Cập nhật 20:14 | 19/10/2019 (GMT+7)
.

Quy trình lập pháp Hoa Kỳ: Nguồn sáng kiến lập pháp phong phú

09/10/2009
Sáng kiến lập pháp ở Mỹ rất phong phú và phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau. Các dự án luật có thể được khởi trình từ Hạ viện hoặc Thượng viện. Tuy vậy, tất cả các dự luật về tăng nguồn thu, về phân bổ ngân sách chung thường bắt nguồn từ Hạ viện.

Trước hết, các sáng kiến lập pháp của các nghị sỹ có thể bắt nguồn từ các cuộc tiếp xúc cử tri trong quá trình vận động bầu cử mà ở đó, ứng cử viên hứa hẹn nếu trúng cử sẽ trình để ban hành văn bản luật về một vấn đề cụ thể. Các cử tri tại khu vực bầu cử của nghị sỹ với tư cách cá nhân hay thông qua một nhóm công dân hoặc hiệp hội, đều có quyền kiến nghị hoặc chuyển kiến nghị của mình đến nghị sỹ.

“Thông tin của cơ quan hành pháp” là nguồn sáng kiến lập pháp quan trọng. Thông thường, thông tin hành pháp là thông báo hoặc thư của thành viên nội các của Tổng thống hoặc người đứng đầu cơ quan chuyên môn độc lập, hoặc thậm chí là của Tổng thống, được chuyển cho Quốc hội trong Thông điệp liên bang. Những thông tin này sau đó được chuyển đến ủy ban thường trực hoặc ủy ban có thẩm quyền về các vấn đề mà Thông điệp nêu ra. Chủ nhiệm ủy ban hoặc một thành viên cao cấp của ủy ban thường trình dự luật theo hình thức như đã tiếp nhận hoặc có những sự thay đổi, bổ sung cần thiết. Ngoài ra, việc soạn thảo các dự án luật cũng được tiến hành căn cứ vào kết quả nghiên cứu nhiều năm của Hội đồng hoặc ủy ban do Tổng thống hoặc một thành viên của Nội các thành lập.

Nghị viện thường xem xét các nội dung vấn đề được trình theo một trong bốn hình thức như sau: dự luật, nghị quyết chung, nghị quyết liên quan và nghị quyết đơn giản. Loại văn bản thường được xem xét ở cả hai viện là dự luật. Có hai loại dự luật: dự luật công và dự luật tư. Dự án luật công là dự luật ảnh hưởng đến người dân nói chung; còn dự án luật ảnh hưởng đến cá nhân cụ thể hoặc một chủ thể tư nào đó thì gọi là dự thảo luật tư, ví dụ như vấn đề nhập cư, cho nhập quốc tịch và các khiếu nại phản đối nhà nước Mỹ. Một dự luật bắt nguồn từ Hạ viện được biểu thị bằng các chữ cái “H.R” tiếp theo là số công văn được lưu giữ trong suốt các giai đoạn xem xét tại Hạ viện. Một dự luật bắt nguồn từ Thượng viện được biểu thị bằng chữ cái “S” kèm theo là số công văn của Thượng viện.

Tại Hạ viện, mọi đại biểu đều có quyền đưa ra sáng kiến về dự án luật vào thời điểm Nghị viện đang họp bằng cách bỏ dự thảo đó vào một chiếc hộp bằng gỗ để dùng riêng cho mục đích này được đặt ở bên cạnh bục phát biểu tại Hạ viện mà không cần xin phép để trình. Đại biểu nêu sáng kiến về dự luật được gọi là người bảo trợ và pháp luật không hạn chế số đại biểu ủng hộ được gọi là người đồng bảo trợ cho một sáng kiến luật. Thủ tục nghị viện quy định phải có chữ ký của đại biểu bảo trợ dự án trước khi có sự chấp nhận về việc trình dự án luật. Hiện nay, chỉ cần đưa tên văn bản vào Biên bản của Nghị viện thì việc trình dự án luật coi như đã hoàn thành.

Tại Thượng viện, thượng nghị sỹ đưa ra sáng kiến về dự luật bằng cách trình dự luật đó cho một trong các thư ký tại bàn chủ toạ hoặc chính thức hơn bằng cách, tuyên bố về việc trình dự luật tại phiên họp của Thượng viện. Không giống như các hạ nghị sỹ, tất cả các thượng nghị sỹ đều có cơ hội tham gia vào việc lên chương trình lập pháp tại Thượng viện. Cựu thượng nghị sỹ Simpson đã từng nói: “Ở Thượng viện một nghị sỹ cũng có thể buộc cả cơ quan này phải nghe theo”.

Nguyễn Lê
Quay trở lại đầu trang