KINH TẾ
Cập nhật 14:30 | 17/08/2019 (GMT+7)
.
BỘ TRƯỞNG BỘ GIAO THÔNG - VẬN TẢI NGUYỄN VĂN THỂ:

Đủ cơ sở chọn được nhà đầu tư tốt cho cao tốc Bắc – Nam

07:27 | 03/06/2019
Trao đổi với Báo Đại biểu Nhân dân trước thềm phiên chất vấn, Bộ trưởng Bộ Giao thông - Vận tải NGUYỄN VĂN THỂ cho biết, việc lựa chọn nhà đầu tư cho dự án cao tốc Bắc Nam được áp dụng theo hình thức đầu thầu quốc tế, bảo đảm công bằng, minh bạch, cạnh tranh. Hồ sơ mời thầu và các điều khoản ràng buộc trách nhiệm của nhà đầu tư về chất lượng, tiến độ thực hiện dự án được tư vấn quốc tế lập với sự hỗ trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và lấy ý kiến của các bộ ngành; đơn vị trúng thầu phải tuân thủ. “Chúng tôi sẽ làm nghiêm ngay từ đầu để tất cả vấn đề liên quan đều phải được xử lý”, ông Thể khẳng định.

Quan điểm là xử lý nghiêm sai phạm

- Thời gian qua, nhiều công trình giao thông chất lượng không bảo đảm; chậm tiến độ, đội vốn, đặc biệt là dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Bộ trưởng lý giải thế nào về điều này?

­- Tình trạng đội vốn, chậm tiến độ đa phần rơi vào dự án đường sắt. Lý do bởi đây là lĩnh vực hoàn toàn mới, mấy chục năm qua chúng ta hầu như không có dự án mới nào nên thiếu kinh nghiệm quản lý. Thêm vào đó, hiện có nhiều công nghệ mới, đa dạng khiến các ban quản lý cũng lúng túng trong lựa chọn, điều hành do không bao quát được hết. Ngoài ra, việc thay đổi quy mô, công nghệ, trượt giá theo biến động của thị trường cũng khiến dự án bị đội vốn. Tựu trung, các dự án chậm tiến độ, đội vốn thường liên quan công tác giải phóng mặt bằng; phân bổ vốn, nhất là dự án ODA; năng lực đơn vị tư vấn, ban quản lý, chủ đầu tư, nhà thầu; trượt giá do biến động thị trường…

Về chất lượng các dự án, Bộ Giao thông - Vận tải, chủ đầu tư, ban quản lý dự án cơ bản điều hành đúng theo hồ sơ thiết kế. Nếu chọn vật liệu đúng, bảo đảm đúng quy trình, thực hiện đúng thời gian, các yêu cầu về mặt kỹ thuật thì chất lượng tốt và ngược lại. Nhưng do giao thông là dự án thường được thực hiện trên địa bàn trải dài, khí hậu, địa chất khác nhau nên khó bảo đảm như một khối đồng nhất, dẫn dến một số vị trí, hạng mục có vấn đề.

- Với những dự án như trên, dư luận có quyền đặt câu hỏi về trách nhiệm của Bộ Giao thông - Vận tải với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, thưa Bộ trưởng?

- Thực tế, khi phát hiện ra những vấn đề liên quan đến chất lượng, tiến độ dự án, chúng tôi đều chỉ đạo Thanh tra Bộ vào cuộc làm rõ, cùng với sự vào cuộc của các bộ, ngành có liên quan, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước theo đúng quy định. Nếu phát hiện sai phạm do chủ quan thì cá nhân có liên quan phải chịu trách nhiệm, bị xử lý; còn nếu do yếu tố khách quan thì cơ quan nhà nước có kết luận rõ ràng, công khai. Quan điểm của Bộ là xử lý nghiêm các dự án không bảo đảm chất lượng, chậm tiến độ. Nói tóm lại, dự án chậm tiến độ, đội vốn, chất lượng kém được chúng tôi xác định là trách nhiệm lớn của mình, Bộ rất tập trung cho vấn đề này.

Tất cả trạm BOT sẽ thu phí tự động từ cuối năm nay

- Theo kế hoạch của Bộ Giao thông - Vận tải, đến ngày 31.12.2019, tất cả các trạm thu phí BOT do Bộ quản lý, cụ thể là 77 trạm, phải thu phí tự động không dừng. Kế hoạch này có khả thi không, thưa Bộ trưởng?

- Trước hết, phải khẳng định đây là nhiệm vụ mới khi lần đầu tiên chúng ta sử dụng công nghệ tự động để thu phí, giám sát hoạt động các trạm BOT.
Theo kế hoạch, giai đoạn 1 có 44 trạm áp dụng thu phí tự động không dừng, được chỉ định thầu. Hiện nay 28 trạm thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ trên Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh đều đã triển khai đang vận hành thu phí tự động. Đối với 16 trạm còn lại liên quan tới hệ thống đường cao tốc đang triển khai, sẽ hoàn thành cuối năm 2019.

Giai đoạn 2 sẽ thực hiện với 33 trạm còn lại. Theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Giao thông - Vận tải đã tổ chức đấu thầu rộng rãi, yêu cầu bắt buộc các nhà đầu tư liên danh với các tập đoàn lớn có năng lực như các tập đoàn viễn thông trong nước. Hiện, chúng tôi đã ký hợp đồng với liên danh nhà đầu tư là Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông quân đội (Viettel) - Công ty CP Đầu tư công nghệ hạ tầng Vietin (Vietinf) cùng Công ty CP Thương mại dịch vụ viễn thông Việt Vương (VVT) và Công ty CP Công nghệ Tiên Phong (ITD). Thuận lợi là Viettel rất có năng lực, kinh nghiệm, có sẵn hạ tầng công nghệ - viễn thông, bảo đảm hoạt động của các trạm bền vững, kể cả sao lưu dữ liệu. Chúng tôi phấn đấu trong tháng 11 - 12 năm nay sẽ hoàn thành dự án này để 100% trạm BOT do Bộ quản lý sẽ áp dụng thu phí tự động không dừng.

Về phía địa phương, hiện có khoảng 60 trạm thu phí BOT thuộc quản lý của 14 tỉnh, thành phố. Tổng cục Đường bộ đã làm việc với từng địa phương về triển khai áp dụng thu phí tự động không dừng. Tóm lại, cuối năm nay, tất cả các trạm  BOT sẽ áp dụng thu phí tự động theo Quyết định số 07/2017 của Thủ tướng về việc thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử tự động không dừng. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ có báo cáo Chính phủ thực hiện theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tiễn, chẳng hạn giai đoạn đầu vẫn có làn thu phí thủ công để một số  xe mới, vùng sâu vùng xa có thể vẫn thu phí thủ công, sau đó mới chuyển sang thu phí tự động không dừng 100% toàn bộ làn đường.

- Bộ Giao thông Vận tải sẽ giám sát việc áp dụng thu phí tự động tại các trạm thu phí BOT như thế nào?

- Việc thu phí này được kết nối với Tổng cục Đường bộ và một số cơ quan chức năng. Bộ đang triển khai độc lập dự án hệ thống giám sát tự động toàn bộ hoạt động của các trạm thu phí từ hình ảnh theo thời gian thực. Theo đó, hệ thống độc lập do Tổng cục Đường bộ đầu tư có thể chọn bất cứ thời điểm nào để kiểm tra toàn bộ số xe qua trạm để tính số tiền phí, qua đó đối chiếu với số liệu của trạm, tức là dùng công nghệ giám sát công nghệ, qua đó tăng cường tính công khai, minh bạch của dự án.

Cao tốc Bắc - Nam: Đấu thầu quốc tế phải công khai, minh bạch

­- Một trong những nội dung được ĐBQH và cử tri rất quan tâm thời gian qua là việc lựa chọn nhà đầu tư cho dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam. Việc này đang được triển khai ra sao, thưa Bộ trưởng?

- Hiện, dự án đã bàn giao cọc giải phóng mặt bằng gần như 100% của 654km toàn tuyến cho các địa phương. Chúng tôi phấn đấu cuối năm nay bảo đảm khoảng 70% mặt bằng sạch, chậm nhất vào giữa năm 2020 sẽ giao nốt số mặt bằng còn lại để thực hiện dự án. Trong tháng 9 tới, Bộ sẽ phê duyệt thiết kế kỹ thuật và dự toán.

Dự án sẽ thực hiện đấu thầu quốc tế, theo các quy định của Luật Đấu thầu, Nghị quyết số 52/2017/QH14 về chủ trương đầu tư dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020, Nghị định số 63/2018 của Chính phủ về đầu tư theo hình thức đối tác công tư, Nghị quyết 20/NQ - CP năm 2018 của Chính phủ về dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020.

Tính đến thời điểm này, có 81 hồ sơ được mua với 34 nhà đầu tư quan tâm, trong đó có 10 nhà đầu tư nước ngoài, gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp… Ngoài ra, còn có những doanh nghiệp tìm hiểu qua mạng nên số lượng cuối cùng phải chờ đến ngày đóng thầu mới rõ. Dự kiến, trong tháng 9 tới, chúng tôi sẽ có kết quả sơ tuyển bằng cách đối với mỗi dự án, chọn ra 5 liên danh hoặc doanh nghiệp tốt nhất để đưa vào đấu thầu; cuối quý I.2020 sẽ công bố nhà đầu tư trúng thầu. Khả năng đấu thầu sẽ thành công, vì sau khi nghiên cứu hồ sơ, chúng tôi tổ chức đối thoại, các nhà đầu tư quan tâm rất kỹ đến dự án.

- Ông lý giải thế nào về việc có nhiều nhà đầu tư Trung Quốc quan tâm?

-  Phải nhấn mạnh rằng, đây là những nhà đầu tư mua hồ sơ trực tiếp. Còn số lượng nhà đầu tư nghiên cứu trên mạng thì chúng ta chưa có số liệu, phải chờ đến khi đóng sơ tuyển dự kiến vào tháng 7 tới. Do vậy, việc nhà đầu tư Trung Quốc chiếm tỷ lệ lớn hay nhỏ phải đến khi đóng thầu sơ tuyển mới rõ.

- Bộ trưởng từng nói, mỗi dự án sẽ không thể thành công nếu không chọn được nhà đầu tư đủ năng lực tài chính và kinh nghiệm. Với dự án quan trọng này, Bộ trưởng sẽ làm gì để bảo đảm chọn đúng nhà thầu đủ năng lực?

- Các tiêu chí chọn lựa nhà đầu tư nằm trong hồ sơ trình Quốc hội khi thông qua dự án đầu tư cũng như trong hồ sơ trình Chính phủ để ban hành Nghị quyết 20, trong đó có yêu cầu vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp là 20% thay vì 10% hoặc 15% như trước. Còn các điều kiện khác phải thực hiện theo đấu thầu quốc tế, phải công khai, minh bạch.

Hồ sơ mời thầu được nhiều bộ ngành xem xét, cho ý kiến như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước... Trong đó, có những điều khoản ràng buộc trách nhiệm và liên quan chất lượng, tiến độ dự án. Như vậy, tất cả các nhà đầu tư trúng thầu phải tuân thủ theo những cam kết đó.

Bộ sẽ chỉ đạo các Ban quản lý dự án là bên mời thầu phải tăng cường năng lực tổ chuyên gia chấm thầu, xây dựng hồ sơ mời thầu và mẫu hợp đồng chặt chẽ, đặc biệt là các điều khoản xử lý vi phạm, đánh giá hồ sơ dự thầu chính xác. Chúng tôi sẽ làm nghiêm ngay từ đầu để tất cả các vấn đề có liên quan phải được xử lý, trong đó có cả xử lý trách nhiệm về kinh tế như tịch thu bảo lãnh dự thầu, tịch thu bảo lãnh hợp đồng. Bộ sẽ tham mưu làm thật nghiêm, mỗi sai phạm đều phải bị xử lý. Như vậy, tất cả nhà đầu tư khi trúng thầu phải bảo đảm thực hiện nghiêm theo hồ sơ dự thầu, mời thầu và tiến độ đặt ra. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, Bộ sẽ có báo cáo kịp thời để Chính phủ xem xét, chỉ đạo.

- Bộ trưởng nhìn nhận thế nào về cơ hội đối với nhà đầu tư trong nước khi tham gia đấu thầu dự án này?

­-  Mặc dù hồ sơ mời sơ tuyển có thể khó cho một số nhà đầu tư trong nước, như yêu cầu vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư phải đạt tối thiểu 20%, song cơ hội đối với doanh nghiệp trong nước vẫn có. Theo đó, một số doanh nghiệp vẫn đáp ứng yêu cầu đứng độc lập, một số doanh nghiệp có thể liên doanh với nhau, hoặc liên doanh với nhà đầu tư nước ngoài để đáp ứng điều kiện tham gia đấu thầu dự án.

- Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Hồng Loan - Vũ Thủy thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang