Cập nhật 12:12 | 22/10/2019 (GMT+7)
.
Giám sát việc thực hiện các khoản thu, chi ngân sách xã

Thực sự tập trung công sức, trí tuệ

08:06 | 04/03/2019
Thực tế, địa phương nào đại biểu HĐND cấp xã thực hiện tốt hoạt động giám sát việc thu, chi ngân sách xã thì ở đó các chế độ, chính sách được thực hiện công khai dân chủ, cán bộ biết, dân biết và người dân được hưởng đầy đủ quyền lợi khi tham gia vào các việc chung của xã. Đây là việc khó, đòi hỏi mỗi đại biểu HĐND xã phải thực sự tập trung công sức, trí tuệ để thực hiện tốt quyền lực này, vì trật tự, kỷ cương, vì sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bảo vệ quyền lợi người dân

Nhiệm vụ giám sát thực hiện thu, chi ngân sách xã được quy định tại Luật Ngân sách năm 2015 và Thông tư số 344/2016/TT-BTC, ngày 30.12.2016 của Bộ Tài chính quy định quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn. Đó là: Nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND các cấp căn cứ vào nhiệm vụ thu, chi ngân sách được cấp trên giao và tình hình thực tế địa phương để quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách địa phương; quyết định phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương; quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện ngân sách địa phương; quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết… và giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã.


Đại biểu HĐND xã Lùng Vai, huyện Mường Khương giám sát mô hình trồng chè

Đối với thực hiện thu ngân sách xã theo phân cấp, tùy theo từng loại, khoản thu mà cấp xã được hưởng 100% hoặc phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách xã, thị trấn với ngân sách cấp trên; thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách xã, các khoản thu được quy định cụ thể từng loại. Ngoài các khoản thu theo quy định, chính quyền xã không được đặt ra các khoản thu trái với quy định của pháp luật. Đại biểu HĐND cấp xã trước khi biểu quyết về thu ngân sách xã phải nắm rõ các nguồn thu phải phù hợp với phân cấp nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của Nhà nước, chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của cấp xã và phù hợp với việc phân cấp nguồn thu giữa ngân sách các cấp.

Đối với nhiệm vụ chi của ngân sách xã, căn cứ phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của Nhà nước, các chính sách, chế độ về hoạt động của các cơ quan nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của xã, HĐND cấp tỉnh sẽ phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách xã thực hiện. Đại biểu HĐND cấp xã, đặc biệt là đại biểu đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội, MTTQ và các tổ chức đoàn thể phải nắm rõ chế độ, chính sách tổ chức, cá nhân được hưởng để biểu quyết thống nhất triển khai thực hiện và giám sát việc thực hiện của UBND xã.

Điều 14, Thông tư số 344/2016/TT-BTC, ngày 30.12.2016 của Bộ Tài chính quy định quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn, có quy định “HĐND xã giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã”. Qua thực tế hoạt động ngân sách xã, các khoản, mục thu, chi không nhiều xong được quy định rất rõ ràng, cụ thể bằng các văn bản hướng dẫn, từng loại chính sách được chi, hạng mục được chi, định mức chi. Vì vậy, địa phương nào đại biểu HĐND cấp xã thực hiện tốt hoạt động giám sát việc thu, chi ngân sách xã thì ở đó các chế độ, chính sách được thực hiện công khai dân chủ, cán bộ biết, dân biết và người dân được hưởng đầy đủ quyền lợi khi tham gia vào các việc chung của xã.

Chủ động, thường xuyên và toàn diện

Qua giám sát của Ban Dân tộc, HĐND tỉnh Lào Cai đối với một số chính sách do HĐND tỉnh ban hành liên quan đến nhiệm vụ chi ngân sách của UBND cấp xã, đặc biệt là việc chi cho hoạt động kinh tế (bao gồm: Duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa mương thủy lợi, đường giao thông nông thôn, cầu cống, các công trình cấp nước sinh hoạt tập chung thôn bản và các công trình khác do xã quản lý) còn bất cập cần được điều chỉnh. Điển hình như việc chi khoán duy tu, bảo dưỡng đường giao thông nông thôn, mương thủy lợi, chợ hạng 3 khu vực nông thôn thực hiện… Hầu hết các xã giao cho Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Trưởng thôn bản.

Theo quy định, tổ chức, cá nhân đứng ra nhận khoán việc bảo dưỡng phải thực hiện công khai dân chủ về số kilômet nhận khoán, các công việc duy tu, bảo dưỡng, kinh phí được khoán phải được nhân dân trong thôn bàn bạc, thống nhất, ghi biên bản kinh phí bảo dưỡng, duy tu. Tuy nhiên, việc công khai dân chủ còn hạn chế, tổ chức, cá nhân, nhân dân thực hiện bảo vệ, bảo dưỡng các công trình trên địa bàn xã chưa nắm rõ chính sách; mặt khác một số xã đến cuối năm mới rút vốn để chi, vì vậy không thể khẳng định chính sách được chi đúng, chi đủ, chi kịp thời. Hoặc việc thu một số khoản do nhân dân đóng góp để xây dựng các công trình phúc lợi cho cấp xã, việc thực hiện công khai về thu, chi trước hội nghị nhân dân còn hạn chế…

Nguyên nhân để xảy ra các tồn tại, hạn chế về quản lý ngân sách xã, phải thẳng thắn nhìn nhận một phần do đại biểu HĐND cấp xã chưa mạnh dạn giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã theo đúng quy định. Để hoạt động giám sát của đại biểu HĐND cấp xã đối với việc thu, chi ngân sách xã có hiệu quả, mỗi đại biểu HĐND cấp xã cần chủ động tiếp cận, nghiên cứu các văn bản, chính sách liên quan đến việc thu, chi ngân sách xã. Đặc biệt, lãnh đạo, thành viên Ban Kinh tế - Xã hội HĐND xã phải chủ động giám sát việc thu, chi ngân sách xã, trên cơ sở giám sát thường xuyên, toàn diện, liên tục.

Trước mỗi kỳ họp HĐND xã liên quan đến việc công khai tài chính ngân sách xã, cần chấp hành đúng nguyên tắc thẩm tra: Đề nghị bộ phận phụ trách tài chính, kế toán xã cung cấp thông tin liên quan để đại biểu xem xét, đánh giá việc tuân thủ luật pháp trong thực hiện thu, chi ngân sách xã; báo cáo thẩm tra của Ban Kinh tế - Xã hội HĐND xã về xem xét và phê chuẩn quyết toán ngân sách xã phải có đủ căn cứ tin cậy để đại biểu HĐND có cơ sở xem xét, quyết định. Đây là việc khó, phức tạp nếu đại biểu HĐND xã không có kinh nghiệm, kỹ năng và bản lĩnh thực hiện nhiệm vụ. Với trách nhiệm đại biểu HĐND là những người thay mặt cử tri, chịu trách nhiệm trước cử tri trực tiếp xem xét, đánh giá và phê chuẩn ngân sách xã, mỗi đại biểu HĐND xã phải thực sự tập trung công sức, trí tuệ để thực hiện tốt quyền lực này, vì trật tự, kỷ cương, vì sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hà Thị Thiệp - Trưởng ban Dân tộc HĐND tỉnh Lào Cai
Quay trở lại đầu trang