XÃ HỘI
Cập nhật 07:02 | 29/05/2020 (GMT+7)
.

Người lao động đối diện với thách thức lớn

08:55 | 16/04/2020
Trao đổi về vấn đề lao động, việc làm tại Việt Nam trong bổi cảnh đại dịch Covid -19, Giám đốc Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam, Tiến sĩ CHANG - HEE LEE cho rằng, người lao động làm công việc phi chính thức, lao động di cư và phụ nữ là nhóm lao động bị tổn thương nặng nề nhất. Do đó, nhu cầu của họ cần phải được coi là vấn đề ưu tiên và cấp bách cần giải quyết. Ông cũng khuyến nghị 3 điểm cần lưu ý trong ban hành các chính sách để có thể ứng phó hiệu quả với dịch bệnh.

22,1 triệu lao động bị ảnh hưởng

- Báo cáo nhanh của ILO đã đưa ra những dự báo về tình trạng mất việc làm, giảm số giờ làm việc nghiêm trọng trên toàn thế giới. Vậy, Việt Nam được dự báo như thế nào, thưa ông?

- Vẫn còn quá sớm để đưa ra những dự báo chắc chắn đối với Việt Nam do chúng ta chưa có những số liệu phản ánh tác động toàn diện của đại dịch Covid-19 gây nên đối với doanh nghiệp và việc làm. Chúng ta cần đợi tới khi công bố kết quả cuộc điều tra lao động việc làm và doanh nghiệp do Tổng cục Thống kê đang thực hiện với sự hỗ trợ của ILO.

Tuy nhiên, có một điều rất rõ ràng là hầu hết quốc gia đang phải trải qua một thời kỳ thực sự khó khăn do cả thế giới phải đối mặt với cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ Thế chiến thứ II. Theo ước tính của ILO, khoảng 38% lực lượng lao động toàn cầu làm việc trong các lĩnh vực hiện đang chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng về sản lượng, đi kèm với nguy cơ cao phải sa thải lao động, giảm lương và giờ làm. Trong số đó có các ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống; sản xuất, thương mại bán buôn và bán lẻ; bất động sản và các hoạt động kinh doanh, vận tải, giải trí.

Ở Việt Nam, những lĩnh vực này hiện đang sử dụng hơn 22,1 triệu lao động, tức 40,8% tổng số việc làm của Việt Nam. Chúng ta không nói rằng tất cả những lao động này sẽ bị mất việc, nhưng rõ ràng họ đang làm việc trong những lĩnh vực có rủi ro cao, đang phải đối diện với những thách thức vô cùng lớn để duy trì sự sống còn của doanh nghiệp, lực lượng lao động.

- Theo ông, những nhóm đối tượng nào dễ bị tổn thương nhất trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay?

- Các nhóm dễ bị tổn thương nhất gồm có người lao động làm công việc phi chính thức, lao động di cư và phụ nữ. Nhu cầu của họ cần phải được coi là vấn đề ưu tiên và cấp bách cần giải quyết.  Mặc dù tỷ lệ phi chính thức ở Việt Nam đã giảm, hơn 70% dân số có việc làm (bao gồm cả việc làm nông nghiệp) vẫn đang làm các công việc phi chính thức. Phần đông những lao động này không được hưởng các hình thức bảo vệ cơ bản như khi làm những công việc chính thức, cụ thể là chế độ bảo vệ thu nhập, nghỉ ốm và chăm sóc y tế.

Trong cuộc khủng hoảng Covid -19 này, họ có thể buộc phải tiếp tục làm việc, không muốn tự cách ly khi cần, như vậy, họ tự đặt sức khỏe của bản thân vào tình thế nguy hiểm và có nguy cơ lây nhiễm cho nhiều người. Đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất là lao động tự làm, lao động phi chính thức làm việc trong các lĩnh vực bị tác động nặng nề nhất, lao động giúp việc gia đình và lao động trong nền kinh tế Gig (nền kinh tế việc làm tự do). Trong khi đó, lao động di cư trong nước, lực lượng chiếm 13,6% tổng dân số, thường làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức không có hợp đồng làm việc và không được tiếp cận với các chế độ bảo trợ xã hội.

Bên cạnh đó, phụ nữ là đối tượng phải chịu gánh nặng của cuộc khủng hoảng lần này. Như tôi đã đề cập, trong các lĩnh vực ILO xác định có nguy cơ bị ảnh hưởng lớn nhất, hiện đang sử dụng 44,1% lao động nữ ở Việt Nam, trong khi tỷ lệ này đối với lao động nam là 30,4%. Phụ nữ cũng là lực lượng đảm nhiệm các công việc chăm sóc ở tuyến đầu, họ chiếm phần đông trong số hai triệu lao động gia đình không được trả lương. Đa phần họ là những người chăm sóc chính cho con cái và cha mẹ già. Họ cũng chiếm số đông trong các công việc thuộc các lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất (dệt may, giúp việc gia đình). Chính vì vậy, rất cần thiết phải bảo đảm yếu tố giới trong các phản ứng chính sách.

Thêm vào đó, trẻ em cũng có thể bị ảnh hưởng do bố mẹ mất việc làm hay bị cắt giảm thu nhập. Khi xảy ra khủng hoảng, tình trạng bỏ học, suy dinh dưỡng, bóc lột lao động và lao động trẻ em có thể gia tăng, dẫn đến những hệ quả lâu dài và không thể đảo ngược được đối với công cuộc phát triển nguồn lực con người.

3 điểm cần lưu ý

- Theo ông, Việt Nam cần xây dựng một khung chính sách như thế nào để đối phó hiệu quả với đại dịch?

- Tôi đánh giá cao việc Việt Nam đã bắt đầu đưa ra và triển khai các gói chính sách kích thích nền kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp, việc làm và thu nhập. Các gói chính sách phù hợp với những khuyến nghị ILO đã đưa ra ở cấp độ toàn cầu đối với các phản ứng chính sách trên diện rộng và đồng bộ để đối phó với Covid-19 bao gồm: kích thích nền kinh tế và việc làm, hỗ trợ doanh nghiệp, việc làm và thu nhập, và bảo vệ người lao động tại nơi làm việc.

Liên quan đến vấn đề này, tôi có 3 điểm muốn nhấn mạnh. Thứ nhất, nhiều khả năng doanh nghiệp sẽ phải cho thêm người lao động nghỉ việc, nếu không có biện pháp kiềm chế, sẽ làm trầm trọng cuộc khủng hoảng xã hội, dẫn tới kéo cả hệ thống đi xuống. Chính vì thế, điều quan trọng là tập trung duy trì việc làm, bằng cách hướng hỗ trợ của Chính phủ tới các doanh nghiệp có thực hiện các biện pháp để giữ người lao động và bảo vệ sức khỏe của người lao động. Điều này sẽ giúp làm chậm lại và giảm thiểu cú sốc từ khủng hoảng việc làm. Để làm được điều đó, cần phải tổ chức đối thoại xã hội giữa doanh nghiệp và người lao động; giữa cả hai bên với Chính phủ để tìm được hướng điều chỉnh dần dần đối với việc làm, số giờ làm việc và tiền lương.

Thứ hai, cần giảm thiểu tác động của các biện pháp kiềm chế dịch bệnh tới các doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh gia đình, nông hộ và khu vực nông nghiệp - nông thôn. Đó chính là những loại hình kinh tế đã giúp Việt Nam vượt qua thời kỳ chiến tranh và các cuộc khủng hoảng kinh tế trong quá khứ.

Thứ ba, bảo trợ xã hội cần được tiếp tục đóng vai trò ưu tiên trong các gói hỗ trợ kích thích, bao gồm cả các gói hỗ trợ trong tương lai, để củng cố các biện pháp đã được thực hiện nhằm bảo vệ người dân và sinh kế của họ.

- Xin cảm ơn ông!

Đình Khoa thực hiện
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang