XÃ HỘI
Cập nhật 22:16 | 16/10/2019 (GMT+7)
.
Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi

Nhận diện đầy đủ, ứng phó kịp thời

08:42 | 26/05/2019
Theo các chuyên gia, già hóa dân số dẫn đến sự chuyển dịch về gánh nặng bệnh tật, trung bình mỗi người cao tuổi ở Việt Nam thường mắc các bệnh phổ biến như tim mạch, đái tháo đường, viêm phổi tắc nghẽn và điển hình nhất là sa sút trí tuệ (SSTT). Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp nhận diện đầy đủ và có biện pháp ứng phó bệnh SSTT.

Cần hiểu rõ nguyên nhân

Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, ngày nào các phòng khám cũng có đông người già tới khám bệnh, trong đó có nhiều bệnh nhân phải có người thân đi cùng hỗ trợ. Còn tại Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), tuy chưa có thống kê cụ thể nhưng bệnh nhân vào viện điều trị do SSTT có xu hướng gia tăng. Đáng lưu ý, rất ít người cao tuổi đến khám do triệu chứng hay quên (biểu hiện rõ nhất của SSTT) mà thường đi khám một bệnh lý khác hoặc có các bệnh lý kèm theo. Điều này cho thấy cả người bệnh và người thân bệnh nhân chưa hiểu rõ cũng như chưa đánh giá được hết sự nguy hại của SSTT.

Trong buổi sinh hoạt Câu lạc bộ Người bệnh SSTT lần 2 (21.5.2019) tại Bệnh viện Bạch Mai, chúng tôi được gặp cụ bà Trần Thị Mây (phố Lò Đúc, Hà Nội). Bà Mây mới 68 tuổi và theo lời kể của các bác sĩ, bà đã có tiền sử bệnh huyết áp nên thỉnh thoảng phải vào viện để điều trị, nhưng gần đây, bà còn mắc thêm các triệu chứng của bệnh SSTT khi phản ứng chậm hơn trước và thường xuyên lúc nhớ, lúc quên. Theo người thân của bà, có những lúc bà rất tỉnh táo nhưng có nhiều lúc không thể tự thay quần áo và không nhớ nổi đường về nhà.

Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, TS. BS. Nguyễn Doãn Phương chia sẻ, ông đã từng điều trị cho những bệnh nhân SSTT đến mức có những hành vi bất thường, hoang tưởng, ảo giác, đặc biệt là mất ngủ. Nhiều bệnh nhân khác vào viện trong tình trạng không ăn được, nói rất ít, khó giao tiếp, đi đâu cũng phải có người thân đi theo giám sát.

BS. Nguyễn Doãn Phương cho biết, biểu hiện đầu tiên của bệnh SSTT là suy giảm trí nhớ, mà giai đoạn đầu chủ yếu là giảm trí nhớ ngắn hạn; tiếp đến, người bệnh có biểu hiện vong ngôn (nói lặp từ, khó tìm từ khi nói, thêm từ lạ, không gọi được tên đồ vật, nói, viết sai); vong tri (không nhận ra người quen cũ, người thân, nhận nhầm, không nhận ra đồ vật quen thuộc); vong hành (vụng về trong thao tác nghề nghiệp, khó khăn trong việc tự ăn uống, vệ sinh cá nhân, rối loạn trong trang phục, không sử dụng được công cụ, trang thiết bị trong gia đình); suy giảm khả năng điều hành (giảm khả năng tính toán, sáng tạo, lập kế hoạch, ra quyết định). Người bệnh còn có biểu hiện biến đổi nhân cách xuất hiện sớm như thụ động (thờ ơ, cách ly xã hội), mất kiềm chế (tự cho mình là trung tâm, kích động rất thường gặp và thường nặng lên khi bệnh tiến triển, kích động về lời nói, hành động, các hành vi không phù hợp như đi lang thang…).

Nguyên nhân của SSTT là do thoái hóa thần kinh (bệnh Alzheimer); SSTT thể Lewy; bệnh Parkinson; do rối loạn thần kinh và chấn thương (chấn thương sọ não, xơ cứng rải rác); do các bệnh nhồi máu não, xuất huyết não, viêm não; do rối loạn nội tiết (đái tháo đường, suy giáp, cường giáp); do sử dụng thuốc, lạm dụng chất (thuốc an thần, rượu, ma túy)...


Bác sĩ khám và tư vấn cho bệnh nhân sa sút trí tuệ

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Tại Việt Nam, tỷ lệ người cao tuổi bị SSTT ngày càng tăng, đặc biệt là người trên 65 tuổi. Các nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ SSTT chiếm từ 4,8% - 5% ở người trên 60 tuổi. Như vậy, cả nước hiện có khoảng 500.000 người trên 60 tuổi bị SSTT. Hơn nữa, cứ tăng thêm 5 tuổi thì số lượng người SSTT tăng lên 2 lần, đến 80 tuổi thì 1/3 số người già mắc hội chứng này.

Người mắc bệnh SSTT không chỉ gây khó khăn cho người bệnh mà còn trở thành gánh nặng cho xã hội, cho những người chăm sóc. Bệnh hay gặp ở nữ giới và người có trình độ học vấn cao ít mắc bệnh này hơn. Các bác sĩ nhấn mạnh, bệnh SSTT gây ra gánh nặng lớn cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội. Vì thế, việc quản lý, chăm sóc và điều trị người bệnh cần được tiến hành càng sớm càng tốt.

Theo BS. Nguyễn Doãn Phương, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm sẽ giúp chẩn đoán đúng và có phác đồ điều trị phù hợp giúp chặn hoặc làm chậm quá trình SSTT cho người bệnh. Mặt khác, để phòng ngừa và làm chậm quá trình SSTT, người cao tuổi cần hoạt động trí não thường xuyên như đọc báo giấy, đọc sách, tham gia các buổi sinh hoạt... nên luyện tập thể dục đều đặn và nhẹ nhàng. Khi dùng các loại thuốc bổ não, dưỡng não cần có sự chỉ định, tư vấn của bác sĩ.

Một thực trạng nữa được BS. Phương chỉ ra, có nhiều bệnh nhân mắc bệnh SSTT đang lạm dụng thuốc bổ não. Khoảng 90% bệnh nhân đến Viện Sức khoẻ Tâm thần khám đều lạm dụng loại thuốc này. Đây là loại thuốc có thể gây phản ứng phụ và không phải cơ địa nào cũng phù hợp, đặc biệt với những bệnh nhân đã lớn tuổi, những phản ứng này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng.

“Người bệnh thay vì uống thuốc thì nên ra ngoài tập một bài thể dục, tăng cường vận động, giao tiếp còn hiệu quả hơn là uống thuốc” - BS. Phương cho hay.

Tùng Dương
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang