Ý KIẾN ĐẠI BIỂU - Ý KIẾN CỬ TRI
Cập nhật 22:13 | 19/08/2018 (GMT+7)
.

Đa số tồn tại, hạn chế xuất phát từ sai sót trong lập báo cáo tài chính

17:39 | 28/05/2018
Trong giai đoạn 2011 - 2016, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức 19 cuộc thanh tra tại các tập đoàn, tổng công ty và DNNN. Qua hoạt động thanh tra đã phát triển 3.400 tỷ đồng, kiến nghị thu hồi về NSNN trên 1.000 tỷ đồng, kiến nghị xuất toán trên 344 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị xử lý nhiều tập thể, cá nhân, chuyển sang cơ quan điều tra xem xét , xử lý 16 vụ, với 17 đối tượng, trong đó đã khởi tố 7 vụ, với 24 đối tượng. Bên cạnh kiến nghị xử lý về tiền, tài sản, Thanh tra Chính phủ cũng làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thanh tra Chính phủ cũng quan tâm kết quả xử lý sau thanh tra. Kết quả thực hiện trong 12 cuộc thanh tra đã giúp xử lý được trên 1.000 tỷ đồng chi sai quy định, xử lý khác ngoài kinh tế là 45 tỷ đồng. Xử lý hành chính với 43 tổ chức, 145 cá nhân, khởi tố 7 vụ việc, 24 đối tượng. Qua hoạt động thanh tra, Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách với 36 văn bản có liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản Nhà nước tại DN.

Qua kết quả thanh tra tập đoàn, tổng công ty và DNNN, Thanh tra Chính phủ nhận thấy, tồn tại lớn nhất hiện nay là báo cáo tài chính DN ở cuối niên độ thường chưa trung thực, thiếu chính xác, không phản ánh đúng tình hình sản xuất, kinh doanh ở thời điểm báo cáo. Báo cáo này thường phải phản ánh “sức khỏe” của DN tại thời điểm đó, nên dù đa số tập đoàn, tổng công ty nhà nước báo cáo đúng, vẫn có một số đơn vị báo cáo không chính xác. Báo cáo tài chính không trung thực này khi được công khai sẽ làm người tiếp nhận thông tin sai, mà với người quản lý, nhà đầu tư sẽ để lại hậu quả khó lường. Tức là, những tồn tại, hạn chế hiện nay đa số xuất phát từ sai sót trong lập báo cáo tài chính.

Báo cáo này do nhiều người tham gia xây dựng, trong đó bộ phận tài chính, kế toán thực hiện lập và đề xuất, sau đó được tổng giám đốc, hội đồng quản trị thông qua. Ngoài ra, về nguyên tắc, các cơ quan thanh tra bên ngoài, kiểm toán nội bộ cũng sẽ phải xem xét, có trách nhiệm phát hiện sai sót nêu trên, chỉnh sửa, hoàn thiện báo cáo, nhưng cũng có trường hợp chưa phát hiện.

ĐBQH Lê Minh Khái (Bạc Liêu) Ảnh: Lâm Hiển

DN bị bệnh rồi mà bác sỹ không chuẩn đoán được, cũng như bóc tách được loại bệnh, và có đơn thuốc, thì bệnh ngày càng nặng thêm, đi đến phá sản là đương nhiên. Qua thanh tra, Thanh tra Chính phủ thấy nhiều đơn vị đã làm tốt, nhưng cũng có xu hướng đơn vị kinh doanh hiệu quả sẽ không báo cáo hết về thuế và hoạt động sản xuất, kinh doanh, vì muốn thận trọng giữ lại làm nguồn dự phòng khi có rủi ro trong năm kinh doanh tiếp theo. Đơn vị lỗ, thất thoát, gây mất mát tài sản, vốn Nhà nước cũng cố tình tạo ra khoản lợi không có thật nhằm trốn trách tránh nhiệm, tìm cơ hội khác.

Cán bộ kế toán, tài chính nhìn chung đều tốt, song cũng có một số ít còn hạn chế. Đạo đức nghề nghiệp khi làm báo cáo nhìn chung được chú ý giữ gìn, song cũng có một bộ phận đạo đức không trong sáng. Hội nghề nghiệp chưa giám sát hoạt động này, chưa có chế tài và xử lý nghiêm, nên hạn chế, sai sót còn tiếp diễn. Cơ quan kiểm tra cũng chưa làm hết nhiệm vụ.

Nguyên nhân của các tồn tại của DNNN từ báo cáo tài chính, trong các sai phạm bị phát hiện, có sai lớn là hạch toán doanh thu không đầy đủ tại báo cáo. Thủ tục đầu tư, mua sắm công không đúng. Hay như đầu tư ra ngoài ngành giai đoạn 2011-2016 rất mạnh. Đầu tư ra ngoài ngành một mặt để phòng ngừa rủi ro trong ngành sản xuất, kinh doanh chính, nhưng nếu không kiểm soát được hậu quả lớn. Sử dụng vốn cũng có cơ cấu không hợp lý, vốn ngắn hạn sử dụng cho dài hạn hoặc ngược lại.

Trung ương Đảng, QH, Chính phủ có chủ trương sắp xếp, quản lý lại vốn theo cơ quan quản lý, cũng như tổ chức thực hiện. Tôi kiến nghị, sắp tới phải tăng cường hoạt động, hiệu quả của tổ chức nghề nghiệp trong xử lý vi phạm nghề nghiệp. Những người làm báo cáo không tuân thủ đạo đức nghề nghiệp phải có biện pháp trừng phạt. Vì báo cáo không trung thực này khi đưa ra công bố công khai, được sử dụng sẽ tạo hậu quả hết sức nguy hiểm. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Có cơ chế khuyến khích lãnh đạo DN, khi DN có doanh thu cao hơn kế hoạch ban đầu nên xem xét có trích phần trăm hoặc biện pháp nào đó động viên các giám đốc lãnh đạo DN. Không nên đánh đồng, xử lý các hành vi sai sót, mà không có thái độ rõ ràng khi làm ra nhiều hơn.

Trong xác định giá trị DN cần lưu ý đánh giá về giá trị tiền thuê đất và quyền sử dụng đất. Hai yếu tố này được xác định dựa trên giá thị trường, nhưng phải là thị trường được thực hiện. DN sẽ tối đa hóa lợi nhuận, nên cơ quan quản lý nhà nước phải chú ý. Thực tế, nếu như thuê đất hàng năm sẽ không có giá trị hiện hành. Thuê hàng năm nhưng kéo dài trong 5 năm trở lên sẽ có giá trị lớn khi chuyển quyền sử dụng đất. Thuê hàng năm chuyển sang thuê dài hạn phải tính toán khi đấu giá. Nếu làm tốt việc này sẽ khắc phục gây thất thoát khi định giá DN. Định giá DN rất phức tạp, vì có một số yếu tố mang tính lịch sử, hoặc có giá trị định lượng được, cũng có giá trị không định lượng được.

Đồng thời, phương án bố trí, sắp xếp nhà đất trước cổ phần hóa phải được thực hiện triệt để. Bởi lẽ, nhà đầu tư thường nhắm vào mua cổ phần của DN có vị trí thuê đất hàng năm tốt, nên nếu không cân nhắc kỹ yếu tố này sẽ gây thất thoát trong cổ phần hóa DNNN.

Lê Minh Khái
Tổng Thanh tra Chính phủ
Phương Thủy ghi
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang