XÃ HỘI
Cập nhật 23:46 | 05/06/2020 (GMT+7)
.

Bảo đảm phát triển triển bền vững, không vì lợi ích tài chính, năng lượng mà hy sinh các lợi ích ở khu vực hạ du

15:17 | 23/11/2013
Trao đổi về thông tin các hồ chứa thủy điện xả lũ thiệt hại cho người dân trong các cơn bão vừa qua, PHÓ THỦ TƯỚNG HOÀNG TRUNG HẢI khẳng định, quá trình phát triển thủy điện phải bảo đảm yếu tố bền vững, không vì lợi ích tài chính, kinh tế mà hy sinh các lợi ích ở khu vực hạ du. Nếu công trình nào chỉ có gây hại mà không mang lại lợi ích thì phải đình chỉ. Đồng thời, cần cải thiện khả năng quan trắc và dự báo trong vận hành hồ thủy điện nhằm phát huy tối đa tác dụng của các hồ chứa thủy điện trong việc phòng, chống lũ và giảm thiểu thiệt hại cho người dân.

- Vừa qua, dư luận cho rằng, người dân ở miền Trung - Tây Nguyên bị thiệt hại lớn là do yếu tố thủy điện xả lũ, Phó Thủ tướng đánh giá thế nào về việc này?

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải: Cơn bão số 15 mưa rất lớn, ảnh hưởng các tỉnh miền trung từ Huế đến Phú Yên. Mưa rất lớn từ 400- 600mm, có những nơi cực đoan lên đến 900mm, cường độ mưa trên diện rộng. Một số con sông vượt lũ lịch sử, cùng triều cường, làm cho mức ngập cao hơn. Mọi khi mưa thì ngập ở hạ du trước sau đó ngập dần lên, nhưng lần này do mưa lớn, lại ngập ở miền núi trước, sau đó bắt đầu mưa xuống hạ du, nước từ miền núi đổ xuống hạ du, cùng với mưa “chồng” thêm nước ở vùng hạ du. Đặc biệt, đêm 15- 16/11, lượng nước về lớn, chảy xiết làm khó khăn cho công tác sơ tán. Các phương tiện cứu hộ, cứu nạn, lực lượng quân đội rất vất vả. Thực hiện việc sơ tán và bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân trong các cơn lũ vừa qua thể hiện sự nỗ lực rất lớn của các cấp, các ngành địa phương, đặc biệt là lực lượng quân đội. Tuy vậy, thiệt hại cũng rất đau xót, đến thời điểm hiện tại đã có 43 người chết, 4 người mất tích, 70 người bị thương, trên 40 căn nhà bị sập, hàng trăm nghìn căn nhà bị ngập, 400.000 gia cầm chết, trên 30.000 gia súc chết, diện tích lúa và hoa màu bị ngập rất lớn.

Các tỉnh miền Trung có số lượng hồ chứa lớn, chẳng hạn như Bình Định có 160 hồ chứa, Quảng Ngãi có khoảng 120 hồ chứa, Đà Nẵng có trên 70 hồ chứa. Các hồ chứa đều được kiểm soát chặt và không có vỡ hồ. Các địa phương bám sát các hồ thủy lợi lớn như hồ Phú Ninh của Quảng Nam, các hồ Nước Trong, Thạch Nham của Quảng Ngãi hay hồ Định Bình của Bình Định… đều được bám sát và kiểm tra chặt chẽ. Các địa phương cũng nắm rõ quy trình, thông báo thời gian hạ mức nước và thời gian xả lũ cho người dân.

Qua kiểm tra cho thấy, các địa phương, Bộ Công thương, Bộ NN và PTNT đều nắm vững được lượng xả lũ của các hồ và cho đến nay chưa có một báo cáo nào về việc hồ thủy điện xả sai quy trình. Tất cả các địa phương đều khẳng định như vậy.

- Có thông tin cho rằng thủy điện An Khê - Kanak xả lũ gây thiệt hại cho dân thì sao, thưa Phó Thủ tướng?

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải: Về trường hợp hồ An Khê – Kanak, tôi không đi kiểm tra trực tiếp, nhưng nghe báo cáo thì thông báo của chủ hồ cho địa phương đều có đầy đủ. Thông tin này, Chính phủ sẽ kiểm tra lại.

Hồ chứa rất cần thiết trong việc tích nước, phục vụ sản xuất và đời sống của người dân, cho đến nay, cả nước đã xây dựng khoảng 7 nghìn hồ chứa. Cho đến nay chúng ta vẫn tiếp tục nghiên cứu xây dựng thêm các hồ chứa. Vấn đề là phải làm sao để bảo đảm an toàn của các hồ chứa. Hồ chứa thường xây trên cao, như một quả bom. Nếu quản lý không tốt thì chỉ cần một hồ chứa nhỏ vỡ cũng đủ gây thiệt hại về người và tài sản rồi.

Việc các hồ chứa xả lũ đúng quy trình và có tham gia được cắt lũ là tốt, thể hiện vai trò của các địa phương. Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão của các địa phương phải trực tiếp nắm thông tin của các hồ, điều chỉnh các hồ chứa hài hòa giữa việc chứa nước nhưng phải bảo đảm an toàn. Địa hình miền trung ngắn và dốc, thế nên các hồ chứa, trong đó có một số hồ khai thác thủy điện, dung tích phòng lũ không lớn. Việc xả lũ là chuyện bình thường trong trường hợp hồ hết dung tích phòng lũ. Vấn đề là việc xả lũ phải đúng quy trình, nếu xả lũ sai quy trình, làm nghiêm trọng hơn cho vùng hạ du, tạo ra tình trạng lũ chồng lũ, thì phải xử lý nghiêm và kiểm soát thật chặt. Chúng tôi cũng đã chỉ đạo các hồ làm sai quy trình sẽ kiểm tra và xử lý hết sức nghiêm để những người khai thác hồ thể hiện đầy đủ trách nhiệm đối với vùng hạ du.

Bên cạnh đó, cần phải rút kinh nghiệm về hệ thống quan trắc, cần phải có số liệu dự báo chính xác, sai số thấp nhất. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ảnh hưởng ngày càng lớn hiện nay, Chính phủ đã chỉ đạo tăng cường hệ thống quan trắc để bảo đảm cho các hồ phát huy được hết năng lực chống lũ. Có thể thấy rằng, có thể các hồ đã vận hành đúng quy trình, nhưng khả năng cắt lũ chưa cao. Đồng thời, công tác dự báo cần phải tốt hơn để cắt lũ đúng đỉnh. Tiếp tục theo dõi các quy trình hồ chứa để thấy những vấn đề bất hợp lý và điều chỉnh.

Về thông tin, phải phát huy các hệ thống truyền tin nhanh nhất đến người dân cũng cần phải xem xét và thực hiện. Trong đó, cần chủ động cung cấp thông tin bằng nhiều hình thức, phương tiện khác nhau từ truyền hình, phát thanh, chủ động trong trường bị chia cắt thông tin. Đồng thời, phải kiểm soát được nguồn thông tin từ Ban chỉ huy phòng chống lụt bão, rồi thông tin từ các hồ chứa một cách xác, thông suốt.

- Thưa Phó thủ tướng, tại sao chúng ta đã chủ động phòng tránh, thông tin báo lũ được truyền đạt đến tất cả mọi người nhưng số lượng người chết vẫn nhiều?

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải: Các địa phương cũng đã làm rõ vấn đề này. Theo đó, khi lũ về mạnh thì số người chết lại ít nhất, những vùng ngập sâu, ngập nặng thì người dân bị chết không nhiều bằng những vùng ngập ít hơn và lũ nhẹ. Không những thế, người chết sau lũ lại nhiều hơn, tức là lũ xuống rồi, người dân ra đi làm đồng, bắt con cá, con tôm, hay đi giúp đỡ nhau khắc phục bão lũ… đều rất đáng tiếc.

Trong các chỉ đạo phòng chống lụt bão đều nhấn mạnh tránh tối đa sự chủ quan trong phòng chống bão, phát huy tối đa cộng đồng. Cần phải tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, đầu tư công tác cơ sở hạ tầng. Nhiều tuyến đường cấp huyện chưa bảo đảm công tác phòng chống lũ, người dân chưa kịp sơ tán đường đã ngập. Đối với những vùng thường xuyên ngập sâu trong bão lũ, cần phải đầu tư một số “đường cứu hộ cứu nạn” để tránh những tai nạn trong quá trình ứng phó với lũ bão.

Năm nào chúng ta đều đầu tư cơ sở hạ tầng. Tuy vậy, trong nhiều trường hợp, việc xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ tạo thành vật cản, khi dòng lũ chảy qua sẽ tìm dòng mới để đi, chảy vào các vùng dân cư ổn định. Đối với một số công trình xây dựng, những tính toán về khẩu độ thoát lũ trước đây không còn phù hợp với điều kiện hiện tại.

- Nhiều ý kiến cho rằng ở miền Trung thủy điện có mật độ rất dày và sự vận hành liên hồ chưa được bảo đảm mới dẫn đến tác động xấu. Như vậy có đình chỉ các công trình không hợp lý hay không, thưa Phó thủ tướng?

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải: Qua kiểm tra, các địa phương đánh giá các thủy điện đều vận hành đúng quy trình. Nếu công trình nào chỉ có gây hại mà không mang lại lợi ích thì tất nhiên phải đình chỉ. Chúng ta cần phải tiếp tục rà soát, và ban hành các quy trình liên hồ chứa. Thủ tướng đã giao phải làm cả việc xây dựng quy trình liên hồ chứa mùa lũ và liên hồ chứa mùa cạn. Các thủy điện phải bảo đảm dòng chảy tối thiểu để bảo đảm môi trường, bảo đảm cung cấp nước. Chúng ta phải đặt mục tiêu bảo đảm phát triển triển bền vững, không vì lợi ích tài chính, năng lượng mà hy sinh các lợi ích ở khu vực hạ du.

- Trên diễn đàn QH, ĐBQH đặt vấn đề có thể yêu cầu thủy điện cần giảm sâu hơn nữa so với mức thiết kế để tăng dung tích chống lũ. Quan điểm của Phó thủ tướng về vấn đề này như thế nào?

Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải: Để có thể thủy điện giảm sâu hơn nữa mức tích nước so với thiết kế để tăng dung tích chống lũ, cần phải có sự quan trắc, đánh giá cụ thể. Dù có hồ chứa có dung tích phòng lũ rất lớn và xả rất sâu nhưng nếu thông số dự báo không chính xác, vẫn không cắt được đỉnh lũ. Vậy cần phải dự báo lúc nào là đỉnh, thì bắt đầu tích để cho dung tích đó chứa được đỉnh ấy. Nhưng dự báo sai, khi vừa tích đầy thì lũ về một đỉnh tiếp, lại to hơn đỉnh trước thì chắc chắn điều hành sẽ không hiệu quả do dung tích hữu ích đã không tích nước vào thời điểm hiệu quả. Để cải thiện tình hình này, cần phải cải thiện khả năng quan trắc và dự báo.

- Xin cám ơn Phó thủ tướng!

Tự Cường ghi
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang