XÃ HỘI
Cập nhật 21:05 | 11/12/2019 (GMT+7)
.
Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng

Từ đòi hỏi, mong muốn đến hiện thực hôm nay

09:20 | 31/08/2019
Tháng 6.1919, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã gửi Bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị hòa bình Paris; trong đó một trong 8 nội dung của Bản Yêu sách là đòi hỏi quyền cho người dân Việt Nam được “tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cả các tỉnh”. Đến nay, sau 100 năm, những đòi hỏi cũng là mong mỏi ấy của Bác đã trở thành hiện thực. Kể từ khi lập quốc đến nay, Đảng, Nhà nước luôn coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu; các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) đã có nhiều đổi mới trong công tác đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu hội nhập khu vực và quốc tế.

Từ tầm nhìn thời đại

Sắc lệnh số 29-SL ngày 12.3.1947 quy định về chế độ lao động trong toàn cõi Việt Nam của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thể coi là Luật Lao động đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, mở đầu cho những nguyên tắc cơ bản trong Bộ luật Lao động ngày nay. Các nội dung chủ yếu của Sắc lệnh đều hướng tới việc phát triển kỹ năng nghề nghiệp cho người lao động; không ngừng cải thiện điều kiện làm việc; có chính sách an sinh xã hội thỏa đáng cho người lao động và bảo vệ những quyền, lợi ích chính đáng của lao động cũng như của doanh nghiệp.


Thí sinh Trương Thế Diệu (áo vàng), trên bục nhận Huy chương Bạc Nghề Phay CNC tại Kỳ thi Tay nghề thế giới diễn ra ở Kazan, Liên bang Nga
Ảnh: Văn Lý

Tư tưởng phát triển kỹ năng nghề nghiệp, tạo ra đội ngũ “thợ” giỏi của Chủ tịch Hồ Chí Minh được thể hiện cụ thể qua những lần gặp mặt, nói chuyện với công nhân tại các công, nông trường, nhà máy. Người luôn quan tâm, chăm lo, nhắc nhở tới vai trò của giai cấp công nhân. Ngày 12.2.1956, nói chuyện với cán bộ, công nhân lao động công trường xây dựng Khu công nghiệp Việt Trì, Bác nhấn mạnh vì sao phải học tập: Vì nay đất nước đã độc lập, đã được quyền làm chủ, phải học mới làm chủ được nền văn hóa khoa học, kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Học để hiểu biết phục vụ cho cách mạng và nhân dân, học để ngoại giao với bạn bè năm châu bốn biển…

Khi về thăm Nhà máy chè Phú Thọ vào ngày 20.7.1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ, công nhân phải là đội quân cách mạng có tổ chức, có kỷ luật, có văn hóa, có kỹ thuật và có giác ngộ chính trị, như thế mới xứng đáng là giai cấp lãnh đạo. Với Người, muốn trở thành công nhân giỏi là phải học văn hóa, bởi máy móc ngày càng tối tân, nếu không có văn hóa, không biết tính toán thì không làm được...

Đưa những người “thợ” Việt ra thế giới

Có thể nói, những đòi hỏi, mong muốn của vị Lãnh tụ kính yêu từ những ngày đi tìm đường cứu nước đã thành hiện thực khi cả nước hiện có gần 400 trường cao đẳng, trên 500 trường trung cấp và hàng nghìn trung tâm GDNN. Hằng năm, các cơ sở GDNN này đào tạo và cung cấp cho thị trường lao động hàng nghìn lao động có trình độ, kỹ năng tay nghề cao, cơ bản đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp.


Giờ thực hành của sinh viên Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Kỹ nghệ II, TP Hồ Chí Minh
Ảnh: Đ. Kiên

Chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện rõ rệt không chỉ thông qua số lượng học sinh, sinh viên có việc làm hoặc tự tạo việc làm ngay sau khi tốt nghiệp các cơ sở GDNN mà còn được thể hiện ở các đấu trường khu vực và thế giới. Năm 2015, tại Kỳ thi Tay nghề thế giới lần thứ 43 tại Sao Paulo, Brazil lần đầu tiên đoàn Việt Nam đoạt một Huy chương Đồng và 8 chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc. Tại Kỳ thi Tay nghề thế giới lần thứ 44 tổ chức ở Các tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Đoàn Việt Nam tiếp tục đoạt một Huy chương Đồng nghề Giải pháp phần mềm Công nghệ Thông tin. Và năm nay, sau hơn 10 ngày thi đấu, Quốc kỳ Việt Nam lại tung bay trên vũ đài Kazan, Liên bang Nga với 1 huy chương bạc và 8 Chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc.

Theo Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung, những kết quả này có được nhờ việc xã hội hóa mạnh mẽ, sự vào cuộc của các doanh nghiệp trong, ngoài nước và của đội ngũ giáo viên nghề. Đây cũng là 1 trong 3 đột phá để toàn ngành GDNN đổi mới và nâng cao chất lượng GDNN. Bằng việc ban hành các thông tư cho phép doanh nghiệp có thể đảm nhận giảng dạy đến 40% thời lượng của chương trình đào tạo; triển khai các hoạt động hợp tác với doanh nghiệp, ký hợp tác, đặt hàng đào tạo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã hình thành nên cơ chế phối hợp 3 bên: Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp, giúp người học có việc làm và làm được việc. 

Chất lượng nguồn nhân lực cũng được chứng minh qua việc xuất hiện ngày càng nhiều mô hình, chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định của Anh; 2 chương trình được nhận chứng chỉ kiểm định ABET uy tín của Mỹ; 25 trường được công nhận đủ điều kiện triển khai đào tạo một số nghề theo chuẩn của Australia và 45 trường đào tạo theo tiêu chuẩn của Đức...

Và mục tiêu phía trước

Theo Tổng cục GDNN, tỷ lệ tuyển sinh vào khối các trường nghề trong hai năm 2017 và 2018 tăng mạnh, vượt kế hoạch năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo cả nước đã tăng từ 53% năm 2016 lên 58,6% năm 2018 và dự kiến đến năm 2019 đạt 61,2%. Đặc biệt, có 85% số người học nghề xong có việc làm; thậm chí ở nhiều trường, nhiều nghề 100% người tốt nghiệp có việc làm với thu nhập tốt; năng suất lao động và tính cạnh tranh của lực lượng lao động được nâng lên.

Nhân kỷ niệm 100 năm Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Tư tưởng Hồ Chí Minh về lao động và an sinh xã hội vừa diễn ra mới đây, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã nhận định, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 và sự gia tăng chuyển dịch lao động tác động mạnh mẽ vào thị trường lao động. Nhiều nghề sẽ mất đi, nhiều công việc giảm tính ổn định; những nghề mới sẽ xuất hiện đòi hỏi những kỹ năng làm việc mới trong một không gian việc làm rộng mở hơn. Do đó, nếu không có tầm nhìn, không có các bước chuẩn bị chủ động cần thiết thì thời cơ của cuộc Cách mạng sẽ bị bỏ lỡ và trở thành thách thức lớn hơn.

Cùng với đó, vẫn tồn tại bất cập về cơ chế, chính sách, sử dụng đội ngũ cán bộ kỹ thuật trong doanh nghiệp tham gia vào công tác đào tạo GDNN; dự báo, đánh giá chất lượng nguồn nhân lực. Công tác phân luồng học sinh sau khi tốt nghiệp THCS, THPT vào học nghề mới chỉ đạt 8% - 10%, bằng 1/3 so với mục tiêu đã đề ra trong Chỉ thị số 10-CT/TW. Ngoài ra, vẫn còn tình trạng chồng chéo, phân tán, trùng lắp ngành, nghề đào tạo… Những tồn tại này ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng nguồn nhân lực cũng như năng suất lao động của Việt Nam.

Nhận thức được điều đó, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội xác định tập trung đổi mới công tác đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường kỹ năng, khả năng tự học, khả năng thích ứng cho người lao động để sẵn sàng với những thay đổi, đòi hỏi mới của thị trường lao động; coi phát triển kỹ năng nghề là thành tố quan trọng để nâng cao chất lượng và năng suất lao động, góp phần tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, giúp người lao động thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, trước mắt, Bộ sẽ xây dựng, trình Chính phủ Nghị định về chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia GDNN; trình Thủ tướng Đề án Thí điểm đào tạo, đào tạo lại lao động đáp ứng yêu cầu của Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4. Rà soát, ban hành danh mục các nghề chỉ được sử dụng lao động đã qua đào tạo hoặc có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia theo thẩm quyền của Bộ để chuẩn hóa và nâng cao chất lượng lao động. Trước hết là những ngành nghề liên quan đến an toàn lao động, sức khỏe, hội nhập…

Thái Bình
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
Quay trở lại đầu trang