XÃ HỘI
Cập nhật 10:52 | 03/04/2020 (GMT+7)
.

Chợ phiên Sa Pa - Nét văn hóa đặc trưng vùng cao

07:55 | 03/08/2018
Nghĩ đến Sa Pa, người ta thường nghĩ đến sắc chàm trên váy áo người Mông, sắc thắm trên chiếc khăn đội đầu người Dao trong những buổi chợ phiên. Đặc biệt, chợ phiên nơi đây không chỉ là nơi mua bán hàng hóa, mà còn là nơi để hội họp, gặp gỡ, phải lòng nhau...

Trao đổi hàng hóa “kiểu vùng cao”

Sa Pa thu hút du khách không chỉ bởi vẻ đẹp thiên nhiên vốn có từ những đỉnh núi, ngọn đồi, thửa ruộng bậc thang ngập tràn trong sương mù hay rực rỡ trong mùa vụ lúa mới mà còn bởi những phiên họp chợ định kỳ, hội tụ những phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc nơi đây. Đến Sa Pa dù ở thời điểm nào, lạc bước vào phiên chợ tràn đầy sức sống, mỗi du khách đều như được sống giữa một sắc màu văn hóa mang đặc trưng của xứ núi Tây Bắc với bao điều hấp dẫn và độc đáo.

Chợ phiên ở Sa Pa họp vào chủ nhật hàng tuần. Người dân vùng xa thường phải đi từ ngày hôm trước. Đây vốn là nơi trao đổi, mua bán của bà con dân tộc thiểu số, là hoạt động kinh tế văn hóa rất độc đáo, với nhiều loại hàng hóa, sản phẩm. Cũng như các chợ ở vùng cao, chợ phiên Sa Pa là nơi trao đổi hàng hóa, phản ánh nền kinh tế tự cung tự cấp rất rõ ràng của người dân. Các mặt hàng phổ biến nhất là rượu, rau (gồm cả một số loại quả, măng, nấm, củ…), thuốc nam tự trồng, tự khai thác và các mặt hàng thủ công.


Chợ phiên ở Sa Pa
Hầu như ai đi chợ cũng mang theo một ít hàng để bán, trao đổi. Vài bó đỗ, mớ rau cải nương cũng là “cái cớ” để người dân xuống chợ. Người dân tộc vốn chân thật nên việc mặc cả chỉ là lấy hên, không nói thách quá nhiều. Những phiên chợ đơn sơ và giản dị, mỗi gian hàng chỉ là chiếc lán nhỏ được dựng lên bằng gỗ, tre, nứa, hay đơn giản là căng mảnh bạt lên và trải chiếu xuống đất để hàng. Thậm chí, có những khu, người ta chỉ cần có một chỗ ngồi, đặt hàng hóa trước mặt là xong. Vậy mà chợ lúc nào cũng đông đúc, tấp nập.

Khác với chợ ở miền xuôi, người dân vùng cao đi chợ không đặt nặng vấn đề mua bán, mà chủ yếu là đi chơi, gặp gỡ trao đổi tâm tình của những người bạn tâm giao, nơi hò hẹn của nam, nữ các bản làng. Vì vậy, chợ Sa Pa không chỉ có việc giao thương mà đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của người dân vùng cao. Vào phiên chợ, trên khắp mọi nẻo đường, từng đoàn người xúng xính áo quần kéo về tạo nên bức tranh sinh động cho vùng sơn cước. Các chàng trai, cô gái Sa Pa đi chợ phiên đều diện những bộ quần áo đẹp nhất, sặc sỡ nhất giống như đi hội.

Sa Pa hay vùng nào cũng có chợ, gắn với nét văn hóa của mỗi dân tộc nhưng đều có chung một điểm là hoang sơ như chính thiên nhiên và con người bản địa. Những phiên chợ vùng cao độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa và con người nơi đây cũng là một trong những nguyên nhân làm nên thương hiệu du lịch Sa Pa. Nhiều du khách còn cho rằng, sẽ được coi là chưa từng đến chợ phiên ở Sa Pa nếu không một lần thử món thắng cố, uống những bát rượu ngô, rượu thóc thơm hương trời đất, hay nhấm nháp vị đắng, ngọt se sắt của ấm trà hoa tam thất...

Bảo tồn văn hóa chợ phiên

Sa Pa là phố núi du lịch nên sức mua và tiêu thụ nông sản sạch, có nguồn gốc bản địa khá lớn vì thế phiên chợ này ngày nào cũng có sự hiện diện của đồng bào vùng cao cùng những mặt hàng do chính tay họ làm nên. Du khách cảm giác thích thú và lạ mắt nhất là khi được trải nghiệm nghề thổ cẩm truyền thống ngay tại chợ phiên. Đặc sắc hơn nữa khi đến chợ Sa Pa, là những nông sản từ dãy núi Hoàng Liên Sơn hùng vỹ, nào là nấm hương rừng tươi, quả mận Tả Van, quả sơn tra và những giỏ phong lan bản địa. Đến chợ Sa Pa, hẳn du khách sẽ còn choáng ngợp bởi mùa nào thức nấy, nhưng có một thứ đặc sản có quanh năm là sản phẩm thuốc tắm của đồng bào Dao đỏ được bà con bào chế từ phương thức bí truyền với những loại lá thuốc lấy trên núi. Những phiên chợ văn hóa ở Sa Pa hấp dẫn du khách bằng chính nét nguyên sơ, dung dị và trong trẻo đó.

Sa Pa hôm nay có thể không còn nét đẹp nguyên bản như trong những tấm ảnh của nhiếp ảnh gia Nguyễn Thọ thời thập niên 90, nhưng người bản Thượng - bằng cách này hay cách khác - vẫn lưu giữ nếp sinh hoạt chợ phiên, như lưu giữ trái tim vẫn đập để đưa dòng máu văn hóa lưu chảy khắp núi rừng. Chợ phiên vẫn là không gian những người yêu Sa Pa cùng chung tay tôn tạo để đồng bào dân tộc có nơi buôn bán ổn định, không còn cảnh cầm sản vật, quà lưu niệm lẽo đẽo chạy theo chân du khách. Bảo tồn văn hóa chợ phiên ở Sa Pa, tạo cơ hội sinh kế cho người bản địa cũng chính là bảo tồn những giá trị quý báu nhất của Sa Pa.

Dù mỗi năm đón hàng chục nghìn du khách trong và ngoài nước đến thăm nhưng Sa Pa vẫn giữ được bản sắc của một chợ phiên vùng cao. Không có ngôn ngữ chung ở đây, người dân tộc nào đến chợ dùng tiếng nói của dân tộc đó. Họ rì rầm trao đổi, mặc cả, bán mua theo cách của riêng mình. Với những người Sa Pa, phiên chợ quê hương là cả một tài sản vô giá. Áo có thể chưa đủ ấm, tiền có thể chưa có nhiều nhưng bà con lại không thể vắng mặt trong mỗi phiên chợ.

Duy Anh
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang