XÃ HỘI
Cập nhật 23:24 | 13/11/2019 (GMT+7)
.
Nguồn vốn tín dụng chính sách

Cần chính sách đặc thù cho từng vùng

07:37 | 13/08/2018
Hơn 16 năm thực hiện nhiệm vụ chính trị, nguồn vốn tín dụng chính sách do Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) thực hiện, đã khẳng định là một trong những công cụ giảm nghèo hữu hiệu của Chính phủ, nhất là đối với khu vực đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Tuy nhiên, trước sự biến đổi của thị trường và diễn biến phức tạp của thời tiết... chính sách này đã bộc lộ một số điểm hạn chế, cần được sửa đổi. Quan trọng hơn, nó phải được thực hiện với sự đồng lòng, quyết tâm của cả hệ thống chính trị.

Thay đổi cách nghĩ, cách làm

Một trong những thành tựu nổi bật của NHCSXH trong việc thực hiện các chương trình tín dụng chính sách là chuyển tải nguồn vốn đến gần 100% hộ đồng bào DTTS tại các xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Có những hộ được tiếp cận từ 2 đến 3 chương trình tín dụng. Qua đó, góp phần đáng kể vào việc phát triển kinh tế hộ gia đình nói chung và hộ đồng bào DTTS nói riêng. Kết quả này đã được Quốc hội, các bộ, ngành, cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương ghi nhận, đánh giá cao.

Nguồn vốn cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách chủ yếu đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi trâu, bò, xây dựng, sửa chữa nhà ở, công trình nước sạch, vệ sinh môi trường, hỗ trợ kinh phí học tập... góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống, làm chuyển biến nhận thức, cách thức làm ăn cho hàng triệu lượt hộ nghèo; giúp các  hộ trên địa bàn của huyện nghèo, vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, hộ đồng bào DTTS tự tin, tăng dần vị thế trong xã hội, từng bước quen dần với cơ chế thị trường.

Cùng với việc chuyển tải kịp thời nguồn vốn đến bà con, NHCSXH đã tập trung củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng chính sách trong toàn hệ thống, nhất là các tỉnh ở khu vực “3 Tây” - những nơi đặc biệt khó khăn, có nhiều hộ nghèo. Mặt khác, NHCSXH đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền các cấp và 4 tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả và chất lượng của hoạt động tín dụng chính sách, bảo đảm phục vụ nhân dân tốt hơn. Mô hình tổ chức và phương thức chuyển tải vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH đã trở thành “cầu nối” giữa cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp với quần chúng nhân dân, trong đó có đồng bào DTTS; qua đó, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng tại các địa phương.

Mặt khác, nguồn vốn tín dụng chính sách đã tạo nguồn lực giúp các địa phương khai thác tiềm năng, thế mạnh của từng tỉnh và toàn vùng, đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái; tăng cường sự hỗ trợ của Trung ương và sự giúp đỡ của các địa phương trong cả nước gắn với yêu cầu phát huy tinh thần tự lực, tự cường của đồng bào DTTS trong phát triển sản xuất, nâng cao đời sống.

Hơn 16 năm với vai trò là công cụ để thực hiện chính sách giảm nghèo của Chính phủ, NHCSXH luôn chỉ đạo tập trung ưu tiên nguồn vốn cho vay đối với hộ nghèo, hộ đồng bào DTTS tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo... Giúp bà con tiếp cận với nguồn vốn cho vay ưu đãi của Chính phủ để yên tâm sản xuất kinh doanh, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Tồn tại nhiều bất cập

 Đến nay, NHCSXH quản lý trên 20 chương trình, dự án tín dụng chính sách; tổng dư nợ đạt 177.735 tỷ đồng, với 8,4 triệu món vay của trên 6,7 triệu khách hàng đang còn dư nợ. Trong đó, trên 1.478 ngàn khách hàng là hộ đồng bào DTTS đang thụ hưởng hầu hết các chương trình tín dụng tại NHCSXH, với tổng dư nợ 43.376 tỷ đồng (chiếm 24,4%/tổng dư nợ của NHCSXH); dư nợ bình quân một hộ đồng bào DTTS đạt hơn 29 triệu đồng (trong khi bình quân chung tất cả các hộ là 26 triệu đồng/hộ). Nguồn vốn đã góp phần đưa tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm từ 22% năm 2005 xuống còn 6,8% năm 2017

Dù đạt được những kết quả đáng ghi nhận nhưng việc thực hiện chính sách tín  dụng nói chung và cho đồng bào DTTS nói riêng vẫn tồn tại nhiều khó khăn. Việc bố trí nguồn vốn đôi khi còn chưa kịp thời, chưa bảo đảm nguồn vốn để thực hiện theo kế hoạch được duyệt. Đồng thời, mức cho vay tối đa từng chương trình nhìn chung còn thấp, chưa phù hợp với tình hình thực tế.

Bên cạnh đó, việc xác nhận đối tượng được thụ hưởng chính sách đối với cơ sở cấp xã đôi lúc còn gặp khó khăn do hàng năm hộ nghèo vẫn tăng (hộ tái nghèo; hộ mới tách ở riêng, hộ mới xây dựng gia đình thuộc diện nghèo); các đối tượng này đều phát sinh sau thời điểm điều tra hộ nghèo theo tiêu chí của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội.

Hiệu quả phối hợp giữa các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư… của các tổ chức nhà nước, các đơn vị sự nghiệp, các doanh nghiệp và các tổ chức chính trị - xã hội với hoạt động tín dụng chính sách của NHCSXH chưa được quan tâm thường xuyên, nhất là khu vực đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn, dân trí thấp; hộ vay vốn chủ yếu dựa vào điều kiện tự nhiên, đất đai để chăn nuôi gia súc nên hiệu quả vốn tín dụng đầu tư thấp và tiềm ẩn nhiều rủi ro, dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn vay của một bộ phận người vay là chưa cao, khó khăn trong việc thoát nghèo bền vững.

Ngoài ra, còn một bộ phận hộ đồng bào DTTS sử dụng vốn vay chưa hiệu quả hoặc có tư tưởng ỷ lại, trông chờ, không chịu làm ăn và trả nợ làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của NHCSXH. Một số hộ đồng bào DTTS vay vốn đi xuất khẩu lao động chưa đáp ứng được yêu cầu làm việc, ý thức chấp hành kỷ luật còn thấp, chưa có tác phong công nghiệp, bỏ về nước trước hạn, vi phạm hợp đồng lao động hoặc một số doanh nghiệp dịch vụ chiếm dụng vốn của người lao động...

Một tồn tại khách quan nữa là hộ đồng bào DTTS chủ yếu sống tại nơi có địa hình phức tạp, thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thời tiết, biến đổi khí hậu, thiên tai; có nơi diện tích núi cao nhiều, diện tích đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ thấp, phân bố phân tán nên rất khó cho tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng tập trung chuyên canh để tạo ra sản phẩm hàng hóa trên quy mô lớn dẫn đến giá thành cao và khó tiêu thụ; lợi nhuận thấp, đồng tiền thu được không đủ chi phí sản xuất dẫn đến khả năng mất vốn cao, không còn khả năng trả nợ (nhất là khu vực tập trung nhiều hộ đồng bào Khmer sinh sống).

Cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị

Trước những bất lợi về thời tiết, khí hậu, NHCSXH đã kịp thời thực hiện nhiều biện pháp xử lý nợ như: gia hạn nợ tối đa, khoanh nợ, xóa nợ để bảo vệ quyền lợi của khách hàng khi bị rủi ro bất khả kháng. Song, có những món vay không gia hạn nợ được, phải chuyển nợ quá hạn. Đây là những hộ quá nghèo, hoàn cảnh rất khó khăn, không có khả năng trả nợ, không đủ điều kiện xem xét xử lý theo quy định.

Tuy nhiên, để giải quyết những tồn tại trên, một mình NHCSXH không thể đảm đương; cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Theo đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cần ổn định, duy trì và bố trí kịp thời nguồn vốn đầu tư cho tín dụng chính sách. Đồng thời, cần có chính sách tín dụng đặc thù cho vùng, địa phương để ưu tiên, khuyến khích đồng bào định canh, định cư tại chỗ, vừa giúp cho việc phát triển kinh tế bền vững và vừa giữ gìn bản sắc dân tộc.

UBND các tỉnh, thành phố hàng năm bổ sung nguồn vốn từ ngân sách tỉnh để ủy thác qua NHCSXH cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn, theo tinh thần chỉ đạo của Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương các cấp, các ngành cần gắn kết hơn nữa trong việc đầu tư chương trình tín dụng chính sách này vào mô hình sản xuất kinh doanh có hiệu quả phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương; thực hiện tốt chính sách khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; chuyển giao khoa học kỹ thuật, có định hướng thị trường tiêu thụ sản phẩm... để giúp hộ dân nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; nhân rộng các mô hình thoát nghèo theo đúng tinh thần Nghị quyết của Quốc hội khóa XIII về việc giảm nghèo bền vững đến năm 2020 và các năm tiếp theo. Trong đó, lưu ý đến việc tiêu thụ sản phẩm cho hộ dân để giải quyết một phần vấn đề “ly nông bất ly hương” để đồng bào yên tâm làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình.

Mặt trận Tổ quốc tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, giám sát đối với hoạt động tín dụng chính sách xã hội, đồng thời quan tâm tập trung, huy động các nguồn lực vào NHCSXH để thực hiện tín dụng chính sách xã hội. Đẩy mạnh phổ biến, tuyên truyền các chủ trương của Đảng và Nhà nước về tín dụng chính sách xã hội đến các tầng lớp nhân dân, nhất là người nghèo, người đồng bào DTTS và các đối tượng chính sách khác. Các tổ chức chính trị - xã hội, tăng cường kiểm tra, giám sát, đôn đốc hoạt động của Hội cấp dưới, đặc biệt là nhiệm vụ của Tổ Tiết kiệm và vay vốn, nhất là kiểm tra việc sử dụng vốn của hộ vay. Phối hợp cùng với NHCSXH trong quá trình triển khai thực hiện các chương trình tín dụng nhận ủy thác, đào tạo tập huấn cho cán bộ tổ chức chính trị - xã hội, Ban quản lý Tổ tiết kiệm và vay vốn về kỹ năng kiểm tra, giám sát, theo dõi quản lý vốn vay, nhằm củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng chính sách xã hội ở cơ sở.

TS. Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang