XÃ HỘI
Cập nhật 23:01 | 06/04/2020 (GMT+7)
.

Cơ hội nào cho nhân lực ngành may?

08:37 | 12/01/2020
Mặc dù được dự báo là một trong những ngành chịu tác động lớn do Cách mạng Công nghiệp 4.0 mang lại khiến số lượng công việc mất đi đáng kể, song thực tế xu thế tăng lao động trong ngành dệt may hiện vẫn là chủ đạo. Tuy vậy, theo các chuyên gia, nếu không sớm có sự chuẩn bị ứng phó với Công nghiệp 4.0, mối lo mất việc là điều dễ nhìn thấy.

Nhu cầu lao động vẫn lớn

Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp dệt may Hà Nội Hoàng Xuân Hiệp cho biết, nhân lực thực tế trong lĩnh vực dệt may tăng bình quân 7,7%/năm trong giai đoạn 2010 - 2017 (dựa trên số liệu của Tổng cục Thống kê). Đáng chú ý, mặc dù có những dự báo khi ứng dụng Công nghiệp 4.0 sẽ khiến một lượng lớn lao động trong ngành bị mất việc, song thực tế đang diễn ra theo chiều hướng ngược lại. Minh chứng là ngay từ năm 2016 - 2017, khi các doanh nghiệp dệt may bắt đầu xu hướng đầu tư Công nghiệp 4.0 thì xu thế tăng lao động vẫn là chủ đạo. Theo đó, nếu như năm 2015, số lượng nhân lực thực tế là 1,58 triệu người thì năm 2016 tăng lên 1,7 triệu người và năm 2017 là 1,75 triệu người…

Tuy lực lượng lao động có xu hướng tăng dần nhưng trình độ của lao động không cao. Kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu đề tài khoa học cấp Nhà nước về đánh giá tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0 trong ngành dệt may công bố năm 2019 cho thấy, có đến 84,4% lao động trong ngành chỉ có trình độ phổ thông; số lượng nhân lực có trình độ từ trung cấp trở lên chỉ chiếm 15,6%.

Cũng theo nghiên cứu này, tổng mức giảm của lao động dệt may dưới tác động Công nghiệp 4.0 khoảng 306.000 người, tương đương 18,2%. Trong đó, lực lượng lao động giảm 70% trong lĩnh vực sợi, 50% tại dệt nhuộm và chỉ 10 - 15% trong lĩnh vực may. Trên thực tế, tỷ lệ lao động ngành dệt may nằm trong nhóm sợi, dệt, nhuộm chỉ chiếm 16%. Do vậy, nếu nhóm này bị ảnh hưởng tới 50% lao động thì tính ra chỉ có 7,5 - 8% tổng lao động toàn ngành bị ảnh hưởng.

Điểm đáng chú ý là sự tăng trưởng ổn định của giá trị xuất khẩu, nói cách khác là khối lượng công việc đòi hỏi phải tăng số lượng lao động tham gia vào sản xuất với mức cần thêm khoảng 293.000 lao động mới vào năm 2025 và 378.000 lao động mới vào năm 2030. Tựu trung, số lượng công việc, nhu cầu về lực lượng lao động của ngành dệt may trong bối cảnh Công nghiệp 4.0 sẽ tăng khoảng 130.000 người so với hiện tại.

Như vậy, lo ngại rằng một lượng lớn lao động trong lĩnh vực dệt may có nguy cơ mất việc bởi Công nghệ 4.0 là điều khó xảy ra trong tương lai gần. Phó Viện trưởng Viện Công nhân và công đoàn Phạm Thị Thu Lan bổ sung, qua khảo sát các nhà máy cho thấy, đa số vẫn đang sử dụng thiết bị cơ điện của Công nghiệp 2.0 là chính, chiếm tới 90 - 95% tổng số máy móc, thiết  bị của doanh nghiệp. Trong khi đó, ngành may Việt Nam mới chỉ bắt đầu đầu tư vào máy móc, thiết bị của công nghiệp 3.0 trong vòng 5 năm trở lại đây (ước tính chiếm khoảng 10% doanh nghiệp) và đang hướng tới Công nghiệp 4.0. Điều này đồng nghĩa, nhu cầu lao động vẫn lớn.

 Thêm vào đó, ngành may liên tục có tăng trưởng (năm 2019 tăng trưởng đạt 7,5%), mục tiêu đến năm 2030 toàn ngành đạt 85 - 90 tỷ USD, xây dựng phát triển 25 - 30 thương hiệu Việt  Nam, đồng nghĩa sản lượng tăng và nhu cầu lao động cũng tăng. Tuy vậy, bà Thu Lan cảnh báo, “nếu Công nghiệp 4.0 phát triển sau 5 - 10 năm tới, ngành may Việt Nam bắt đầu chuyển từ Công nghiệp 3.0 sang Công nghiệp 4.0, đồng thời tốc độ tăng trưởng toàn ngành chậm lại kéo theo nhu cầu về lao động sẽ giảm đi rất nhiều. Khi đó, ngành may sẽ nhìn thấy nguy cơ mất việc”.

Khoảng 850.000 người cần được hỗ trợ

Ứng phó với Công  nghiệp 4.0 là xu thế tất yếu, theo các chuyên gia, người lao động phổ thông sẽ có hai lựa chọn: Hoặc bị mất việc, hoặc trở thành kỹ thuật viên trình độ cao (kỹ  sư) nếu muốn tiếp tục có việc làm. Tuy vậy, khả năng thứ hai sẽ khó xảy ra.

Do vậy, để giải quyết bài toán nhân lực ngành may trong Công nghiệp 4.0, các chuyên gia cho rằng, về phía Chính phủ cần hỗ trợ kênh thông tin để doanh nghiệp nắm bắt sự thay đổi về công nghệ. Bên cạnh đó, cân nhắc phương án lương tối thiểu và làm thêm giờ, kinh nghiệm các nước là giảm giờ làm việc. Đồng thời, nghiên cứu và phát triển vào ngành mới thu hút lao động, xây dựng pháp luật về nền kinh tế tiếp cận cũng như đào tạo kỹ thuật viên, kỹ sư ngành may.

Ông Hoàng Xuân Hiệp bổ sung, Nhà nước cần hỗ trợ đào tạo cho khoảng 850.000 nhân lực dệt may cần bồi dưỡng chuyên môn, chuyển đổi nghề nghiệp để đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới. Đồng thời, thiết lập chính sách nâng cao năng lực đào tạo nhân lực dệt may cho hai trường trọng điểm tại phía Bắc và phía Nam; đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực dệt may cho Công nghiệp 4.0.

Về phía doanh nghiệp, cần đầu tư có chọn lựa các công nghệ của Công nghiệp 4.0 đi kèm với chuẩn bị nhân lực tiếp cận phù hợp; tham gia xây dựng chuẩn nghề nghiệp của các vị trí việc làm trong thời kỳ Công nghiệp 4.0. Mặt khác, doanh nghiệp cũng cần giảm bớt các khâu giá trị thấp  nếu muốn duy trì ngành may, có kế  hoạch đào tạo người lao động chuyển đổi việc làm và nguồn hỗ trợ trong trường hợp mất việc.

Với các cơ sở đào tạo chính quy, cần chỉnh sửa chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận với Công nghệ 4.0 trong cả lĩnh vực kỹ thuật công nghệ và lĩnh vực quản lý. Bên cạnh đó, cần mở thêm các chuyên ngành đào tạo theo hướng liên ngành để tiếp cận với Công nghệ 4.0 như kỹ thuật cơ điện tử trong thiết bị dệt may, thiết kế thời trang bằng công nghệ 3D…

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang