Cập nhật 17:07 | 16/08/2018 (GMT+7)
.

Cụ thể hóa nguyên tắc, cấu trúc vận hành giá bán điện theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của nhà nước

10:57 | 24/10/2012
Thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, một số ý kiến cho rằng, quy định giá bán điện thực hiện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước sẽ là một trong những nhân tố không những khuyến khích phát triển thị trường cung ứng điện mà còn là yếu tố thúc đẩy gắn doanh nghiệp hướng tới đầu tư kinh doanh hiệu quả hơn. Tuy nhiên vấn đề đặt ra là cần phải cụ thể hóa nguyên tắc, cấu trúc vận hành cơ chế giá bán điện theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của nhà nước…

ĐBQH Tôn Thị Ngọc Hạnh (Đăk Nông): Trong thực tế không có biểu giá bán lẻ điện cho vùng nông thôn, miền núi, hải đảo…
 
Vấn đề thứ nhất, đối với các quy định về đầu tư phát triển điện lực và quyền, nghĩa vụ của đơn vị điện lực tại Điều 11 và Điều 39, Điều 40, Điều 41 của Luật Điện lực. Tại Kỳ họp thứ Ba, tôi có đề nghị bổ sung sau cụm từ: "trừ trường hợp có thỏa thuận khác tại các Điều 39, Điều 40, Điều 41 Luật Điện lực về quyền và nghĩa vụ của đơn vị điện lực phải có các quy định cụ thể và nên được luật hóa". Chỉ với cụm từ "trừ trường hợp có thỏa thuận khác đã và sẽ làm cho các bên bán và mua điện làm việc rất tùy tiện, sinh ra rất nhiều vấn đề". Dự thảo Luật lần này đã tiếp thu, sửa đổi sau cụm từ "trừ trường hợp có thỏa thuận khác" là cụm từ "nhưng không trái với quy định của pháp luật bảo đảm quyền lợi giữa các bên", tôi thấy không thuyết phục vì 2 lý do. Một, bản thân cụm từ này không thống nhất với Khoản 3, Điều 11 Luật Điện lực về đầu tư phát triển điện lực được giữ nguyên ở dự thảo Luật quy định đơn vị phát điện, truyền tải điện, phân phối điện có trách nhiệm đầu tư xây dựng trạm điện, công tơ và đường dây dẫn điện đến công tơ để bán điện. Hai, nếu nói "nhưng không trái với quy định của pháp luật bảo đảm quyền lợi giữa các bên", câu đó đã trái với Khoản 3, Điều 11 Luật Điện lực, phải sửa đổi tiếp Khoản 3, Điều 11 Luật Điện lực cho nhất quán giữa các điều. Mặt khác, ở Luật Điện lực không quy định thì trái với quy định nào của pháp luật, còn câu "đảm bảo quyền lợi giữa các bên" thì quá chung chung. Tốt nhất nên quy định cụ thể ở lần sửa đổi bổ sung này, nếu không đây chính là khe hở của pháp luật như người ta thường nói.

Vấn đề thứ hai, đối với chính sách giá điện và giá điện cho vùng nông thôn, miền núi, hải đảo. Tại Khoản 1, Điều 29 Luật Điện lực về chính sách giá điện được sửa đổi, bổ sung ở dự thảo Luật có quy định về chính sách giá điện là phải góp phần thúc đẩy phát triển KT - XH, đặc biệt ở nông thôn, miền núi, hải đảo. Tại Khoản 1, Điều 62 Luật Điện lực được giữ nguyên như dự thảo Luật có quy định về biểu giá bán lẻ điện ở nông thôn, miền núi, hải đảo. Nhưng thực tế căn cứ vào Thông tư 42 ngày 19 tháng 12 năm 2011 quy định về giá bán điện và hướng dẫn thực hiện thì không có biểu giá bán lẻ điện ở nông thôn, miền núi, hải đảo mà chỉ có giá bán lẻ điện sinh hoạt áp dụng cho hộ nghèo và hộ thu nhập thấp thường xuyên có mức sử dụng điện không quá 50KW/tháng và giá bán lẻ điện sinh hoạt tại khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo nơi chưa có lưới điện quốc gia. Như vậy, trong thực tế không có biểu giá bán lẻ điện cho các vùng trên. Vậy, có còn cần giữ nguyên Khoản 1, Điều 62 Luật điện lực hay không? Nếu vậy đổi Điều 62, giá bán điện ở nông thôn, miền núi, hải đảo thành giá bán điện cho hộ nghèo và hộ thu nhập thấp để thống nhất giữa các quy định. Nếu giữ nguyên thì có quy định đi kèm cho phù hợp với Khoản 1, Điều 29 Luật Điện lực về chính sách giá điện không thể không có biểu giá bán lẻ điện cho các vùng trên. Theo tôi để phù hợp với Khoản 1, Điều 29 của Luật Điện lực cần phải có biểu giá bán lẻ điện cho các vùng trên, không nên áp giá bán lẻ điện sinh hoạt áp dụng cho hộ nghèo và hộ thu nhập thấp, thường xuyên có mức sử dụng điện không quá 50KW / tháng...
 
ĐBQH Lê Thị Nguyệt (Vĩnh Phúc): Quy hoạch tổng thể điện lực quốc gia phải bảo đảm đồng bộ với quy hoạch các nguồn năng lượng sơ cấp
 
Chính sách điện lực phải thể hiện rõ hơn là bảo đảm mục tiêu cấp đủ an toàn cho người tiêu dùng và phục vụ tốt nhất cho sự phát triển KT – XH, an ninh quốc phòng của đất nước. Chính sách nhằm tận dụng hợp lý các nguồn năng lượng trong nước một cách tiết kiệm hiệu quả trong đó có năng lượng mới, năng lượng mặt trời, gió... Chính sách điện lực cũng phải nội địa hóa các thiết bị trong nước đã có từ trước, hạn chế và chấm dứt nhập khẩu của nước ngoài nhằm khuyến khích, bảo hộ sản phẩm trong nước và thúc đẩy phát triển sản xuất. Vì trong thực tế ta có thể hoàn toàn tự chủ được công nghệ và sản xuất trong nước, đó cũng là tiền đề rất tốt cho lộ trình phát triển năng lượng mới và năng lượng tái tạo trong những năm tới và trong tương lai.

Thứ hai, về quy hoạch đầu tư phát triển điện lực trong Điều 8, ngoài những nội dung dự án Luật đã đề cập quy hoạch cấp quốc gia và cấp tỉnh quy hoạch 5 năm, 10 năm... trong Báo cáo giải trình cũng đã có nhưng tôi thấy vẫn còn thiếu và cần được xem xét, nhất là quy hoạch tổng thể quốc gia phải bảo đảm tính đồng bộ với quy hoạch các nguồn năng lượng sơ cấp như than, dầu, khí đốt, tiềm năng thủy điện và các nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo và quy hoạch phát triển của các địa phương. Đồng thời còn phải căn cứ vào chiến lược phát triển KT – XH của quốc gia, tỷ lệ tăng trưởng để dự báo về nhu cầu phụ tải cho từng thời kỳ và từng giai đoạn của quy hoạch. Tôi thấy quy hoạch vừa qua do Thủ tướng Chính phủ duyệt quy hoạch vẫn chưa đủ, mà quy hoạch tổng thể về điện quốc gia phải thông qua QH cũng tương tự như quy hoạch đất đai, thực hiện dự án luật về điện hạt nhân. Cần có chế tài liên quan đến chất lượng duyệt quy hoạch và chất lượng của quy hoạch. Ở đây chất lượng quy hoạch liên quan rất lớn đến đơn vị cung cấp các thông tin để làm công tác quy hoạch, nếu thiếu tính chính xác và thiếu trách nhiệm sẽ dẫn tới điều chỉnh quy hoạch thường xuyên và quy hoạch sai thì cơ quan cung cấp thông tin để thực hiện quy hoạch đó phải chịu trách nhiệm….

Thứ ba, về giá điện ở Điều 30, Điều 31. Báo cáo giải trình đã đề cập nhưng còn một số nội dung chưa rõ, không chỉ xem xét giá bán lẻ bình quân mà cần nó rõ hơn đến khung giá, biểu giá. Theo tôi giá bán lẻ bình quân hết sức quan trọng và Thủ tướng Chính phủ phải duyệt. Hai là điều chỉnh tăng giá điện vẫn phải có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ chứ không chỉ giao cho Tập đoàn Điện lực xin ý kiến Bộ Công thương nếu điều chỉnh dưới 5%. Vì trong hoàn cảnh hiện tại liên quan đến vấn đề an sinh xã hội cho nên giá điều chỉnh phải có ý kiến của Thủ tướng, giá theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cũng phải tùy theo cấp độ thị trường như trong dự thảo Luật đã đề cập.
 
ĐBQH Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị): Nhà nước sẽ điều tiết những hoạt động, khía cạnh nào của thị trường điện?
 
Khoản 1, Điều 1 của dự thảo Luật bổ sung khái niệm giá bán buôn điện và giá bán lẻ điện, theo đó giá bán buôn là giá bán điện của đơn vị điện lực này bán cho đơn vị điện lực khác để bán lại cho bên thứ ba. Giá bán lẻ điện là giá bán lẻ của đơn vị điện lực bán cho khách hàng sử dụng điện trong khi đó Khoản 4, 5, Điều 3 Luật Điện lực năm 2004 đã có quy định bán buôn điện là hoạt động bán điện của đơn vị điện lực này cho đơn vị điện lực khác để bán lại cho bên thứ ba, bán lẻ điện là hoạt động bán điện của đơn vị điện lực cho khách hàng sử dụng điện. Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét làm rõ mục đích sửa đổi, bổ sung Khoản 1, Điều 1.

Theo quy định tại Khoản 3, Điều 1 của dự thảo Luật thì giá bán điện lực thực hiện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện lực. Tôi thấy quy định giá bán điện thực hiện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước sẽ là một trong những nhân tố không những khuyến khích phát triển thị trường cung ứng điện mà còn là yếu tố thúc đẩy gắn doanh nghiệp hướng tới đầu tư kinh doanh hiệu quả hơn. Tuy nhiên vấn đề đặt ra là cần phải cụ thể hóa nguyên tắc, cấu trúc vận hành cơ chế giá bán điện theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của nhà nước. Nhà nước sẽ điều tiết những hoạt động, khía cạnh nào của thị trường điện? Tôi đề nghị cần phải quy định ngay những nguyên tắc đối với điều chỉnh giá bán lẻ điện trong dự thảo Luật để từ đó có thể minh bạch được giá điện và có sự điều tiết của nhà nước nhưng vẫn bảo đảm giá bán lẻ điện được vận hành theo cơ chế thị trường.

Về giá điện và các loại phí, dự thảo Luật quy định rất nhiều loại giá và phí như giá truyền tải điện, giá dịch vụ phụ trợ hệ thống điện, phí điều độ vận hành hệ thống điện, phí điều hành thị trường điện lực... dẫn đến giá điện bị đẩy lên cao, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống sinh hoạt của người dân. Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét tính hợp lý của từng loại giá và phí nói trên. Đề nghị hạn chế tối đa việc người sử dụng điện phải gánh giá điện quá cao, ngoài ra tôi nhận thấy trong dự thảo Luật có quy định hai loại phí: phí điều hành giao dịch thị trường điện lực và phí điều độ vận hành hệ thống điện. Tuy nhiên các loại phí này chưa được quy định trong các văn bản pháp luật về phí và lệ phí. Do vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét chỉnh lý lại quy định này để tránh mâu thuẫn chồng chéo giữa các văn bản pháp luật.

Về thẩm quyền xây dựng giá bán lẻ điện quy định tại Khoản 1, Điều 31 thì giá bán lẻ điện do đơn vị bán lẻ điện xây dựng, tuy nhiên theo quy định tại Khoản 2, Điều 3 thì đơn vị điện lực là tổ chức và cá nhân thực hiện hoạt động phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, điều độ hệ thống điện, điều hành giao dịch thị trường điện lực, bán buôn điện, bán lẻ điện, tư vấn chuyên ngành điện lực và những hoạt động khác có liên quan. Như vậy, nội hàm của khái niệm đơn vị bán lẻ điện trong quy định này là khá rộng và chưa rõ ràng, bao gồm các tổ chức, cá nhân. Trong những trường hợp có nhiều đơn vị bán lẻ cùng xây dựng giá bán lẻ điện thì cơ chế phối hợp giữa các đơn vị này sẽ thực hiện như thế nào để tránh chồng chéo, khác biệt khi mỗi đơn vị đề xuất mỗi giá khác nhau?
 
ĐBQH Lê Thị Tám (Nghệ An): Giá phân phối điện không nằm trong danh mục hàng hóa dịch vụ do nhà nước định giá
 
Thứ nhất là về thanh toán điện tôi đồng tình với ý kiến là ngoài những hình thức thanh toán tiền điện đã được quy định trong luật thì nên khuyến khích thanh toán theo hệ thống dịch vụ ngân hàng đối với những vùng phát triển.

Thứ hai về chính sách giá điện, Luật đã có nhiều khoản quy định khuyết khích sử dụng tiết kiệm điện và hiệu quả nhưng trong Luật lại chưa có chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm chính sách tiết kiệm điện. Đề nghị Ban Soạn thảo nghiên cứu về vấn đề này.

Về Điều 31 quy định 5 loại giá đó là phát điện, bán buôn, truyền tải, phân phối, dịch vụ phụ trợ và hai loại phí đó là phí điều tiết hoạt động điện lực và điều hành giao dịch thị trường điện lực. Cử tri băn khoăn vì thấy rằng giá phân phối điện không nằm trong danh mục hàng hóa dịch vụ do nhà nước định giá của Luật Giá năm 2012, còn đối với phí điều tiết hoạt động điện lực không phù hợp với quy định tại Khoản 11, Điều 3 và Khoản 2 Điều 66 của Luật Điện lực. Điều tiết điện lực là hoạt động quản lý nhà nước theo đó hoạt động này phải được ngân sách nhà nước bảo đảm, do vậy đề nghị Ban Soạn thảo và UBTVQH nghiên cứu cân nhắc loại bỏ các quy định này trong dự thảo Luật.

Về hóa đơn bán điện, không nên quy định cấu thành giá điện trên hóa đơn mà để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống quy phạm pháp luật, hóa đơn bán điện phải thực hiện theo Luật Thuế, còn giá là Bộ Công thương phối hợp với Bộ Tài chính xác định thành phần cơ cấu giá điện công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng vào từng thời điểm công bố giá bình quân theo Luật Giá. Đặc biệt Chính phủ cần có cơ chế ưu tiên riêng cho phát triển điện lực ở miền núi, biên giới, hải đảo, những khu vực có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn. Như Nghệ An hiện nay, còn 22 xã chưa có điện, chưa kể hơn 500 khối xóm chưa có điện, điện khu vực miền núi hiện nay mới chỉ phát triển được thủy điện nhỏ, chưa có chính sách khuyến khích áp dụng khoa học kỹ thuật trong khu vực này, cho nên điện lực không vào được khu vực miền núi cao, miền biên giới.
 
ĐBQH Đinh Công Sỹ (Sơn La): Hóa đơn bán lẻ điện phải thể hiện các thành phần cấu thành giá sẽ gây khó khăn cho cơ quan quản lý Nhà nước và doanh nghiệp bán điện
 
Liên quan đến hóa đơn bán lẻ điện phải thể hiện các thành phần cấu thành giá, theo tôi quy định này sẽ bảo đảm tính minh bạch trong việc mua và bán điện nhưng lại khó khăn cho các cơ quan quản lý Nhà nước và các doanh nghiệp bán điện, vì các thành phần cấu thành của giá điện lực có thể thay đổi và điều chỉnh một cách thường xuyên, vì thế nó có thể liên quan đến việc lãng phí trong việc in hóa đơn trước đó, đồng thời lại phải huy động thêm lực lượng nhân lực để làm nhiệm vụ này.

Vấn đề thứ hai, về đầu tư phát triển điện lực tại Khoản 2 Điều 11 có đề cập tới trách nhiệm của chủ đầu tư, dự án điện lực, tôi đề nghị cần bổ sung thêm nội dung đó là trách nhiệm của chủ đầu tư các dự án điện lực trong việc bảo đảm ổn định đời sống cho nhân dân trong phạm vi ảnh hưởng của công trình điện lực và đặc biệt là các nhà máy thủy điện và nhân dân sống dọc theo tuyến truyền tải điện cao thế.

Vấn đề cuối cùng, về quy hoạch xây dựng hệ thống lưới điện đô thị, hiện nay hệ thống lưới điện đô thị còn thiếu an toàn và thiếu mỹ quan. Vì thế, theo tôi Luật cần bổ sung quy định theo hướng mạng lưới mạng đô thị phải bảo đảm an toàn và mỹ quan đô thị và cần phải có lộ trình ngầm hóa hệ thống điện.
 
ĐBQH Trịnh Ngọc Phương (Tây Ninh): Tạo thêm mối quan hệ giữa ngành điện lực với phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị
 
Về quy hoạch đầu tư phát triển điện lực, Điều 8 dự kiến tiếp thu, sửa đổi của UBTVQH tôi đồng ý, tuy nhiên trong phần cuối quy hoạch phát triển điện lực phải phù hợp quy hoạch các nguồn năng lượng sơ cấp cho phát điện bao gồm cả nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo và có tính đến các quy hoạch khác có liên quan. Trong vấn đề này tôi đề nghị bỏ cụm từ "có tính đến" và sửa lại là "phù hợp với các quy hoạch khác có liên quan", đồng thời bổ sung thêm cụm từ "phù hợp với các quy hoạch khác có liên quan nhằm bảo đảm cung cấp đủ điện cho nền kinh tế quốc dân và đời sống xã hội", có như vậy mới có tính chất ràng buộc đối với ngành điện khi phát triển xã hội sau này.

Vấn đề thứ hai, tôi đề nghị Ban soạn thảo bổ sung thêm vấn đề chính sách khen thưởng đối với các dự án đầu tư lớn, cụ thể các nhà đầu tư có công nghệ hiện đại, công nghệ tiên tiến để giảm bớt tiêu thụ về điện, tiến tới phải thể hiện kinh tế thị trường trong vấn đề phát triển điện.

Vấn đề thứ ba, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung thêm các quy định về việc phối hợp giữa ngành điện lực với các ngành phát triển hạ tầng kỹ thuật khác. Hiện nay do việc phát triển hạ tầng, kỹ thuật đô thị với ngành điện vẫn còn một số bất cập, cụ thể như triển khai vấn đề phát triển cây xanh hiện nay so với phát triển lưới điện. Hiện nay cây xanh trong đô thị thì theo quy hoạch phát triển đô thị xanh, sạch, đẹp và tiến tới đô thị sinh thái, kiến trúc cảnh quan cần có những cây xanh. Tuy nhiên, việc cây xanh phát triển dưới lưới điện bị hạn chế của đường điện, việc này chưa có sự thống nhất giữa các bộ, ngành với nhau. Vì vậy, tôi đề nghị trong luật sửa đổi bổ sung lần này, bổ sung thêm điều, khoản tạo thêm mối quan hệ giữa ngành điện lực với ngành phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị.

Minh Vân lược ghi
Quay trở lại đầu trang