử dụng nguồn nước thải để sản xuất. Vì vậy, các địa phương không nên quá lo lắng vấn đề này. Các đối tác cũng đánh giá khắt khe về môi trường. Nếu không tuân thủ điều khoản về môi trường thì họ cũng không mua hàng của Việt Nam.

Luật chơi mới bây giờ là các đối tác, khách hàng đánh giá yêu cầu về môi trường thậm chí khắt khe hơn địa phương, nếu không tuân thủ điều khoản môi trường, lao động, thì không có đơn hàng. “Như với đơn hàng của Nike, họ không chấp nhận doanh nghiệp Việt dùng nồi hơi tập trung, buộc chúng ta phải dùng nồi hơi điện. Và để tránh chi phí điện lên quá cao, doanh nghiệp buộc phải lắp điện mặt trời để hạ giá thành” Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam nêu ví dụ.

Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) Lương Hoàng Thái cũng chỉ ra rằng, EVFTA có chương trình phát triển bền vững, trong đó dẫn chiếu các công ước về môi trường, tiêu chuẩn quốc tế chung mà hai bên phải cam kết thực hiện tốt, nhất là khâu thực thi để triển khai tiêu chuẩn đó. Họ sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật để chúng ta xây dựng năng lực cho cơ quan thực thi, thay vì chỉ đặt gánh nặng này lên vai doanh nghiệp như trước.

Với thị trường EU, Việt Nam đang cạnh tranh rất khắc nghiệt với các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, nên nếu không đặt ra chiến lược tốt, thì cũng khó tiếp cận các thị trường này. Vì vậy, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam mong muốn, Chính phủ, địa phương phải hoạch định chiến lược phát triển các khu công nghiệp, tập trung nguồn cung đang thiếu hụt, hình thành nên chuỗi cung ứng toàn cầu để đáp ứng yêu cầu của hiệp định. Đồng thời, ông Giang đề nghị Bộ Công thương sớm thông tin danh sách những dòng thuế của từng mặt hàng, trong đó bao nhiêu dòng sản phẩm được hưởng lợi. Bên cạnh đó, Hiệp hội Dệt may Việt Nam sẽ tổ chức các cuộc hội thảo để đưa thông tin đến doanh nghiệp, qua đó giúp họ nắm bắt thông tin để có kế hoạch sản xuất cho mỗi sản phẩm.

Về phía doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng, cần chủ động thực hiện các giải pháp về kêu gọi đầu tư nước ngoài vào các khâu đang là nguồn cung thiếu hụt của ngành dệt may nhằm hạn chế tối đa việc nhập khẩu nguồn nguyên liệu, góp phần tăng thặng dư thương mại. Xây dựng doanh nghiệp theo hướng xanh, sạch, an toàn, thân thiện với môi trường. Xây dựng chuỗi cung ứng, liên kết hợp tác trong ngành dệt may nhằm giảm thiểu chi phí, nâng cao tính cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may.

Bài và ảnh: Tuệ Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang