KINH TẾ
Cập nhật 00:29 | 21/09/2019 (GMT+7)
.

Điều ít biết về đạo luật mở đường dẫn vốn ngoại vào Việt Nam

07:29 | 04/10/2018
GS. Lưu Văn Đạt là một trong những người chắp bút dự thảo Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 – đạo luật mở đường cho dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam. Ông kể lại: “Tại cuộc họp Bộ Chính trị bàn về ban hành luật này, khi tôi trình bày sơ bộ các nội dung của dự thảo, một vị lãnh đạo cấp cao nói rằng không thể cho phép doanh nghiệp nước ngoài thành lập công ty 100% vốn trên đất Việt Nam”.

Từ văn bản đầu tiên về thu hút FDI…

Luật Đầu tư nước ngoài được ví như con đường được đắp ra để thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam năm 1987. Nhưng xét theo cội nguồn, Điều lệ đầu tư nước ngoài do Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký ban hành năm 1977 mới là văn kiện đầu tiên của Nhà nước ta về đầu tư trực tiếp nước ngoài.

“Phải khẳng định là từ năm 1977, các cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước đã nhận thức được tầm quan trọng của hợp tác với nước ngoài. Trong đó, phải kể đến vai trò của Phó Thủ tướng Đặng Việt Châu, người có ý tưởng đầu tiên về việc đưa ra một văn bản pháp luật quy định về đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài”, GS. Lưu Văn Đạt nhớ lại. Trong khuôn khổ Điều lệ đầu tư nước ngoài năm 1977, các công ty dầu khí của Đức, Italy, Canada được Chính phủ Việt Nam cấp giấy phép đầu tư thăm dò, khai thác dầu khí tại một số khu vực ở thềm lục địa miền Nam Việt Nam. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố, Điều lệ này “đã không đem lại kết quả mong muốn”.

Năm 1984, Bộ Chính trị quyết định bổ sung và hoàn thiện Điều lệ Đầu tư nước ngoài 1977, tiến tới xây dựng Luật Đầu tư nước ngoài hoàn chỉnh. Hai năm sau, dự thảo Luật Đầu tư nước ngoài được hoàn thành. Tháng 9.1987, Bộ Chính trị họp và cho ý kiến vào dự án Luật này.

Lúc đó bắt đầu thời kỳ đổi mới và hội nhập, nhưng vẫn chưa có chủ trương mở rộng quyền kinh doanh cho doanh nghiệp tư nhân. Về quan điểm và nhận thức, có người cho rằng, nếu thu hút FDI thì nhà đầu tư nước ngoài sẽ chi phối nền kinh tế Việt Nam. Tại cuộc họp Bộ Chính trị để bàn về ban hành Luật Đầu tư nước ngoài, GS. Lưu Văn Đạt được trình bày sơ bộ các nội dung của dự thảo luật. “Một vị lãnh đạo cấp cao nói rằng không thể cho phép doanh nghiệp nước ngoài thành lập công ty 100% vốn trên đất Việt Nam”, ông nhớ lại. “Tôi và nhiều người khác đã cố gắng để bảo vệ quan điểm của mình, nhấn mạnh nếu không có quy định đó thì luật coi như đã thất bại. Làm sao thuyết phục được nhà đầu tư nước ngoài nếu không cho họ áp dụng hình thức 100% vốn nước ngoài? Lấy gì để bảo đảm họ sẽ vào nếu chỉ cho phép họ liên doanh và tỷ lệ luôn nhỏ hơn 49%? May mắn thay, Bộ Chính trị đã đồng ý về nội dung đó!”.

… đến đạo luật lịch sử

Một điểm đặc biệt trong quá trình xây dựng dự án Luật Đầu tư nước ngoài là Ban soạn thảo được phép gửi dự thảo cho các chuyên gia Liên Hợp Quốc để đồng thời tiếp xúc với các nhà kinh doanh và nhà báo nước ngoài để tham gia ý kiến về nội dung dự thảo.

Theo nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc, lúc đầu do được nghiên cứu, chuẩn bị khá kỹ nên Chính phủ (lúc đó gọi là Hội đồng Bộ trưởng) có ý định trình QH Khóa VIII thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất vào giữa năm 1987 để triển khai sớm hơn. Tuy nhiên các cơ quan của QH cho rằng cần có thời gian để các ĐBQH vừa được bầu nghiên cứu nội dung của dự án Luật vì đây là vấn đề rất mới, cũng như cần tổ chức lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức, các chuyên gia, nhà khoa học có liên quan.

Khi dự thảo Luật Đầu tư nước ngoài được đưa ra bàn thảo tại Kỳ họp thứ Hai, QH Khóa VIII thì nảy sinh câu hỏi: Hiến pháp năm 1980 quy định nền kinh tế quốc dân chủ yếu có hai thành phần (kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể), nếu QH vẫn ban hành luật để thu hút đầu tư từ bên ngoài, trong đó có đầu tư của các nước tư bản chủ nghĩa, thì liệu có vi hiến hay không? Tuy nhiên, các chuyên gia lập pháp cho biết, đạo luật này đã vận dụng linh hoạt, sáng tạo nguyên tắc và tinh thần của Hiến pháp năm 1980. Trong đó tại Điều 16 quy định Nhà nước CHXHCN Việt Nam tăng cường quan hệ hợp tác, tương trợ với các nước anh em trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa theo tinh thần chủ nghĩa quốc tế xã hội chủ nghĩa, đồng thời phát triển quan hệ kinh tế với các nước khác trên cơ sở tôn trọng độc lập chủ quyền của nhau và các bên đều có lợi.

Ngày 29.12.1987, QH thông qua Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam với sự nhất trí tuyệt đối, được sự đồng thuận rất cao trong xã hội và được quốc tế đánh giá tích cực. Luật có hiệu lực từ tháng 1.1988 với điều khoản cốt lõi là cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp 100% vốn. GS. Lưu Văn Đạt cho rằng, “điều khoản này thay cho cam kết rằng Việt Nam coi trọng lợi ích của nhà đầu tư. Nếu không khẳng định được điều đó thì không thể thu hút nhà đầu tư, người ta sẽ chọn quốc gia khác hấp dẫn hơn”.

Có thể nói Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử tư tưởng của Việt Nam nói chung, lịch sử tư tưởng kinh tế Việt Nam nói riêng. “Bây giờ, khi hầu như ai cũng thấy được vai trò vô cùng quan trọng của đầu tư nước ngoài đối với phát triển kinh tế, thì cần trân trọng ghi nhận sự đóng góp của những người ủng hộ mở cửa từ 30 năm trước”, GS. Lưu Văn Đạt nói.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang