Ý KIẾN ĐẠI BIỂU - Ý KIẾN CỬ TRI
Cập nhật 01:21 | 20/10/2018 (GMT+7)
.

Doanh nghiệp thua lỗ bán tài sản - cơ hội làm ăn béo bở cho một nhóm người

15:38 | 28/05/2018
Tôi đồng tình và đánh giá cao Báo cáo kết quả giám sát đã chỉ ra những kết quả đạt được và những lỗ hổng trong quản lý vốn, tài sản nhà nước tại DN và cổ phần hóa DNNN.

Về thất thoát tài sản nhà nước, theo tôi, có ba dạng: Kinh doanh kém hiệu quả dẫn đến lỗ, làm mất vốn; mua bán tài sản làm thất thoát tài sản và tiền vốn; định giá DN thấp khi cổ phần hóa.

Báo cáo của doanh nghiệp như có phép thần thông biến hóa giữa lỗ và lãi

Trước hết, về kinh doanh lỗ làm thất thoát vốn của DN, điều này ai cũng biết và đã nói rất nhiều. Vấn đề đặt ra là lý do nào dẫn đến chuyện này? Có ba lý do:

Một, trình độ quản lý của DN yếu kém dẫn đến kinh doanh không hiệu quả.

Hai, mang tính chủ quan hơn, vì động cơ cá nhân, những người quản lý đã đầu tư những hoạt động không hiệu quả nhằm thu lợi ích cá nhân như đầu tư máy móc, thiết bị không phù hợp nhưng lại hưởng lợi từ đó. Đầu tư vào lĩnh vực không hiệu quả nhưng được chia phần từ những lĩnh vực đầu tư này, hoặc cố tình tính giá trị đầu tư lớn hơn để hưởng những lợi ích, phần trăm từ đó. Nói cách khác, đây là những hoạt động cố tình dùng những thủ đoạn để hợp pháp hóa việc rút tiền từ các DNNN.

ĐBQH Hoàng Văn Cường (Hà Nội) Ảnh: Quang Khánh

Ba, dù DN lỗ nhưng không ai phải chịu trách nhiệm, chưa có ai bị mất chức, hay xử lý đi tù vì chuyện quản lý yếu kém để DN lỗ. Có chăng chỉ là vì sai phạm, cũng không có DN nào để báo cáo đầy đủ lúc nào là lỗ, lúc nào lãi. Thậm chí có DN khi cần báo cáo để tăng chức, tăng quỹ lương, hoặc để xin vốn thì ngay lập tức sẽ có báo cáo lãi, khi báo cáo cho cơ quan tài chính để nộp thuế thì lại có một báo cáo lỗ. Người ta nói rằng, báo cáo tài chính của các DN như có phép thần thông biến hóa giữa lỗ và lãi. Những DN lỗ, nhưng đội ngũ cán bộ quản lý DN vẫn được hưởng mức lương cao, chứ không phải thấp, vì cơ chế trả lương cho các DN là khi DN làm ăn có lãi thì được xác định mức lương theo mức lãi, nhưng khi lỗ thì không được tăng lương nhưng không bị giảm mức lương này xuống. Chính vì yếu tố trên nên đây là một động lực lôi kéo những người quản lý DN không muốn cổ phần hóa những DNNN.

Một điều kỳ lạ là tất cả những vấn đề xảy ra về thất thoát lỗ của DNNN thì ai cũng biết. Chúng ta có cả một bộ máy về thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nhưng lại không phát hiện ra những vấn đề này. Rõ ràng ở đây về mặt chính sách, pháp luật, phải xem đến lỗ hổng trong quy định trách nhiệm của cơ quan có trách nhiệm, trong kiểm tra, giám sát đối với các hoạt động của DN.

Đấu thầu, định giá chẳng qua là hình thức?

ĐBQH Đỗ Thị Lan (Quảng Ninh): Tôi xin tranh luận với ý kiến của ĐB Hoàng Văn Cường (Hà Nội) liên quan đến quy định miễn tiền thuê đất đến 30 năm đối với các dự án đầu tư vào đặc khu được quy định tại dự án Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc. Đại biểu cho rằng, quy định này không những không mạng lại thành công, mà có thể mang đến thất bại.
Nhưng có thể thấy, dự thảo Luật quy định 2 trường hợp miễn tiền thuê đất 30 năm. Thứ nhất là dự án thuộc danh mục cần thu hút đầu tư (văn hóa, giáo dục, môi trường, dạy nghề, y tế, thể thao), để vừa giải quyết mục tiêu về xã hội, vừa là dự án đầu tư ít mang lại hiệu quả kinh tế. Thứ hai là miễn tiền thuê đất 30 năm nhưng không quá một nửa thời hạn thuê đất của nhà đầu tư chiến lược, song phải có quy mô lớn, nguồn vốn đầu tư tương ứng với dự án xem xét và cam kết giải ngân trong 3 năm hoặc 8 năm. So với các quy định hiện hành ưu đãi cho khu công nghiệp, dự thảo Luật thu hẹp hơn và xem xét đến tính hiệu quả. Quy định như vậy là có xem xét đến tính hiệu quả và hợp lý.

Thứ hai, nhiều đại biểu nói đến vấn đề thất thoát tài sản, vốn DN do chúng ta mua, bán tài sản, hàng hóa dịch vụ theo công thức: Mua thì giá cao, bán thì giá thấp hơn là tư nhân. Việc này xảy ra rất nhiều. Vấn đề đặt ra là chúng ta đã có một cơ chế - một tổ chức định giá độc lập, một tổ chức đấu giá độc lập nhằm minh bạch hóa việc mua, bán tài sản - tại sao lại vẫn xảy ra tình trạng mua đắt - bán rẻ. Ngay trong Báo cáo kết quả giám sát đã chỉ ra rằng, thực tế việc định giá và đấu thầu chẳng qua chỉ là hình thức. Nếu có một cuộc khảo sát kỹ, hy vọng rằng chúng ta sẽ tìm ra một điều rất kỳ lạ: Giá định giá của cơ quan tư vấn thường rất sát so với giá khi mang ra đấu giá tài sản. Việc lựa chọn cơ quan định giá và cơ quan đấu giá đều có quy trình là phải lựa chọn một cách khách quan, nhưng thường những cơ quan này được lựa chọn tương đối trùng lặp, tức là lặp đi lặp lại một số tổ chức định giá và một số tổ chức tư vấn đấu giá thực hiện chức năng này.

Một điều chúng ta thấy là những người tham gia đấu giá vào những vụ đấu giá tài sản nhà nước cũng lặp đi lặp lại, có một nhóm người chuyên tham gia vào những lĩnh vực này và những cơ quan làm chức năng đấu giá không biết về việc này. Sự việc trên xảy ra nhưng trên thực tế những tổ chức làm tư vấn định giá, tư vấn đấu giá khi lập những dự án sai, định giá sai, thẩm định giá sai, đấu thầu xảy ra tình trạng như trên thì chưa có một tổ chức nào bị xử lý. Tệ hại hơn, khi DN thua lỗ bán tài sản máy móc thiết bị, thì đây lại là cơ hội làm ăn béo bở cho một nhóm người mà dư luận dùng hình ảnh "kền kền ăn xác chết". Do vậy, tôi thấy phải thanh tra, kiểm tra các vụ việc bán tài sản nhà nước và kiểm tra liên quan đến các tổ chức thực hiện chức năng về định giá, thẩm định giá, tổ chức đấu giá và để quy trách nhiệm cho những đơn vị này đã tiếp tay cho việc làm thất thoát tài sản nhà nước.

Không thực hiện đúng Luật Đất đai

Thứ ba, việc thất thoát tài sản nhà nước liên quan phổ biến đến đất đai. Điều này nổi lên trong thời gian qua khi chuyển đất công thành đất tư không thông qua đấu thầu mà chỉ định giá trực tiếp hoặc xác định giá đất khi cổ phần hóa. Không thực hiện đúng quy định Luật Đất đai mà sử dụng chủ yếu bảng giá do UBND các tỉnh quy định và điều này làm giá thấp hơn. Như vậy, ngoài trách nhiệm định giá đất đai thấp trong cổ phần hóa và chuyển đất công sang đất tư của các tổ chức cổ phần hóa thực hiện chức năng cổ phần hóa còn trách nhiệm của UBND, hay cơ quan quản lý về đất đai các tỉnh trong việc xác định giá đất này theo quy định của Luật Đất đai.

Một vấn đề bức xúc nữa đang nổi lên liên quan đất đai, đó là 95% khiếu kiện liên quan đất đai, thậm chí anh em, bố con, gia đình khiếu kiện nhau chẳng qua chỉ vì đất đai. Khiếu khiện kéo dài, khiếu kiện đông người, điểm nóng về tình hình chống người thi hành công vụ cũng liên quan đến đất đai. Những dự án đầu tư kéo dài việc giải phóng mặt bằng khiếu kiện chi phí cao, chúng ta phải đầu tư những con đường “đắt nhất hành tinh” cũng liên quan đến đất đai. Vậy, nguyên nhân cơ bản là chính sách đất đai đang áp dụng đi trái nguyên lý cơ bản về kinh tế đất trong cơ chế thị trường. Có thể nói, chúng ta không thành công, chưa nói là thất bại, trong quản lý kinh tế với đất đai, nên xảy ra tình trạng hỗn loạn như trên.

Ngay trong dự thảo Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt vẫn đề xuất một chính sách miễn tiền sử dụng đất cho các dự án có mục đích sử dụng đất từ 10 năm đến 30 năm - đây là chính sách đi ngược lại cung cầu về đất đai. E rằng chính sách này không thu hút tốt các nhà đầu tư cạnh tranh và làm thất bại quá trình cạnh tranh lành mạnh của các đặc khu.

ĐBQH Hoàng Văn Cường (Hà Nội)
Phương Thủy ghi
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang