KINH TẾ
Cập nhật 20:14 | 25/08/2019 (GMT+7)
.

Gần một nửa nông dân không hài lòng với cuộc sống

08:44 | 29/06/2013
Theo báo cáo Bức tranh nông thôn, nông dân Việt Nam nhìn từ cuộc điều tra tiếp cận nguồn lực hộ gia đình do Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông thôn Việt Nam (Ipsard) vừa công bố, có tới 42% nông dân cho rằng họ không hài lòng và 6% rất không hài lòng với cuộc sống hiện tại của mình.

Điều tra Bức tranh nông dân, nông thôn Việt Nam nhìn từ cuộc điều tra tiếp cận nguồn lực hộ gia đình được Ipsard thực hiện 2 năm một lần từ 2006 đến nay trên 12 tỉnh của cả 3 miền về đời sống của 3.000 hộ nông dân.

Thu nhập ngày càng giảm

Kết quả cho thấy khu vực nông thôn, nông dân đang phải chịu nhiều áp lực, nhất là kể từ năm 2010 - 2012, Ts Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm tư vấn chính sách của Ipsard cho biết. Cụ thể, thu nhập và chi tiêu của hộ nông dân tăng mạnh trong giai đoạn 2006 - 2010 nhưng tốc độ giảm dần trong những năm gần đây; tỷ lệ hộ nghèo không giảm trong giai đoạn 2010 - 2012 đi cùng với hộ tái nghèo tăng; thu nhập từ nông nghiệp giảm dần trong khi đó thu nhập từ phi nông nghiệp lại tăng nhẹ…

Theo Ts Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, vấn đề thúc đẩy sản xuất còn chậm, tích tụ ruộng đất rất yếu. “Trung bình nhiều hộ chỉ có 0,7ha, ở miền núi có hộ ruộng cách nhau từ 10 - 15km, riêng đi bộ một ngày cũng hết thời gian, không thể làm được ruộng thứ 2”. Trong khi đó, rủi ro tăng cao nên các hộ dân nông thôn rất khó để đầu tư mở rộng sản xuất. Khả năng chuyển đổi ngành nghề còn chậm, tiền công, tiền lương, từ khu vực phi chính thức cũng không ổn định, rủi ro tăng.

Theo số liệu mà Ipsard đưa ra, hiện có tới 50% số hộ gia đình nông thôn chịu “cú sốc” về thu nhập. Báo cáo của Ipsard chỉ ra rằng, cả sốc tập thể (tức cả làng, huyện, tỉnh cùng phải chịu như thiên tai, dịch bệnh, giá cả bất ổn…) và sốc cá nhân (chỉ gia đình bị, xảy ra khi có người chết, người ốm, kinh doanh thua lỗ, thu hồi đất…) có xu hướng tăng, nhất là sốc tập thể. Với mức tiết kiệm thấp, chỉ vào khoảng 5 - 8 triệu đồng/hộ/năm, và lượng vay vốn ít ỏi, khoảng 1 - 15 triệu đồng/hộ, thì rất khó giúp cho các hộ nông thôn vượt qua các cú sốc (trung bình các cú sốc gây thiệt hại 15 - 20 triệu đồng/hộ/năm) chứ chưa nói đến việc đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh.

Mức độ khó khăn càng tăng lên đối với nhóm hộ nghèo. Trong số hộ điều tra của nhóm nghiên cứu thì có tới 50% phải vay nợ. Đáng chú ý, số tiền nợ chủ yếu từ vay tư nhân, tín dụng chính thức từ ngân hàng chỉ chiếm khiêm tốn hơn 13%. Điều này dẫn đến lo ngại rằng hệ thống tín dụng chính thức không giúp gì được nhiều đối với hộ gia đình nông thôn.

Một điểm đáng chú ý từ cuộc điều tra năm nay là Ipsard nghiên cứu đến cả chỉ số hạnh phúc của các hộ gia đình nông thôn. 7% cho rằng rất hài lòng với cuộc sống và 6% không hài lòng chút nào. 45% khá hài lòng với cuộc sống và 42% không hài lòng. Một trong những nguyên nhân khiến người nông dân không hài lòng, theo báo cáo, là do thu nhập không tương xứng với kết quả lao động mà họ bỏ ra. Vấn đề hạnh phúc rõ ràng bị ảnh hưởng lớn nhất bởi thu nhập, nhưng kết quả cũng chỉ ra là mức bình đẳng có ảnh hưởng lớn tới hạnh phúc, thêm vào đó, nghề nông có khả năng đem lại mức hạnh phúc cao hơn, Ts Nguyễn Đỗ Anh Tuấn nhận xét. Trong điều tra cũng cho thấy, hạnh phúc không phải do nhiều tiều mà hạnh phúc còn do hộ nông thôn so với hàng xóm tự thấy mình hạnh phúc. Nhiều hộ làm nông nghiệp ở nông thôn cũng cảm thấy hạnh phúc hơn so với những người phải di cư hay làm nghề phi nông nghiệp. Có thể nhiều hộ chạy ra thành phố, kiếm được nhiều tiền hơn nhưng họ lại không hạnh phúc… “Từ đó cần có chính sách kéo nghề về vùng nông thôn, giúp hộ nông thôn ổn định”.

Một số chính sách “có vấn đề”

Kết quả điều tra cũng cho thấy, một số chính sách có vấn đề. Ví dụ chương trình xóa đói giảm nghèo tập trung theo địa bàn xã 135 và 62 huyện nghèo chứ chưa tập trung trực tiếp vào đối tượng nghèo (nhóm người, hộ). Do đó, xã 30a làm điện, đường, trường, trạm rất tốt nhưng hộ nghèo lại tập trung ở xã tới thôn, do đó chủ yếu là người kinh, người ở trung tâm xã được hưởng còn những người ở vùng sâu, vùng xa chưa được hưởng thụ nhiều. Một ví dụ khác, chính sách của chúng ta chỉ tập trung hỗ trợ khi có thiên tai, khi có đói, nhưng theo nghiên cứu, cú sốc và thiên tai ngày càng nhiều, khả năng phục hồi rất yếu. Phần hộ nông dân nhận được chỉ 10% từ nhà nước để phục hồi các cú sốc, 30% từ cộng đồng và 60% từ nội lực của gia đình. Gia đình khá giả thì có khả năng phục hồi còn các hộ nghèo thì chỉ còn cách thắt lưng buộc bụng. Theo điều tra, từ 2006 - 2012 có trên 20% số hộ giảm chi tiêu về lương thực, thực phẩm.

Viện trưởng Ipsard Đặng Kim Sơn cho hay, những năm qua, Chính phủ đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ nông nghiệp và nông dân. Song, những chính sách này chưa đủ sâu, chưa đủ mạnh và chưa đúng cách. Mặt khác, có nhiều cơ hội để phát triển kinh tế, phát triển nông thôn vẫn chưa được khai thác. “Trên cơ sở báo cáo này, Ipsard sẽ nghiên cứu để đề xuất chính sách mới, đổi mới đầu tư công để mở rộng những hướng phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh tái cơ cấu nền kinh tế hiện nay” - ông Sơn chia sẻ.

Nguyễn Thúy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang