XÃ HỘI
Cập nhật 22:35 | 14/11/2019 (GMT+7)
.
Quảng cáo, trưng bày thuốc lá

Kẽ hở trong thực thi pháp luật

08:38 | 23/04/2019
Mặc dù Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã quy định cấm hoàn toàn việc quảng cáo và khuyến mại thuốc lá song trên thực tế, tình hình thực thi các quy định này tại nhiều tỉnh, thành phố còn bất cập, đặc biệt là việc trưng bày thuốc lá tại các điểm bán lẻ vẫn diễn ra phổ biến và khó kiểm soát.

Khó kiểm soát

Kết quả khảo sát 600 điểm bán lẻ thuốc lá năm 2018, được tiến hành bởi Trường Đại học Y tế công cộng tại 3 tỉnh Bạc Liêu, Bình Định, Đồng Tháp cho thấy, so với thời điểm trước, tỷ lệ vi phạm quy định quảng cáo, khuyến mại thuốc lá đã giảm nhưng vẫn có tới 18,5% điểm bán lẻ thuốc lá vi phạm quy định về quảng cáo, trong đó Bạc Liêu là 26,5%; Bình Định là 18,5%; Đồng Tháp là 10,5%. Một số hình thức quảng cáo thuốc lá phổ biến vẫn là treo tranh (poster) quảng cáo thuốc lá; có mô hình sản phẩm giống bao thuốc lá; có các loại tủ, xe đẩy, hộp trưng bày thuốc lá. Tỷ lệ này năm 2015 tại Bạc Liêu 33%; Bình Định là 20,4%; Đồng Tháp là 14,5%. 

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Khoản 2, 3, 8 Điều 9 và Điều 16 có quy các hành vi bị cấm gồm quảng cáo, khuyến mại thuốc lá; tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng dưới mọi hình thức; tài trợ của tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá, trừ trường hợp quy định tại Điều 16 của Luật này; sử dụng hình ảnh thuốc lá trên báo chí, xuất bản phẩm dành riêng cho trẻ em.

Bên cạnh đó, có 45,5% điểm bán lẻ thuốc lá tại 3 tỉnh vi phạm quy định về trưng bày thuốc lá quá 1 bao, 1 tút hoặc 1 hộp của 1 nhãn hiệu thuốc lá. Tỷ lệ vi phạm tại Bạc Liêu là 69,5% (năm 2015 là 84%); Bình Định là 42,5% (năm 2015 là 97%) và Đồng Tháp là 24,5% (năm 2015 là 81%).

Các chuyên gia cho biết, nhiều điểm bán lẻ thuốc lá còn “lách” quy định pháp luật bằng cách trưng bày nhiều sản phẩm của một nhãn hiệu thuốc lá tạo thành các điểm quảng cáo hấp dẫn, dễ nhận biết tại điểm bán. Dùng mô hình sản phẩm quảng bá mặt hàng thuốc lá cũng như thay đổi cách đóng tút thuốc theo hướng giảm hiệu quả hình ảnh cảnh báo sức khỏe. Thậm chí thuốc lá được trưng bày lẫn với các sản phẩm thông thường khác như kẹo, bánh… tạo ấn tượng rằng thuốc lá không phải là một sản phẩm độc hại. Điều này vô tình thúc đẩy hành vi mua và bắt đầu hút thuốc ở thanh niên, thiếu niên, tạo ấn tượng rằng việc hút thuốc là được chấp nhận về mặt xã hội và khiến giới trẻ bị lôi cuốn. Ngoài ra, việc trưng bày này cũng làm những người đã cai thuốc có nguy cơ tái nghiện, gợi nhớ đến ham muốn hút thuốc trở lại ở những người đang cố gắng bỏ.

Các công ty thuốc lá còn phát miễn phí các hộp, tủ đựng thuốc lá in logo, màu sắc của nhãn hiệu thuốc lá; cấp miễn phí bảng điện tử quảng cáo thuốc lá màn hình LED, phát sáng; sử dụng đội tiếp thị giao bán sản phẩm kết hợp nhắc nhở các chủ cửa hàng trưng bày sản phẩm ở vị trí dễ nhận biết. Tại các điểm bán lẻ còn đưa ra một số cách thức khuyến mại như mua nhiều giảm giá hay tặng bật lửa, đồ lưu niệm.


Nhiều chiêu lách luật trong quảng cáo, trưng bày thuốc lá

Kẽ hở pháp lý

Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế Trần Thị Trang chỉ rõ, vẫn nhiều tồn tại trong việc trưng bày quá 1 bao/tút thuốc của cùng 1 nhãn hiệu thuốc lá; dùng mô hình sản phẩm quảng bá hàng hóa thuốc lá; trưng bày giấu đi hình ảnh cảnh báo sức khỏe. Nguyên nhân là do nhận thức và tính tuân thủ các quy định cấm quảng cáo, khuyến mại, tài trợ thuốc lá chưa cao.  Ngoài ra, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe, quy định tại quá nhiều văn bản pháp luật; thiếu vắng quy định hướng dẫn xử phạt tại chỗ cũng đang làm khó lực lượng chức năng. Trong khi đó, lực lượng thanh tra còn mỏng, chưa được tập huấn để phát hiện, xử phạt, chưa kết hợp chặt chẽ với quản lý thị trường và việc xử phạt mới chỉ dừng lại ở những điểm bán buôn.

Còn theo đại diện Trường Đại học Y tế công cộng thì chiến thuật của ngành công nghiệp thuốc lá ngày càng đa dạng, tinh vi và liên tục thay đổi. Các doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở trong quy định hiện hành đưa ra chiêu thức “lách” luật. Chẳng hạn như quy định, việc trưng bày sản phẩm được giới hạn ở một bao, một tút hoặc một hộp của một nhãn hiệu thuốc lá. Cụm từ “một sản phẩm” trong quy định này là kẽ hở mà các công ty thuốc lá khai thác triệt để. Trên thực tế, mỗi nhãn hiệu thuốc lá thường có từ 5 - 10 sản phẩm, thậm chí nhiều hơn. Mặt khác, rất khó xử phạt trực tiếp các đối tượng vi phạm do thiếu văn bản hướng dẫn xử phạt tại chỗ, dẫn tới việc tái phạm, lách luật. Thậm chí, đối tượng xử phạt như quảng cáo trung gian, nhân viên tiếp thị cũng chưa được quy định đủ; sự phối hợp giữa các ban, ngành liên quan chưa hiệu quả, còn tình trạng e dè, nể nang trong việc xử phạt.

Để ngăn chặn tình trạng vi phạm quy định cấm quảng cáo, khuyến mại thuốc lá, cần tăng cường nhận thức về quy định cấm quảng cáo, khuyến mại thuốc lá cho chủ cơ sở kinh doanh thuốc lá. Đồng thời xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm, lấy đó là điển hình để răn đe các trường hợp khác.

Minh Nhật
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang