XÃ HỘI
Cập nhật 13:56 | 12/12/2018 (GMT+7)
.

Có thể phòng tránh bệnh tan máu bẩm sinh

08:14 | 18/09/2018
Đó là khẳng định của Phó giám đốc Trung tâm Thalassemia, Viện Huyết học Truyền máu Trung ương Vũ Hải Toàn, khi nói về căn bệnh tan máu bẩm sinh hay còn gọi là bệnh thiếu máu do tan máu (Thalassemia). Căn bệnh này hoàn toàn có thể bị khống chế và kiểm soát được nếu người dân chú trọng tới việc phòng ngừa ngay từ đầu.

7% dân số thế giới mang gene

Theo Phó Giám đốc Vũ Hải Toàn, tan máu bẩm sinh là bệnh phổ biến nhất trên thế giới với 7% dân số mang gene. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 12 triệu người (chiếm khoảng 13,8% dân số) mang loại gene này.

Lý giải về căn bệnh hiểm nghèo, Bác sĩ Vũ Hải Toàn cho hay, tan máu bẩm sinh là bệnh lý di truyền do sự thiếu hụt tổng hợp một chuỗi globin trong huyết sắc tố của hồng cầu. Đời sống hồng cầu là 120 ngày, nhưng đối với bệnh nhân tan máu bẩm sinh thì ngắn hơn rất nhiều. Hồng cầu người bệnh vỡ sớm hơn, trong khi cơ thể không bù đắp nổi số lượng máu bị mất, gây ra tình trạng thiếu máu trầm trọng.

Tại Việt Nam, khoảng 12 triệu người mang gene bệnh tan máu bẩm sinh Nguồn: ITN

Trên lý thuyết, đây là một loại bệnh không lây nhiễm. Hầu hết các trường hợp mắc bệnh là do di truyền. Điều khó lường nhất ở bệnh này là thường nằm trong gene lặn của ông, bà, bố, mẹ bệnh nhân nhưng lại không có biểu hiện mắc bệnh ngay mà bộc phát ở các thế hệ tiếp theo.

Nếu mắc bệnh Thalassemia, người bệnh sẽ thường xuyên mệt mỏi do thiếu oxy và sắt. Nguyên nhân là vì các tế bào hồng cầu khiếm khuyết không thể hấp thụ oxy, dẫn đến đuối sức và mệt mỏi. Trẻ sinh ra nếu mắc bệnh Thalassemia sẽ phát triển các triệu chứng thiếu máu nặng trong những năm đầu đời.

Theo bác sĩ Vũ Hải Toàn, những người bị Thalassemia thường bị các bệnh về xương hoặc viêm tủy phì đại. Khi tủy xương bị phì đại, xương sẽ trở nên giòn và dễ gãy. Bệnh này còn gây ra tình trạng biến dạng ngoại hình và hệ thần kinh của người mắc phải. Ngoài ra, khi trẻ sơ sinh mắc Thalassemia sẽ chậm phát triển và dậy thì muộn do bệnh sẽ làm ảnh hưởng tới khả năng sản sinh và điều tiết hemoglobin của cơ thể. Thực tế, nhiều bệnh nhân đã ngoài 20 tuổi mà cao chưa đến 130cm.

Chữa tốn kém, dễ phòng ngừa

  Tại Việt Nam, có khoảng 12 triệu người có gene mang bệnh tan máu bẩm sinh (chiếm 13,8% dân số), trong đó có khoảng 2.000 trẻ em mắc bệnh này. Khoảng 1,1% cặp vợ chồng có nguy cơ sinh con bị bệnh hoặc mang gene bệnh. Nếu không được điều trị đầy đủ, kịp thời, người mắc bệnh sẽ phát triển không bình thường, dễ bị biến chứng như chậm phát triển thể chất, dậy thì muộn, lách to, gan to, sỏi mật, suy tim, đái tháo đường, xơ gan…

Theo nhận định của bác sĩ Vũ Hải Toàn, ng tháng, người bệnh phải đến bệnh viện lọc máu, truyền máu, thải sắt… với một khoản chi phí gần 3 tỷ đồng cho một bệnh nhân điều trị Tan máu bẩm sinh từ nhỏ đến 30 tuổi. Song, nếu phòng bệnh sớm thì chi phí không lớn như vậy.

Nhiều chuyên gia kiến nghị, các cặp vợ chồng trước khi có ý định sinh con, chỉ cần đến bệnh viện kiểm tra máu và nguồn gene, sàng lọc theo phác đồ của bác sĩ là có thể loại trừ khả năng mắc bệnh cho thế hệ tiếp theo. Trong trường hợp, phụ nữ có thai ba tháng đầu, nếu phát hiện có khả năng mang gene bệnh thì cần làm xét nghiệm cho chồng. Nếu cả hai vợ chồng đều mang gene, cần tiến hành chẩn đoán trước sinh cho thai nhi khi thai khoảng 16 - 20 tuần tuổi.

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, còn không ít khó khăn trong điều trị chứng tan máu bẩm sinh. Trên thực tế, các loại thuốc để điều trị bệnh lý này chưa có trong danh sách chi trả của BHYT, người dân phải chủ động hoàn toàn chi phí. Hơn nữa, thông tin về bệnh tan máu bẩm sinh chưa nhiều và chưa được quan tâm đúng mức. Điều đó đòi hỏi cần có sự vào cuộc của giới truyền thông, báo chí để người dân và các cặp vợ chồng nắm rõ hơn về cách phòng ngừa, giảm nguy cơ mắc bệnh cho trẻ.

Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số, Bộ Y tế Lê Cảnh Nhạc cũng cho rằng, khi mức tăng dân số được khống chế và đi vào ổn định thì chất lượng dân số phải được đặt lên hàng đầu, vì đó là yếu tố quyết định cho nguồn nhân lực quốc gia. Thalassemia có thể được ví như “quả bom nổ chậm” chắn ngang con đường phát triển đó. Chỉ có tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức xã hội về phòng bệnh mới có thể tháo gỡ được những vướng mắc này.

Tùng Dương
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang