CHÍNH TRỊ
Cập nhật 11:06 | 17/11/2018 (GMT+7)
.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học:

Cơ bản giải quyết được đòi hỏi của thực tiễn

17:56 | 06/11/2018
Tôi nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật và phạm vi sửa đổi như đã được trình bày trong Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của UBTVQH. Mặc dầu là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều nhưng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học (GDĐH) đã giải quyết được nhiều vấn đề lớn của những bất cập của pháp luật về GDĐH hiện nay.

Đổi mới cơ chế tài chính đảm bảo thông thoáng, hiệu quả

Luật đã hoàn thiện hành lang pháp lý về quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình; bổ sung các quy định về quản trị đại học để Hội đồng trường (HĐT) là cơ quan quản trị có thực quyền.  

Đổi mới cơ chế tài chính đảm bảo thông thoáng và hiệu quả, phù hợp với từng loại hình cơ sở GDĐH, một mặt khắc phục tính lãng phí dàn trải trong đầu tư công, mặt khác phát huy tính cạnh tranh giữa các cơ sở GDĐH.

Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về hoạt động đào tạo như chương trình, hình thức, thời gian đào tạo, văn bằng… theo hướng thiết lập các tiêu chuẩn đào tạo của Việt Nam tiệm cận với chuẩn của khu vực và quốc tế đáp ứng sự dịch chuyển lao động tự do trong khu vực.

Sửa đổi các quy định về đại học tư thục theo hướng phân loại theo nguồn gốc chủ sở hữu vốn và theo tính chất hoạt động, trên cơ sở đó đưa ra mô hình cơ cấu tổ chức và cơ chế quản trị phù hợp với tính chất của từng loại hình cơ sở GDĐH tư thục; bổ sung quy định chính sách ưu tiên phát triển trường tư thục không vì lợi nhuận.

Bổ sung quy định về quản lý nhà nước về GDĐH theo hướng làm rõ nội dung quản lý nhà nước và quản trị cơ sở GDĐH; đảm bảo mở rộng và phát huy quyền tự chủ của các cơ sở GDĐH.

Sửa đổi các quy định về cơ sở GDĐH theo hướng mở, tạo cơ hội cho các trường lưa chọn mô hình phát triển phù hợp.


PGS.TS Triệu Thế Hùng (ĐBQH  Lâm Đồng)
Ảnh: Lâm Hiển

Xây dựng hệ thống cơ sở GDĐH có chuẩn mực và rộng mở hơn

Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật còn ý kiến khác nhau.

Thứ nhất, về cơ sở GDĐH, đây là vấn đề luôn có nhiều ý kiến khác nhau.  Điều này cũng dễ hiểu vì ở các quốc gia trên thế giới, tên gọi, mô hình, cơ cấu tổ chức của các cơ sở GDĐH cũng rất phong phú, đa dạng, không có sự phân định rạch ròi.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật GDĐH lần này hướng tới xây dựng một hệ thống các cơ sở GDĐH có chuẩn mực và rộng mở hơn; vừa giữ được sự ổn định của hệ thống, vừa mở ra cơ hội cho các trường ĐH phát triển theo các mô hình khác nhau miễn là nâng cao chất lượng đào tạo.

Với cách tiếp cận như vậy, trường ĐH là hạt nhân cơ bản của hệ thống GDĐH. Hạt nhân này có thể là trường ĐH độc lập, có thể là trường ĐH thành viên của một ĐH, và cũng có thể phát triển hoặc sáp nhập với nhau để thành một ĐH. Nói cách khác, dự thảo Luật lần này đã có bước đột phá trong việc chuyển một hệ thống GDĐH “tĩnh” và khép kín như hiện nay thành một hệ thống “động và mở”, tạo ra được con đường rộng mở và linh hoạt cho hệ thống cơ sở GDĐH đa dạng hơn trong lưa chọn các mô hình phát triển.

Tuy nhiên, tôi đề nghị cần lưu ý trong triển khai thực hiện việc thành lập ĐH. Nghị định cần chi tiết rõ ràng về điều kiện và tiêu chí cụ thể để đảm bảo yêu cầu ĐH là cơ sở GDĐH đa lĩnh vực có quy mô lớn và năng lực mạnh, nếu không sẽ có thể xuất hiện tình trạng “nở rộ” các ĐH trong tương lai, làm rối loạn hệ thống GDĐH.

Thứ hai, về tự chủ ĐH, đây là vấn đề trọng tâm của sửa đổi Luật lần này. Dự thảo Luật đã tiếp thu rất nhiều các ý kiến đóng góp của ĐBQH để có bước tiến lớn trong việc tháo gỡ nhiều nút thắt trong nhận thức cũng như trong quy định về tự chủ ĐH hiện hành. Trong đó, đi đôi với tự chủ là yêu cầu đổi mới quản trị ĐH. Một điểm rất mới trong sửa đổi Luật GDĐH là dự thảo Luật đã sửa đổi căn bản Điều 16, quy định Hội đồng trường là tổ chức quản trị có quyền lực thực sự.  

Hoạt động của Hội đồng trường trên thực tiễn hiện nay còn mang tính hình thức, không hiệu quả. Hoạt động quản trị các trường công lập vẫn mang nặng tính hành chính, bao cấp; chưa phát huy được sự chủ động, sáng tạo; vai trò của Hội đồng trường hết sức mờ nhạt, không có thực quyền. 

Có nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân trước hết là do hệ thống pháp luật về tự chủ ĐH chưa đồng bộ; quy định về Hội đồng trường chưa đủ mạnh để giúp Hội đồng trường có thể thể hiện được vai trò là cơ quan quyền lực. Bởi vậy, tôi cơ bản nhất trí với việc sửa đổi Điều 16; quy định chuyển một số thẩm quyền trước đây do cơ quan chủ quản và Hiệu trưởng quyết định sang cơ chế Hội đồng trường quyết định; chuyển từ chế độ Thủ trưởng sang chế độ quyết nghị của tập thể, thực hiện quyền tự chủ thuộc về Hội đồng trường.

Tuy vậy, đề nghị cần nhắc quy định Hội đồng trường phân cấp cho Hiệu trưởng thực hiện một số quyền hạn của Hội đồng trường. Trách nhiệm của Hội đồng trường và Hiệu trưởng cần tách bạch và rõ ràng. Trong bối cảnh thực tế văn hóa quản lý, dân chủ của các trường ĐH Việt Nam hiện nay cũng cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng và bảo đảm hài hòa trong mối quan hệ quản trị của Hội đồng trường với vai trò điều hành, quản lý của Hiệu trưởng, để vừa phát huy được vai trò của Hội đồng trường và sự năng động, sáng tạo của cá nhân Hiệu trưởng.

Thứ ba, về thành lập tổ chức kinh tế để đầu tư thành lập cơ sở GDĐH tư thục.

Sau Kỳ họp thứ Năm, trên cơ sở ý kiến đề xuất của một số đại biểu, chuyên gia và đơn vị, tổ chức có liên quan, Ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra dự kiến đưa thêm một chính sách mới đối với các cơ sở GDĐH tư thục. Đó là yêu cầu nhà đầu tư muốn đầu tư thành lập cơ sở GDĐH tư thục phải thành lập tổ chức kinh tế trước. Mục tiêu của chính sách nhằm tạo hành lang pháp lý, tách bạch giữa việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản với việc điều hành, quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường; đồng thời, là căn cứ pháp lý giúp giải quyết vấn đề tranh chấp về tài chính, tài sản (nếu có).

Tuy nhiên, trong suốt quá trình thảo luận, bên cạnh nhiều ý kiến ủng hộ thì cũng có một số ý kiến còn băn khoăn và cho rằng đây là chính sách mới, chưa có kiểm nghiệm thực tiễn ở Việt Nam, có nguy cơ dẫn đến hiểu nhầm là khuyến khích thương mại hóa giáo dục. Tôi nhận thấy chính sách mới mặc dù có thể mang lại những kỳ vọng tích cực và tiệm cận với quốc tế, song chưa tạo được sự đồng thuận, nhất trí cao trong dư luận và trong giới GDĐH thì chưa nên luật hóa.

Trong phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều, khó có thể đáp ứng được một số vấn đề mà các đại biểu cũng như nhân dân đặt ra. Tuy nhiên, với quan niệm các quy định pháp luật phải xuất phát từ tổng kết thực tiễn và bài học kinh nghiệm, tôi cho rằng dự thảo Luật đã giải quyết được về cơ bản các vấn đề thực tiễn đòi hỏi hiện nay.

PGS.TS Triệu Thế Hùng
ĐBQH tỉnh Lâm Đồng
Nguyễn Vũ ghi
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang