Cập nhật 14:48 | 21/11/2019 (GMT+7)
.

Khi dân cần, khi QH cần thì các cơ quan trong quy trình làm luật có trách nhiệm thực hiện theo đúng tiến độ và chịu trách nhiệm trước QH

10:00 | 02/06/2012
Thảo luận về dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của QH năm 2013, các ý kiến đều đồng tình với quan điểm, căn cứ dự kiến Chương trình của UBTVQH là ưu tiên cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 11 của Đảng; những dự án đã rõ ràng về phạm vi điều chỉnh, về nội dung; kiên quyết không đưa vào những dự án chưa đủ điều kiện. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, ngoài những căn cứ trên, cần tập trung xây dựng các dự án luật xã hội đang cần điều chỉnh; kiên quyết đưa ra những dự án luật không đủ điều kiện, nhưng không có nghĩa là vấn đề nào dễ thì làm trước, vấn đề nào khó thì để lại mà phải lấy yêu cầu bức xúc cần điều chỉnh của xã hội, của nhân dân để làm căn cứ và phải giao cho các cơ quan chức năng bảo đảm theo yêu cầu này.

ĐBQH Nguyễn Văn Phúc (Hà Tĩnh): Chưa thật sự gắn kết giữa Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh và Đề án tái cơ cấu nền kinh tế
 
Đánh giá tình hình thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, tôi nhận thấy hiệu quả có thể nói chưa cao. Hầu hết các dự án luật, trong đó có các luật sửa đổi, bổ sung một số điều từ khi đưa vào chương trình kỳ họp giữa năm đến khi thông qua mất rất nhiều thời gian, nếu tính đến khi thông qua phải mất 18 tháng và tính đến ngày có hiệu lực mất tới 24 tháng, chưa kể phải chờ Chính phủ thông qua nghị định, thông tư. Như vậy làm sao đáp ứng được yêu cầu quản lý KT - XH, những biến đổi rất nhanh chóng của tình hình. Về chất lượng, tôi chỉ lấy một hiện tượng để có thể đánh giá chất lượng là ngay các dự án luật đưa ra thảo luận tại phiên họp toàn thể để chuẩn bị thông qua vẫn còn rất nhiều ý kiến, mà nhiều ý kiến rất xác đáng, chứng tỏ chất lượng của các dự án luật có vấn đề phải không và chứng tỏ công tác chuẩn bị trong thời gian giữa hai kỳ họp để tiếp thu các ý kiến của các Đoàn ĐBQH, các ĐBQH đã thảo luận tại kỳ họp trước chưa kỹ. Như vậy ngay cả thời gian rất hạn chế tại kỳ họp, với nhiều ý kiến như vậy thì làm sao có thể nâng chất lượng của dự án luật đúng yêu cầu được. Có lẽ tới đây khi thảo luận về Đề án tiếp tục đổi mới nâng cao hiệu quả chất lượng hoạt động của QH phải tập trung thảo luận sâu hơn về vấn đề này.

Về dự kiến Chương trình, nhận xét chung của tôi là tuy đã được hoàn chỉnh thêm một bước nhưng chưa thật sự gắn kết giữa Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh và Đề án tái cơ cấu nền kinh tế mà tới đây sẽ thảo luận. Nếu đọc Đề án tái cơ cấu nền kinh tế do Chính phủ trình cũng như báo cáo ý kiến của Ủy ban Kinh tế thì thấy rất nhiều dự án luật có liên quan đến tái cơ cấu nền kinh tế chưa được đề cập, trong báo cáo cũng chưa được giải trình. Tái cơ cấu nền kinh tế mà không sửa đổi các luật đang vướng mắc hiện nay, không ban hành các luật mới thì không biết sẽ tái cơ cấu bằng cách gì vì đấy là thể chế, tiền đề của tái cơ cấu…

ĐBQH Võ Thị Dung (TP Hồ Chí Minh): Việc xây dựng luật phải song song với quá trình chuẩn bị nghị định cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành  
 
Việc xây dựng luật của QH tới đây cần phải song song với quá trình chuẩn bị nghị định cũng như các văn bản pháp luật hướng dẫn của các bộ, ngành để khi luật ban hành có thể được thực hiện ngay, tránh trường hợp có luật nhưng không thực thi được.

Tôi thống nhất về việc đưa Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) vào Chương trình năm 2012 và đưa Luật Thư viện trong Chương trình năm 2012 ra khỏi Chương trình này bởi vì Luật Thư viện chưa cần thiết và sự chuẩn bị vừa qua không đáp ứng được yêu cầu.

Trước đây, trong Báo cáo đánh giá của UBTVQH đã đề cập vấn đề sửa đổi Luật Đất đai. Đây là luật còn có nhiều ý kiến khác nhau, còn nhiều vấn đề phức tạp, cho nên chưa đưa vào chương trình để lấy ý kiến tại Kỳ họp thứ Tư và thông qua tại Kỳ họp thứ Năm. Lần này, Báo cáo dự kiến tiếp thu và giải trình cũng giữ ý kiến này, nhưng tôi thấy đây là vấn đề hết sức bức xúc và cần thiết. Có thể nói nhân dân cả nước trông đợi từng ngày, từng giờ để QH xem xét sửa đổi luật này, do đó đề nghị QH cần phải chỉ đạo để các bộ, ngành, Ban soạn thảo và các cơ quan, đặc biệt là Chính phủ vì đã có tổng kết ở các địa phương và Trung ương về 10 thực hiện Luật Đất đai. Đó là cơ sở và điều kiện thực tiễn hiện nay đã chín muồi, nhân dân cũng trông đợi.

Đối với những luật khác như Luật Quy hoạch, Luật Phá sản, Luật Biểu tình, đặc biệt là Luật Quy hoạch có thể chưa cấp thiết với một số địa phương nhưng tôi cho rằng đối với những đô thị, những trung tâm đô thị phát triển thì luật này hết sức cần thiết để việc quản lý quy hoạch và thực hiện quy hoạch bảo đảm sử dụng hiệu quả đất đai và phát huy được quyền làm chủ của người dân. Hiện nay quy hoạch đang là vấn đề mà người dân rất bức xúc.
 
ĐBQH Lê Thanh Vân (Hải Phòng): Việc điều chỉnh các dự án luật trong Nghị quyết cần bám vào quá trình cơ cấu lại nền kinh tế
 
Tôi tán thành với dự kiến điều chỉnh của UBTVQH nhưng cũng đề nghị việc điều chỉnh các dự án luật trong Nghị quyết cần phải bám vào quá trình cơ cấu lại nền kinh tế mà tới đây sẽ thảo luận, xem xét đề án của Chính phủ bởi vì qua trình này gắn liền với đạo luật về kinh tế, trong đó, đáng chú ý là sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công, Luật Mua, sắm công và Luật Trọng dụng nhân tài.

Về giải pháp thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2012-2013 và toàn khóa, tôi tán thành với dự thảo ở Điều 4 của Nghị quyết nhưng đề nghị văn phong của điều này cũng như cả Nghị quyết phải thể hiện cho đúng tính chất quy phạm, bởi vì Nghị quyết này cũng là một đạo luật. Theo đó, tôi đề nghị thay từ "cần" bằng từ "phải" hoặc bỏ ở một số đoạn như đoạn 1: các cơ quan tổ chức hữu quan cần thực hiện nghiêm túc thì tôi đề nghị bỏ chữ "thực hiện nghiêm túc". Đề nghị tách đoạn sau của Khoản 1 Điều 4 ở chỗ: nhất là làm rõ trách nhiệm. Tôi nghĩ rằng văn luật không thể diễn đạt như thông tư hay văn bản khác được mà phải chế định nó bằng các ngôn ngữ pháp lý và đề nghị tách đoạn sau của Khoản 1, Điều 4 bằng Khoản 5 là UBTVQH, Chủ tịch Nước, Thủ tướng Chính phủ, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH đề xuất biện pháp xử lý hoặc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan soạn thảo có dự án luật không trình đúng tiến độ, không bảo đảm chất lượng, không kịp thời ban hành văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh đã có hiệu lực pháp luật... để đề cao kỷ luật lập pháp và khắc phục những hạn chế, những nhược điểm đã nêu.

Tôi đánh giá cao việc UBTVQH đưa vào dự thảo lần này ở Khoản 2 của Điều 4 với các đoạn đề cao trách nhiệm của ĐBQH trong việc sáng kiến pháp luật và điều kiện bảo đảm đó là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức hỗ trợ cho ĐBQH thực hiện sáng kiến pháp luật. Khoản 3 tương tự như vậy, tôi nghĩ nên sửa lại ngôn ngữ cho chính xác, bảo đảm ngôn ngữ luật hơn…

ĐBQH Vũ Công Tiến (Lâm Đồng): Tập trung xây dựng các dự án luật xã hội đang cần điều chỉnh
 
Về quan điểm, căn cứ dự kiến Chương trình, UBTVQH có đề ra 3 nhóm nội dung: thứ nhất là ưu tiên cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 11 của Đảng; thứ hai là những dự án đã rõ ràng về phạm vi điều chỉnh, về nội dung; thứ ba là kiên quyết không đưa vào những dự án chưa đủ điều kiện. Những vấn đề này là hết sức quan trọng, tuy nhiên, tôi thấy cần phải bổ sung 2 ý nữa vào quan điểm và căn cứ. Ý thứ nhất là tập trung xây dựng các dự án luật mà xã hội đang cần điều chỉnh. Ý thứ hai là kiên quyết đưa ra những dự án luật không đủ điều kiện, nhưng không có nghĩa là vấn đề nào dễ thì làm trước, vấn đề nào khó thì để lại mà phải lấy yêu cầu bức xúc cần điều chỉnh của xã hội, của nhân dân để làm căn cứ và phải giao cho các cơ quan chức năng bảo đảm theo yêu cầu này. Đây là một việc phải quán triệt và thực hiện nghiêm.

Luật điều chỉnh hoạt động trên từng lĩnh vực xã hội. Cái nào cần trước thì đề nghị QH nên quan tâm, chỉ đạo. Trong trang 4 theo ý kiến đề nghị của UBTVQH có một đoạn cuối cùng như sau: các dự án này đã có trong chương trình nhiệm kỳ Khóa XIII, đề nghị các cơ quan chủ động tiến hành nghiên cứu, soạn thảo, khi nào chuẩn bị tốt, đủ điều kiện trình QH thì đưa vào chương trình chính thức hàng năm, nếu chưa chuẩn bị tốt thì thôi. Nêu như vậy thì rất dễ nghe, dễ thông cảm nhưng không nghiêm, không thể hiện vai trò của QH mà nên đặt điều kiện tiên quyết khi dân cần, khi QH cần là các cơ quan chuyên môn trong quy trình làm luật phải được giao làm nhiệm vụ và có trách nhiệm thực hiện, theo đúng tiến độ và chịu trách nhiệm trước QH.

Tôi đề nghị UBTVQH không nên điều Chỉnh chương trình năm 2012 và loại bỏ khỏi năm 2013 ít nhất là 3 dự án luật, ví dụ như Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Quy hoạch, Luật Đô thị. Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) là một dự án chuẩn bị tương đối dài, đang được ĐBQH, nhân dân cả nước quan tâm. Nó phải giải quyết nhiều bức xúc, hạn chế, bất cập hiện nay liên quan đến nội dung Luật Đất đai vì thực tế trong khiếu nại, có đến 70 - 80% liên quan đến đất đai. Đây là vấn đề cần phải quan tâm. Lý do lùi thời hạn, nếu vì phải chờ sửa đổi Hiến pháp là chưa thuyết phục. Vì sửa đổi Hiến pháp, trong đó có quyền sở hữu đất đai chờ nhân dân tham gia và QH quyết định là đúng nhưng định hướng Hội nghị lần thứ 5 Bộ Chính trị, Ban chấp hành Trung ương là những định hướng rất phù hợp và sát, đúng, đã có cơ sở lý luận và thực tiễn để chúng ta xem xét sửa đổi. Vấn đề thứ hai, về thời gian nếu chờ đến khi hoàn thiện sửa đổi Hiến pháp theo lộ trình cuối năm 2013 đến năm 2014 hoặc chuẩn bị rồi cuối năm 2014 thông qua, năm 2015 mới có hiệu lực thì thử hỏi tình hình đất đai hiện nay đã phức tạp rồi nếu để đến đó thì sẽ phức tạp bao nhiêu nữa, có bảo đảm được tình hình an sinh xã hội hay không? Đây là vấn đề QH, UBTVQH cần xem xét kỹ để quyết định.

Đối với Luật Quy hoạch, Luật Đô thị đưa ra khỏi chương trình năm 2013, tôi thấy Luật Quy hoạch đang là việc rất cần, đi trước một bước, làm cơ sở cho việc quản lý, điều hành phát triển KT - XH. Bên cạnh mặt được về quy hoạch cũng còn nhiều mặt yếu kém, chồng chéo, “treo” nhiều năm không gắn với phát triển. Nhiều vấn đề đặt ra khi có quy hoạch rồi, nhất là việc quản lý thực hiện quy hoạch cũng là một vấn đề gây tốn kém tài sản của xã hội, của nhà nước và của nhân dân. Vấn đề này cũng cần phải hết sức tính toán, có hướng như thế nào cho phù hợp, kịp thời đáp ứng yêu cầu trong tình hình hiện nay. Luật Đô thị cũng vậy, liên quan đến quản lý, đến chỉnh trang phát triển đô thị hàng ngày, hàng giờ, liên quan đến quản lý xây dựng bố trí dân cư, cảnh quan, môi trường cùng nhiều vấn đề khác. Tôi đề nghị QH cần nghiên cứu, xem xét vấn đề này một cách hết sức thỏa đáng. Lúc đề nghị đưa vào thì cũng đầy đủ lý lẽ, rất thuyết phục và rất cần thiết, nhưng bây giờ đề nghị đưa ra vì phạm vi điều chỉnh rộng nhưng chưa rõ nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực như vậy là chưa thuyết phục.
 
ĐBQH Nguyễn Thanh Thủy (Hậu Giang): Không đưa vào Chương trình những dự án chưa đáp ứng được yêu cầu và điều kiện của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật
 
Đánh giá tình hình thực hiện chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, ưu điểm nổi bật là có sự cải tiến nâng cao chất lượng hoạt động xây dựng luật, pháp lệnh, một số đạo luật quan trọng cũng sớm được hoàn thiện và ban hành, góp phần đáp ứng yêu cầu quản lý của Nhà nước trên các lĩnh vực, thúc đẩy KT - XH phát triển và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của công dân. Về hạn chế, một số dự án luật chưa bảo đảm tiến độ nội dung theo yêu cầu và cũng chưa khắc phục được hạn chế của các văn bản luật từ trước đến nay đó là luật vẫn còn luật khung, luật ống, luật chậm đi vào cuộc sống vì phải chờ các văn bản hướng dẫn thi hành. Hoặc một số dự thảo luật còn quy định chung chung trong các điều, khoản, nhất là đối với một số luật chuyên ngành cần phải có chi tiết hơn nữa để thực hiện tốt hơn.

Về dự kiến chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, tôi thống nhất theo giải trình của UBTVQH, chỉ điều chỉnh bổ sung và ưu tiên đưa vào chương trình luật, pháp lệnh thực sự cần thiết, phù hợp với định hướng phát triển KT - XH và liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992. Đồng thời cũng kiên quyết không đưa vào chương trình những dự án chưa đáp ứng được yêu cầu và điều kiện của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Tôi đề nghị không lùi thời gian trình dự án Luật Đất đai (sửa đổi) bởi đây là dự án luật được ĐBQH và cử tri cả nước rất quan tâm. Thứ hai, hiện nay nhiều vấn đề bức xúc, bất cập liên quan đến sở hữu và quản lý quy hoạch đất đai cũng chưa được giải quyết nếu không sớm sửa đổi Luật Đất đai. Thứ ba, đây là dự án luật đã giao cho Bộ Tài nguyên và Môi trường sửa đổi trong thời gian tương đối dài và cả nước đã tiến hành tổng kết 10 năm thực hiện Luật Đất đai. Như vậy cũng đã đủ cơ sở để trình dự thảo luật này.

Ngoài ra, đề nghị tiếp tục đưa Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự nhà nước Bà mẹ Việt Nam anh hùng cũng như tiếp tục sửa đổi Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng trong chương trình toàn khóa của nhiệm kỳ QH Khóa XIII.
 
ĐBQH Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước): Không nên lùi thời gian trình dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

 
Tôi thấy cũng cần phải nêu lên 3 vấn đề cần phải rút kinh nghiệm. Thứ nhất là hồ sơ dự án luật trình tại QH thường rất chậm so với quy định, không đủ thời gian để nghiên cứu. Thứ hai, hồ sơ của một số dự án luật không đầy đủ, phần tổng kết thực tiễn hầu như còn chung chung không chỉ ra được nguyên nhân của những tồn tại liên quan đến các quy định của luật, thường thiếu các báo cáo đánh giá tác động của luật, thiếu phần hướng dẫn thực hiện luật điều đó làm rất khó khăn để nghiên cứu, góp ý. Thứ ba, nội dung dự thảo luật còn ủy quyền nhiều cho Chính phủ mà khi soạn phần ủy quyền không nêu rõ lý do vì sao phải ủy quyền, không quy định rõ phạm vi giới hạn và nội dung ủy quyền.

Để thực hiện nghiêm túc chương trình xây dựng luật và bảo đảm chất lượng, đúng tiến độ đề ra tôi đề nghị có 3 giải pháp: một là đề nghị UBTVQH kiên quyết không đưa ra trình những dự án không đủ yêu cầu về hồ sơ, không kịp về thời gian quy định theo đúng Luật Ban hành  văn bản quy phạm pháp luật. Hai, sau khi QH đã thông qua luật, QH cần có nghị quyết giao cho các cơ quan thẩm tra dự án luật phải tiếp tục có nhiệm vụ giám sát Chính phủ trong việc ban hành các văn bản dưới luật, hướng dẫn thi hành luật. Để bảo đảm các văn bản này phải đúng phạm vi ủy quyền, đúng thời gian và để khi luật có hiệu lực thì các văn bản hướng dẫn đã phải được ban hành và đã được triển khai thực hiện ngay sau khi luật có hiệu lực. Đồng thời Ủy ban đó phải báo cáo kết quả giám sát với QH trong phiên họp gần nhất để ĐBQH biết được rằng luật được ban hành hiện nay đã được triển khai. Ba, trước khi QH thông qua luật thì mọi ý kiến khác nhau cần phải được xin ý kiến bằng văn bản. Thường hiện nay chỉ xin ý kiến những vấn đề còn nhiều ý kiến. Tôi thấy rằng dù có 1 ý kiến đi chăng nữa cũng cần phải có ý kiến và cũng phải xin ý kiến và báo cáo trước QH kết quả cụ thể là có bao nhiêu đại biểu thống nhất với ý kiến này và bao nhiêu đại biểu thống nhất với ý kiến kia…

Về dự kiến điều chuyển chương trình xây dựng năm 2012, cơ bản tôi nhất trí với việc bổ sung dự án Luật Phòng, chống tham nhũng vào chương trình năm 2012, song đề nghị không lùi thời gian trình dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) vì đất đai hiện nay là vấn đề còn quá nhiều bất cập đang chờ luật sửa đổi và là mong ước của người dân cả nước. Mặt khác, theo cá nhân tôi suy nghĩ là vì Luật Đất đai có liên quan đến một số điều của Hiến pháp nên việc sửa đổi đồng thời với thời gian xem xét sửa đổi Hiến pháp năm 1992 sẽ là một việc tốt để nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện hơn cả về Hiến pháp và Luật Đất đai…

Minh Vân lược ghi
Quay trở lại đầu trang