Cập nhật 22:08 | 15/10/2019 (GMT+7)
.
Công tác quy hoạch, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ HĐND nhiệm kỳ 2021 - 2026

Chú trọng chất lượng đại biểu chuyên trách

08:22 | 02/10/2019
Lựa chọn người quy hoạch cán bộ HĐND, ngoài bảo đảm 4 tiêu chuẩn của đại biểu HĐND theo quy định, cần lưu ý đến những người đã có kinh nghiệm, tâm huyết với hoạt động cơ quan dân cử và có bản lĩnh, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước nhân dân. Việc quy hoạch cán bộ HĐND các cấp, nhất là những vị trí chuyên trách cần được xem trọng bởi đó chính là “linh hồn” trong hoạt động của cơ quan dân cử. Bên cạnh đó, cần cân đối hài hòa với vị trí trong cơ cấu chính trị và đưa chức danh Trưởng, Phó Trưởng ban HĐND cấp huyện vào quy hoạch của nhiệm kỳ 2021 - 2026.

Thiếu các quy định liên quan đến cơ cấu, quy hoạch

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương, mỗi tỉnh có thể cơ cấu tối thiểu 5 đại biểu HĐND chuyên trách, gồm tối thiểu 2 Phó Chủ tịch HĐND chuyên trách; tối thiểu 3 đại biểu ở các Ban HĐND (chủ yếu là Phó Trưởng ban của HĐND tỉnh). Ngoài ra, tuỳ theo địa phương, có tỉnh có Chủ tịch HĐND và Trưởng các Ban HĐND chuyên trách; tỉnh thành lập thêm Ban Dân tộc thì có thêm đại biểu lãnh đạo ban này chuyên trách. Đối với cấp huyện, tối thiểu có 4 đại biểu HĐND chuyên trách (2 Phó Chủ tịch HĐND và 2 Phó Trưởng ban HĐND). Ngoài ra, tuỳ theo địa phương, có huyện có Chủ tịch HĐND và Trưởng các Ban HĐND chuyên trách; huyện thành lập thêm Ban Dân tộc thì có thêm đại biểu lãnh đạo ban này chuyên trách. So với nhiệm kỳ 2011-2016, số lượng đại biểu HĐND chuyên trách ở cấp tỉnh và cấp huyện nhiệm kỳ này đã được tăng lên về chất và lượng. Nhờ đó, hoạt động của cơ quan dân cử đã có nhiều chuyển biến, đổi mới, nhất là hoạt động giám sát được tăng cường hơn, HĐND cũng đã thực quyền hơn khi thực hiện chức năng quyết định các vấn đề quan trọng tại địa phương.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện cơ cấu vẫn có những bất cập, chậm được tháo gỡ. Như: Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định tăng đại biểu hoạt động chuyên trách cho HĐND, nhưng Nghị quyết 39-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương thì không tăng biên chế và phải thực hiện lộ trình tinh giản biên chế. Do vậy, nếu phải tăng biên chế đại biểu chuyên trách của HĐND thì chắc chắn phải giảm biên chế của ngành khác. Việc cơ cấu 2 Phó Chủ tịch HĐND cấp huyện gây khó khăn trong quá trình hoạt động, có sự chồng chéo trong điều hành. Ngoài ra, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định trong cơ cấu tổ chức HĐND cấp huyện bố trí Trưởng Ban HĐND có thể là đại biểu HĐND chuyên trách, Phó Trưởng ban HĐND là đại biểu chuyên trách. Ngoài quy định lĩnh vực phụ trách, chức năng, nhiệm vụ, công tác phối hợp hoạt động và thẩm tra của Ban của HĐND, chưa có văn bản nào nói rõ hơn về việc phân công nhiệm vụ, đánh giá cán bộ, công chức hàng năm đối với chức danh Trưởng, Phó Trưởng ban chuyên trách HĐND cấp huyện. Đây là một bất cập khiến nhiều địa phương lúng túng.

Từ thực tiễn đó, đối với cấp huyện, các chức danh lãnh đạo Ban HĐND có nhiều địa phương chưa đưa vào quy hoạch và bổ sung quy hoạch nhiệm kỳ 2016 - 2021 cũng như nhiệm kỳ 2021 - 2026 sắp tới, việc quy hoạch, rà soát, bổ sung quy hoạch mới chỉ nhắm đến Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND. Rõ ràng, Luật đã xác định đại biểu Ban HĐND chuyên trách là một chức danh trong bộ máy nhưng lại thiếu đi các quy định liên quan đến cơ cấu, quy hoạch, đánh giá, xếp loại...

Một phiên giải trình của Thường trực HĐND thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh Ảnh: Bình Nguyên

 Bên cạnh sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6, cần hoàn thiện chế độ bầu cử về chất lượng ứng cử viên đại biểu HĐND. Ngoài lựa chọn người ứng cử viên đại biểu HĐND phải có năng lực và trình độ; phẩm chất đạo đức, cần, kiệm, liêm, chính; có bản lĩnh; phải am hiểu một số lĩnh vực nhất định, cần chọn những người có đủ thời gian dành cho hoạt động của HĐND. Cơ cấu đại biểu phải bảo đảm nâng cao tính chuyên môn hóa; phù hợp với cơ cấu xã hội và chuyên môn; không nhất thiết phải lãnh đạo tham gia.

Giảm ai và giảm như thế nào?

Trong nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25.10.2017, Hội nghị lần thứ Sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII, đối với cơ cấu HĐND, nghị quyết chỉ rõ: Nghiên cứu, thực hiện giảm hợp lý số lượng đại biểu HĐND các cấp và giảm đại biểu HĐND công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước... Không phải ngẫu nhiên mà Nghị quyết sử dụng từ “giảm hợp lý”. Giảm hợp lý cũng có nghĩa là giảm nhưng giảm ai và giảm như thế nào thì phải hợp pháp và sát thực tiễn.

Theo đó, Nghị quyết đã mở, đó là “giảm đại biểu HĐND công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước”. Đây là một giải pháp sát hợp thực tiễn. Đối với vị trí đại biểu HĐND chuyên trách, trong nghị quyết tuyệt nhiên không có một chữ giảm số lượng đại biểu chuyên trách ở các Ban HĐND. Tuy vậy, quá trình thực thi Luật Tổ chức chính quyền địa phương vẫn còn có những ý kiến cho rằng việc quy định số lượng Phó Trưởng ban HĐND cấp tỉnh, cấp huyện hoạt động chuyên trách đã làm tăng biên chế của chính quyền địa phương. Đây là cách hiểu về mặt lý thuyết là đúng nhưng trên khía cạnh thực tiễn là phiến diện, cần xem xét lại, bởi thực tiễn ở nhiều địa phương khi vận dụng quy định này không làm tăng tổng số định biên của cơ quan.

Chọn người có kinh nghiệm, bản lĩnh

Suy cho cùng, đích hướng đến là để HĐND hoạt động “phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, gắn với nâng cao chất lượng, hiệu quả”, tương xứng với vị trí mà Hiến pháp, pháp luật giao cho là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Theo đó, Chính phủ và các ngành, các cấp theo thẩm quyền cần sớm có các hướng dẫn về trình tự, tiêu chí quy hoạch, rà soát cũng như phân loại, đánh giá đối với lãnh đạo các Ban HĐND cấp huyện chuyên trách như các chức danh khác. Đưa chức danh Trưởng, phó Ban HĐND cấp huyện vào quy hoạch của nhiệm kỳ 2021 - 2026.

Về lựa chọn người quy hoạch, ngoài bảo đảm 4 tiêu chuẩn của đại biểu HĐND theo quy định tại Điều 7, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, cần lưu ý lựa chọn những người đã có kinh nghiệm, tâm huyết với hoạt động cơ quan dân cử và có bản lĩnh, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước nhân dân để đưa vào quy hoạch. Tránh tình trạng đưa những người không bố trí được, hoặc chưa bảo đảm vị trí theo Đề án vị trí việc làm, hoặc đến tuổi chuẩn bị nghỉ hưu đưa vào quy hoạch.

Ngoài ra, để bảo tính Đảng cũng như phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền hiện nay ở nước ta, thiết nghĩ các địa phương khi quy hoạch, bổ sung quy hoạch các chức danh đại biểu HĐND chuyên trách cần cân đối hài hòa với vị trí trong cơ cấu chính trị để bảo đảm tiếng nói của HĐND. Cụ thể, vẫn duy trì cơ cấu Bí thư hoặc Phó bí thư cấp uỷ kiêm Chủ tịch HĐND; có ít nhất 1 Phó Chủ tịch HĐND là Ủy viên Ban thường vụ Cấp uỷ cùng cấp. Đối với các Ban chuyên trách, nên bố trí ít nhất 1 người là Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ cùng cấp. Đối với cấp xã, hiện chỉ có 1 đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách, nên chăng nhiệm kỳ 2021 - 2026 xem xét bổ sung thêm 1 đại biểu chuyên trách hoạt động ở Ban Kinh tế - Xã hội và cũng đưa vào quy hoạch cụ thể chức danh này.

Lê Hồng Hạnh - Phó Trưởng ban Kinh tế - Xã hội HĐND thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh
Quay trở lại đầu trang