KINH TẾ
Cập nhật 19:38 | 16/07/2019 (GMT+7)
.

Để cơ hội “không nằm trên giấy”

08:19 | 11/07/2019
Tại Hội thảo Nhận diện cơ hội kinh doanh - đầu tư trong bối cảnh Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam với Liên minh châu Âu (EVFTA) dự kiến sớm được thông qua, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hôm qua 10.7, các đại biểu cho rằng, việc tận dụng cơ hội đòi hỏi sự chủ động của cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp. Trong đó, Phó Vụ trưởng Vụ Đa biên, Bộ Công thương Ngô Chung Khanh nhấn mạnh, nếu các bộ, ngành, địa phương không có kế hoạch hành động thì cơ hội sẽ chỉ nằm trên giấy!

Cơ hội tăng trưởng hai con số

Nhìn nhận cơ hội từ EVFTA đối với nền kinh tế Việt Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Đa biên, Bộ Công thương Ngô Chung Khanh cho rằng, cần nhìn trong lợi ích tổng thể cùng với các hiệp định khác, như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác toàn diện kinh tế khu vực (RCEP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam với Liên minh kinh tế Á - Âu… thay vì nhìn lợi ích riêng rẽ theo từng hiệp định. Theo đó, nếu như CPTPP giúp nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng khoảng 1,7%/năm thì khi kết hợp với RCEP, tăng trưởng này có thể lên mức 7,8%. Đặc biệt, theo đánh giá, EVFTA có thể giúp nền kinh tế của Việt Nam tăng trưởng lên gần 4 - 8% tùy theo mốc thời gian được phê duyệt. Như vậy, khi EVFTA có hiệu lực, nếu cộng gộp tác động từ các hiệp định này, “nền kinh tế có thể tăng trưởng từ 13 - 16%/năm, cao gấp đôi tác động của TPP 12 (nếu có sự tham gia của Hoa Kỳ)”, ông Khanh cho biết.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu Việt Nam có hấp thụ nhiều FTA cùng một lúc, khi đầu năm nay có CPTPP, có thể sang năm tới là EVFTA và năm sau nữa là RCEP có hiệu lực? Theo đại diện Bộ Công thương, có 2 khả năng xảy ra, hoặc hấp thụ tốt nhờ “cơ thể khỏe mạnh” hoặc sẽ lợi bất cập hại. Chưa kể, một lo ngại nữa là mức độ cam kết của các hiệp định này khác nhau, lại có nhiều hiệp định đan xen sẽ tạo áp lực với cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong việc hiểu rõ các cam kết. Chẳng hạn, đối với CPTPP là cam kết chọn bỏ, EVFTA cam kết chọn cho, còn RCEP chọn cho trước sau đó 3 năm mới chọn bỏ. “Đây sẽ là thách thức rất lớn” đối với nhà quản lý và doanh nghiệp, ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh.

Một thách thức nữa được Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc chỉ ra liên quan đến sức cạnh tranh của nền kinh tế. Ông phân tích, mặc dù nền kinh tế Việt Nam có độ mở trong nhóm cao nhất thế giới, tuy nhiên năng lực hội nhập - bản chất là năng lực cạnh tranh vẫn còn hạn chế, xếp ở nhóm trung bình và trung bình thấp của thế giới. Cụ thể, theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế thế giới, năng lực cạnh tranh của Việt Nam mới chỉ xếp hạng 77/140 nền kinh tế; trong đó, năng lực về cạnh tranh thể chế xếp hạng 94/140, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xếp hạng 101/140. Do vậy, để tận dụng cơ hội từ EVFTA là vấn đề không đơn giản.


Toàn cảnh hội thảo

Phải chủ động

 Theo Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, EU hiện là một trong số các nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam. Năm 2018, tổng lượng vốn đầu tư từ EU vào Việt Nam khoảng 24 tỷ USD với hơn 2.000 dự án trong các lĩnh vực sản xuất chế tạo, bất động sản, sản xuất điện. Hiện, EU cũng là đối tác thương mại chính của Việt Nam, là thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam. Cũng trong năm 2018 tổng kim ngạch thương mại hai bên là gần 60 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang EU hơn 40 tỷ USD.

Để thu hẹp khoảng cách giữa độ mở của nền kinh tế với năng lực hội nhập, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng “chính là hành trình chúng ta thực hiện EVFTA, CPTPP và các FTA khác”. Hiện, nhiều quy định trói buộc doanh nghiệp đã dần được tháo gỡ, cắt giảm. Tuy nhiên, theo ông, chúng ta vẫn có thể cắt giảm được nữa và cần mang tính thực chất hơn, vì môi trường kinh doanh của Việt Nam vẫn còn xếp thứ hạng thấp trong ASEAN. Chẳng hạn, tính đến cuối năm ngoái, xuất nhập khẩu qua biên giới có thủ tục, chi phí vẫn gấp đôi, gấp ba lần so với các nước trong khu vực. Do vậy, dư địa để tiếp tục cắt giảm thủ tục vẫn còn. “Cải cách thể chế rất cần thiết để thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của cả nền kinh tế. Riêng đối với doanh nghiệp, phải xác lập được hệ thống phòng ngừa rủi ro. Điều này rất cần thiết trong bối cảnh thế giới hướng về thương mại tự do nhưng những tranh chấp, rủi ro thương mại rất khó dự đoán”, Chủ tịch VCCI đề xuất.

Đại diện Bộ Công thương lưu ý, sẽ không thể tận dụng cơ hội từ EVFTA nếu như thiếu kế hoạch hành động của các bộ, ngành, địa phương. “Khi Thủ tướng ban hành quyết định thực thi CPTPP, có yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải xây dựng kế hoạch hành động gửi về Bộ Công thương trước ngày 1.3.2019, nhưng sau đó vẫn còn 10 bộ, ngành và khoảng 30 địa phương chưa gửi và được gia hạn đến 20.4. Vậy nhưng, đến thời điểm này, chúng tôi vẫn chưa nhận được toàn bộ kế hoạch hành động của các bộ, ngành, địa phương. Nếu không có kế hoạch hành động thì không thể tận dụng cơ hội. Với EVFTA, nếu vẫn có cách tiếp cận như vậy thì cơ hội sẽ chỉ ở trên giấy”, Phó Vụ trưởng Vụ Đa biên Ngô Chung Khanh nêu quan điểm.

Về phía doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng, cần phải nâng cao tính chủ động. Trước hết, phải chuẩn bị ngay để tận dụng cơ hội càng nhanh càng tốt nhằm duy trì lợi thế càng lâu càng tốt. Bởi hiện tại, nhiều thị trường lớn trong khu vực chưa có hiệp định thương mại với EU, tuy nhiên điều đó không có nghĩa họ sẽ không chủ động đàm phán. Nếu chúng ta không nhanh nắm bắt lợi thế thì sẽ đánh mất dần các cơ hội lớn. Thêm nữa, doanh nghiệp cũng cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, quan tâm chi tiết hơn, sát hơn với thực tiễn. Bởi lẽ, không phải cứ đáp ứng quy tắc xuất xứ là có thể bán được hàng vào EU mà phải quan tâm xem việc xuất khẩu một mặt hàng nào đó sang EU với các bước đi, thủ tục thế nào… Đồng thời, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược kinh doanh hợp lý để tận dụng tối đa lợi thế của nhiều FTA thay vì chỉ nhìn vào ngần ấy thị trường trong một FTA.

Trên thực tế, tình trạng hiểu về các FTA, đặc biệt FTA thế hệ mới như CPTPP hay thậm chí EVFTA rất đại khái. Để khắc phục tình trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng đòi hỏi nỗ lực của cả phía Nhà nước lẫn doanh nghiệp. Theo đó, các cơ quan quản lý, các hiệp hội ngành hàng cần tổ chức các buổi hội thảo chuyên đề, tập huấn cho doanh nghiệp để họ hiểu các quy định của các FTA thế nào, qua đó tận dụng được cơ hội. Song, phía doanh nghiệp cũng cần tích cực tham gia các buổi tập huấn này. Chỉ khi Nhà nước và doanh nghiệp cùng phối hợp hành động, các cơ hội từ EVFTA cũng như các FTA khác mới hiện thực hóa thay vì chỉ nằm trên giấy!

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang