KINH TẾ
Cập nhật 08:05 | 19/01/2020 (GMT+7)
.
Tháo gỡ rào cản cho khởi nghiệp

Bài 1: Cái khó bó cái khôn

08:30 | 04/05/2019
Nội tại doanh nghiệp còn nhiều hạn chế về quản trị, tài chính; nhận thức về “khởi nghiệp” vẫn chưa thực sự đầy đủ; cơ chế chính sách có liên quan chưa hoàn thiện, thủ tục hành chính còn phức tạp… Đây là những nguyên nhân khiến tỷ lệ doanh nghiệp khởi nghiệp thành công chưa nhiều như mong đợi.

Lúng túng, theo phong trào

 Trong vài năm trở lại đây, “khởi nghiệp” là từ khóa được bàn thảo nhiều trong cả lĩnh vực quản lý nhà nước và đời sống. Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp thành công chưa nhiều. Do vậy, việc tìm ra các rào cản, từ đó có giải pháp thích hợp sẽ góp phần thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp hiệu quả.

“Chưa khi nào cụm từ “hệ sinh thái khởi nghiệp” được nói đến rất nhiều trong vài năm trở lại đây, từ các cuộc họp cấp bộ, ngành đến mạng xã hội và cả trong đời sống”, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Thu Thủy nhìn nhận. Thực tế, Chính phủ cùng các bộ, ngành và ở nhiều địa phương đều đã xây dựng đề án, chính sách, hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo hỗ trợ khởi nghiệp. Tuy nhiên, theo đánh giá, chúng ta mới chỉ ở giai đoạn bước đầu.

Thừa nhận “hiện, doanh nghiệp rất có tinh thần kinh doanh, khởi nghiệp” song theo Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) Cấn Văn Lực, điều này vẫn còn “theo phong trào và vẫn lúng túng cách làm”. Ông phân tích, đa số chủ doanh nghiệp ở Việt Nam ra trường, lập công ty thì coi là khởi nghiệp. Trong khi đó, ở các nước châu Âu và Mỹ có 5 loại hình khởi nghiệp, gồm: Tự lập doanh nghiệp trên sản phẩm, dịch vụ mình đang có; khởi nghiệp sáng tạo gắn với ứng dụng khoa học công nghệ; nghiên cứu phát triển sản phẩm mà mình ấp ủ trong trường đại học; lập doanh nghiệp trên cơ sở kinh doanh mới hoàn toàn; cuối cùng là thích trải nghiệm, thử nghiệm cái mới.


Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đang gặp nhiều rào cản  Nguồn: ITN

Một nguyên nhân nữa khiến số doanh nghiệp khởi nghiệp thành công chưa nhiều được chỉ ra là do nội tại doanh nghiệp, như năng lực tài chính, kế toán còn rất hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng nhận vốn từ nhà đầu tư. Trưởng Văn phòng Hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) Hà Nội Nguyễn Mai Chi cho hay, thực tế, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ được tầm quan trọng của quản trị tài chính và kế toán nên không thành lập được bộ phận này. Họ cũng chưa nhìn thấy sự cần thiết của tư vấn bên ngoài về kế toán, tài chính, quản trị. “Có những bạn khởi nghiệp được lên chương trình truyền hình thực tế về đầu tư khởi nghiệp Shark Tank – Thương vụ bạc tỷ và được giới đầu tư mạo hiểm chấp thuận rót vốn đầu tư, sau đó tìm đến chúng tôi. Họ tiết lộ rằng không biết nói chuyện với nhà đầu tư thế nào. Khi nhà đầu tư làm điều nghiên, các bạn ấy nói rằng xưa nay vẫn quản lý tài chính như thế khiến nhà đầu tư quyết định không đầu tư nữa. Chúng tôi phải hướng dẫn các bạn sắp xếp lại theo chuẩn kế toán đơn giản nhất”, bà Chi chia sẻ.

Phó Cục trưởng Bùi Thu Thủy bổ sung, với nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp, ngoài việc có ý tưởng thì hầu như họ không giỏi về luật pháp, tài chính cũng như đội ngũ chuyên gia để hiện thực hóa ý tưởng. Trong khi đó, việc vay vốn ngân hàng rất khó, vì ngân hàng cần dự án rất đầy đủ, khả thi như bao lâu thì trả được lãi. Ngoài ra, “đa số doanh nghiệp còn thiếu kiến thức kỹ năng quản trị để vận hành bài bản, đúng theo yêu cầu của một doanh nghiệp. Chưa kể, doanh nghiệp còn thiếu tính kết nối, đặc biệt là thiếu thông tin”, ông Cấn Văn Lực nhận xét.

“Không biết đăng ký là gì trong luật”

 “Chúng ta có truyền thống xây dựng chính sách gây quan ngại cho doanh nghiệp, đặc biệt là tầm nhìn dài hạn. Ví dụ Nghị định 3 năm sửa một lần, Luật 5 năm sửa một lần, thuế cứ 3 năm có điều chỉnh - đã gây khó khăn cho nhà đầu tư. Do vậy, để tạo điều kiện cho hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển được thì sự ổn định, tính tiên liệu về chính sách của nhà quản lý cần được ưu tiên”.

Ông Đoàn Tử Tích Phước, Trưởng đại diện Văn phòng phía Bắc, Ví điện tử Momo

Song, bên cạnh yếu tố nội tại của doanh nghiệp, cơ chế chính sách hiện cũng là rào cản đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV Cấn Văn Lực thừa nhận, doanh nghiệp khởi nghiệp chưa thành công nhiều bởi cơ chế chính sách. Cụ thể, chúng ta vẫn đang thiếu hành lang pháp lý cho doanh nghiệp khởi nghiệp, chẳng hạn liên quan đến kinh tế số, cho vay ngang hàng… vẫn chưa có cơ sở pháp lý “khiến doanh nghiệp hoạt động không biết đúng hay sai”.

Trưởng đại diện Văn phòng phía Bắc, Ví điện tử Momo Đoàn Tử Tích Phước chia sẻ, để thu hút vốn, doanh nghiệp khởi nghiệp cần chú ý đến sản phẩm, mô hình kinh doanh, vấn đề quản trị, nhân sự. Song, khi nhà đầu tư đặt câu hỏi liên quan đến chính sách của ngành thuộc lĩnh vực doanh nghiệp hoạt động, doanh nghiệp không thể trả lời được chính sách trong 5 - 10 năm tới thế nào. Theo ông, “đây là rủi ro lớn nhất” khiến nhà đầu tư e ngại rót vốn. Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ tài chính (fintech), chính sách liên quan vẫn chưa có nhiều gợi mở khiến các nhà đầu tư lo ngại.

Nhà sáng lập Wefit Khôi Nguyễn xác nhận, hầu hết các mô hình khởi nghiệp đều mới và “không biết đăng ký là gì trong luật”. Ông cho biết, mô hình của doanh nghiệp này phải hợp tác với nhiều đơn vị nhỏ hơn mình, như hộ kinh doanh cá thể nên không thể xuất được hóa đơn, khó hạch toán chi phí. Khi nhà đầu tư nước ngoài nhìn vào sẽ thấy khó hiểu, khó chấp nhận rót vốn dẫn đến các doanh nghiệp khởi nghiệp trong nước tìm cách thành lập công ty ở nước ngoài rồi mới quay trở lại đầu tư vào Việt Nam, do cơ chế chính sách thiếu rõ ràng.

Không chỉ khó khăn về hành lang pháp lý, doanh nghiệp còn gặp khó trong thực hiện thủ tục hành chính. Nhà sáng lập Finhay Nghiêm Xuân Huy thừa nhận khi vận hành, doanh nghiệp phải có 2 người lo thủ tục giấy tờ với cơ quan nhà nước, vô cùng cực khổ, mất thêm chi phí thời gian. “Khi hạch toán thuế liên  quan đến các quỹ đầu tư (chủ yếu của nước ngoài), đi đến các chi cục thuế, muốn làm công dân tốt cũng khó. Tức là, chúng tôi đang gặp khó trong các thủ tục hành chính”, ông Huy nói.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang