Cập nhật 15:26 | 15/11/2019 (GMT+7)
.
Góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức chính quyền địa phương

Bảo đảm cơ cấu HĐND tinh gọn, chất lượng

08:18 | 24/10/2019
Để việc giảm đại biểu HĐND không ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương nói chung và HĐND nói riêng, cần hoàn thiện và bảo đảm tính đồng bộ trong các quy định về số lượng, tiêu chuẩn, điều kiện đối với đại biểu chuyên trách. Phải bảo đảm cơ cấu HĐND tinh gọn, chất lượng, không đông nhưng phải mạnh; giải quyết căn bản, hợp lý mối quan hệ giữa cơ cấu và chất lượng đại biểu.

Phụ thuộc khá lớn vào cơ cấu, chất lượng đại biểu

Thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, các hướng dẫn, quy định về cơ cấu đại biểu HĐND các cấp; nhiệm kỳ 2016 - 2021, tỉnh Quảng Nam đã bầu 60 đại biểu HĐND tỉnh. So với các nhiệm kỳ trước, cơ cấu đại biểu HĐND đã có nhiều thay đổi theo hướng tăng đại biểu chuyên trách (2 phó chủ tịch HĐND, 1 chánh văn phòng, 4 Trưởng và 4 phó trưởng các ban HĐND), giảm đại biểu ở các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh; bảo đảm nhân lực và tính độc lập trong thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của HĐND.


HĐND tỉnh Quảng Nam giám sát việc tuyển dụng, quản lý, sử dụng biên chế công chức, viên chức tại huyện Nông Sơn
Ảnh: Minh Thông

Với cơ cấu như trên và các quy định liên quan về vai trò, trách nhiệm của đại biểu dân cử, các đại biểu HĐND tỉnh đã thực hiện khá tốt những nhiệm vụ, trọng tâm là tham gia giám sát, tham dự kỳ họp, TXCT, tiếp công dân… Tuy nhiên, trong điều kiện các cơ chế để người dân thực hiện quyền dân chủ trực tiếp được hoàn thiện, năng lực thực hành quyền dân chủ của người dân được nâng cao, cùng với đó là vai trò, sức mạnh của truyền thông, việc HĐND các cấp - thiết chế dân chủ đại diện không đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động, củng cố tổ chức thì khó tránh khỏi hoạt động mang tính hình thức, cầm chừng.

Thực tế đã chứng minh, mặc dù áp dụng chung các quy định về tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn nhưng hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử mỗi nơi lại có sự khác biệt; bên cạnh các địa phương phát huy tốt cũng có địa phương hoạt động hình thức và cầm chừng. Như vậy, hiệu quả hoạt động HĐND mỗi cấp phụ thuộc khá lớn vào cơ cấu, chất lượng đại biểu; việc nhận diện đầy đủ các bất cập về cơ cấu, điều kiện bảo đảm hoạt động đại biểu là cần thiết để có những giải pháp cụ thể bảo đảm hiệu quả hoạt động HĐND và phát huy vai trò, trách nhiệm của mỗi đại biểu.

Đại biểu chuyên trách phải chuyên nghiệp

 Sau gần 4 năm thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương, UBTVQH vẫn chưa ban hành hướng dẫn về trình tự thực hiện việc cử tri bãi nhiệm đại biểu HĐND theo quy định tại Khoản 4 Điều 102 Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Để phát huy vai trò, trách nhiệm của mỗi đại biểu HĐND, ngoài kịp thời ban hành quy định việc cử tri bãi nhiệm đại biểu, cần xem xét bổ sung quy định Thường trực HĐND khóa trước nhận xét, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ đại biểu đối với nhân sự được giới thiệu ứng cử đại biểu khóa sau; giao Thường trực HĐND mỗi cấp xây dựng quy định khung đánh giá chất lượng hoạt động của đại biểu không chuyên trách. Ngoài ra, cần có quy định riêng về tiêu chuẩn khen thưởng đối với đại biểu dân cử (ngoài đại biểu chuyên trách) để động viên, khích lệ đối với hoạt động của đại biểu theo từng năm.

Tổng số đại biểu HĐND ở mỗi cấp được xác định trên nguyên tắc về dân số và đặc thù khu vực (miền núi - đồng bằng), loại hình đô thị (thành phố trực thuộc Trung ương) cơ bản bảo đảm tính đại diện. Hiện nay, theo Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, số lượng đại biểu có giảm (Quảng Nam theo quy định hiện hành được bầu tối đa 60, theo Dự thảo sửa đổi Điều 18 Luật thì được bầu tối đa khoảng 56 đại biểu); mặt khác có thay đổi quy định về đại biểu chuyên trách (theo hướng giảm). Cụ thể, theo quy định hiện nay mỗi Ban HĐND có thể có 3 đại biểu chuyên trách gồm 1 trưởng và 2 phó trưởng ban. Tuy nhiên, theo dự thảo sửa đổi, mỗi Ban có tối đa 2 đại biểu chuyên trách.

Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh đại biểu chuyên trách là yếu tố quan trọng bảo đảm hiệu quả hoạt động HĐND, nhất là trong xu hướng tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, mở rộng phạm vi, thẩm quyền của HĐND trong ban hành các chính sách, biện pháp hỗ trợ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Mặt khác, phần lớn đại biểu HĐND hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm là lãnh đạo các ngành, địa phương, không đủ quỹ thời gian và bị chi phối bởi các yếu tố khác, ít độc lập khi tham gia các hoạt động HĐND. Tại các kỳ họp, khi thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng, phần lớn đại biểu HĐND đều căn cứ vào các nhận định, đánh giá trong các báo cáo thẩm tra do các Ban của HĐND trình; trường hợp phát sinh các phương án khác nhau giữa cơ quan trình và cơ quan thẩm tra, số đông đại biểu có xu hướng chọn phương án do cơ quan thẩm tra đề xuất.

Để việc giảm đại biểu HĐND không ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương nói chung và HĐND nói riêng, cần hoàn thiện và bảo đảm tính đồng bộ trong các quy định về số lượng, tiêu chuẩn, điều kiện đối với đại biểu chuyên trách. Phải bảo đảm cơ cấu HĐND tinh gọn, chất lượng, hiệu quả, không đông nhưng mạnh; giải quyết căn bản, hợp lý mối quan hệ giữa cơ cấu và chất lượng. Do vậy, ngoài quy định về tiêu chuẩn của đại biểu HĐND (Điều 7 Luật Tổ chức chính quyền địa phương) cần có những quy định chi tiết, cụ thể hơn về tiêu chuẩn, điều kiện đối với đại biểu chuyên trách, sao cho đại biểu chuyên trách phải hoạt động chuyên nghiệp. Quá trình sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương, nhất là các quy định liên quan đến giảm đại biểu chuyên trách (cấp tỉnh, cấp huyện) cần thận trọng, nghiên cứu kỹ các tác động, đánh gia đầy đủ mối tương quan với tổ chức khối chính quyền trong việc thực hiện công tác kiện toàn, củng cố cơ cấu tổ chức, bộ máy liên quan đến HĐND khi thực hiện chủ trương chung về tinh gọn bộ máy.

Bên cạnh đó, trong quá trình chuẩn bị nhân sự, cần nghiên cứu, giải quyết tốt mối quan hệ hữu cơ giữa cơ cấu và chất lượng đại biểu để bầu ra được những đại biểu có năng lực, trình độ, có bản lĩnh, tâm huyết, độc lập trong thực hiện nhiệm vụ. Trong cùng một cơ cấu đại biểu, phải chọn người có trình độ tốt nhất, uy tín nhất. Tại những nơi có điều kiện, cần quan tâm cơ cấu trưởng các ban của HĐND tham gia cấp ủy cùng cấp, tạo điều kiện tốt nhất trong lãnh đạo triển khai các chủ trương, chính sách của cấp ủy Đảng.

Võ Hồng - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Quảng Nam
Quay trở lại đầu trang